ادب عربی

چکیده قرآن کریم در تبیین حقیقت عقلی و معنوی حسابگری دقیق الهی در قیامت، از ساخت معانی مادی بهره برده است. بدین منظور در بیان حقیقت آفرینش بشر و اهمیت غایت ­گرایی او، زندگی را استعاره­ای از تجارت دانسته و به ایجاد مفهوم­ سازی در حوزۀ معاملۀ انسان و پروردگار می­­پردازد. این معامله ­گری با توجه به تفاوت­ های ذاتی و کیفی که با معاملات دنیوی دارد، می­ تواند سعادت ابدی و سودی بی ­شمار نصیب انسان نماید. این مقاله به روش تحلیل محتوای کیفی، در چارچوب نظریه آمیختگی مفهومی فوکونیه و ترنر، شکل­ گیری مفاهیمی پیرامون حسابگری الهی را در ابعاد مختلف مورد بررسی قرار داده و در این میان، روش و نتیجۀ آمیختگی مفهومی بین این دو فضا را به شرح و بحث گذاشته است. طبق نتایج حاصله در این نگاشت ذهنی، حوزۀ دروندادی ایمان و باورمندی با حوزۀ محاسبه گری، معامله، داد و ستد و سودبری، جاودانگی و سعادت اخروی تلفیق می­گردد. حال اگر این آمیختگی انجام نپذیرد، ذهن محاسبه ­گر مادی بر عقلِ انتزاع طلب، غلبه و به نقدینگی معاملۀ دنیا، بسنده می­ نماید. به بیان دیگر این آمیزۀ مفهومی، انتزاع ذهنی انسان را در مواجهه با موضوعات ماوراءالطبیعه چون خدا، قیامت، محاسبۀ اعمال، ارتقاء داده و شناخت حاصل شده، به تقویت مؤلّفه ­های مؤثّر دراین بحث منجر می­ گردد.