0 معرفی کتاب «الفوائد الضیائیة» تألیف عبدالرحمان جامی A study of the "Al-Fawaed-Uz-Ziya'iya" by Abdar-Rahman Jami https://jalit.ut.ac.ir/article_54190.html 10.22059/jalit.2015.54190 0 کتاب «الفوائد الضیائیة» اثر جامی، پارسی سرای قرن نهم هجری، شرحی است بر کافیة ابنالحاجب.جامی کتاب کافیه را برای مطالعة فرزندش ضیاءالدین یوسف که در آن تاریخ به تحصیلمقدمات زبان عربی اشتغال داشته است، شرح کرده و به همین مناسبت آن را «الفوائد الضیائیة»نام نهاده است. وی به سبب مهارت و تبحرش در زبان عربی، برای توضیح عبارات کافیه، شرحمزجی را انتخاب کرده است. جامی در توضیح و تفسیر مباحث نحوی، فردی متعصب نبوده و درشرح خود با ذکر آثار و صاحبان آن،جانبامانت را رعایت کرده است. وی در شرح خود فقط ناقل آرای نحویان نبوده است، بلکهاستقصائات خود را نیز ذکر کرده است. در نقد خود جانب ادب را رعایت کرده و هرگز رایو نظر ابنالحاجب را رد نکرده است و اگر گاهی آرای ابنالحاجب مورد قبول او نبودهاست، آرای دیگر نحویان که اندیشة ابنالحاجب را رد میکنند آورده است. با بررسیآراء وی در این کتاب، میتوان او را از طرفداران مکتب نحوی بصره دانست. نوشتة حاضربه بررسی و تحلیل پارهای از مشخصات این کتاب میپردازد. 1 Al-Fawaed-Uz-Ziya'iya" is a great book written by the Abdar-Rahmān Jāmī, the Iranian poet of the fifteenth century. Jāmī has written this book as an explanation to the Al-kafiya of Ibnal-Hajib. This is one of the classical works written on the Arabic grammar or Nahw. This book has been called "Al-Fawaed-Uz-Ziya'iya" since Jāmī has written it for his son, Ziya-od-Din Yusuf. Jāmī had great knowledge in Arabic language and especially in the Nahv. He has taken an impartial view in the explanation of the book. He has not only been reciting the grammarians' viewpoints but also he has expressed his own opinion in grammar rules. He has never refused Ibnal-Hajib’s opinions straightly, but he has tried to present the other opposite grammarians' viewpoints in this regard. This paper addresses and analyzes Jāmī’s viewpoints in this book and come to this conclusion that Jāmī was among the followers of the al-Basrah school in Nahw. 1 26 حسین ارجمند Hossein Arjmand دانش آموختة دکتری در رشتة زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران ایران arjmandhosein@yahoo.com غلامعباس رضایی هفتادُر Gholam Abbas Rezaee Haftador دانشیار دانشگاه تهران ایران ghrezaee3@ut.ac.ir مجتبی عمرانی پور Mojtaba Emrani-pour استادیار دانشگاه تهران (پردیس فارابی) ایران emranipour@ut.ac.ir جامی نحو کافیة ابن الحاجب الفوائد الضیائیة منابع##القرآن الکریم##ابن الحاجب، أبوعمرو عثمان بن عمر، شرح الوافیة فی نظم الکافیة، دراسة و تحقیق: موسی بنای العلیلی، النجف الأشرف، مطبعة الآداب، 1400ق.##ابن خلکان، أحمدبن محمد، وفیات الأعیان، تحقیق محمد محییالدین عبدالحمید، القاهرة، مکتبة النهضة الـمصریة، الطبعة الأولی، 1949م##ارجمند، حسین، سیر نحو در ایران با مقدمه، تصحیح، توضیح و تعلیق کتاب «الفوائد الضیائیة» تألیف عبدالرحمن جامی (م 898 ق)، پایان نامه دکتری، تابستان 1391ش.##الأسترآبادی، رکنالدین، البسیط فی شرح الکافیة، تحقیق: سلیمان الـحلی، قم، چاپخانة ستاره، چاپ اول، 1427ق.##الأمین، السید محسن، أعیان الشیعة، تحقیق السید حسن الأمین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1983.##البغدادی، عبدالقادر بن عمر، خزانة الأدب و لب لباب لسان العرب، تحقیق عبدالسلام مُحمّد هارون. القاهرة، مکتبة الـخانجی، الطبعة الرابعة، 1418ق.##جامی، عبدالرحمان، الفوائد الضیائیة، چاپ سنگی، تهران، انتشارات وفا، 1374ش.##جامی، عبدالرحمان، شرح الجامی علی الکافیة، تصحیح محمد زکی الجعفری، موسسة دار الحجة للثقافة، الطّبعة الأولی، 1389 ش.##جامی، عبدالرحمان، شرح ملا جامی، تحقیق أحمد عز وعنایة و علی محمد مصطفی، بیروت، دارإحیاء التراث العربی، 2009 م.##حاجی خلیفة، کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، 2جلدی، چاپخانة وکالة المعارف بـمصر، 1363ق.##حکمت، علی اصغر، تحقیقات در تاریخ احوال و آثار منظوم جامی، تهران، چاپخانه بانک ملی ایران، 1320 ش.##دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران، سازمان لغت نامه، چاپ سوم، 1362 ش.##رضازاده شفق، صادق، تاریخ ادبیات ایران، تهران، آهنگ، 1369ش.##الرضی الأسترآبادی، محمد بن الحسن، شرح الرضی علی الکافیة، مصحح یوسف حسن عمر، جامعة قار یونس، 1398 ق.##الزرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال والنساء من العرب والـمستعربین والـمستشرقین، بیروت، دارالعلم للملایین، الطبعة الـخامسة عشر، 2002م.##سیدی، سیدحسین، رویکرد زبان شناختی به نـحو عربی، مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، چاپ اول، 1387ش.##شریف اردکانی، محمدباقر، جامع الشواهد، تهران، کتابفروشی جعفری تبریزی، 1379ش.##السیوطی، عبدالرحمن بن أبی بکر، بغیة الوعاةفی طبقات اللغویین و النحاة. تـحقیق مُحمّد ابوالفضل ابراهیم. بیروت، دار الفکر، الطبعة الثانیة، 1399ق.##صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات در ایران، 5 جلدی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1365ش.##الطنطاوی، مُحمّد، نشأة النحو و تاریخ أشهر النحاة، القاهرة، دار الـمعارف، الطبعة الثانیة.##فرّوخ، عمر، تاریخ الأدب العربی، بیروت، دارالعلم للملایین، الطبعة الرابعة، 1984.##لاری، عبدالغفور، حاشیة الفوائد الضیائیة، چاپخانه یوسفی، 1313ق.##مصاحب، غلامحسین، دایرة المعارف فارسی، تهران، چاپ دوم، 1365ش.##الـمیدانی النیسابوری، أحمد بن محمد، مجمع الأمثال، معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، 1366ش.##نفیسی، سعید، تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی تا پایان قرن دهم هجری، تهران، انتشارات فروغی، 1344ش.##ولایتی، علیاکبر، نورالدین عبدالرحمان جامی، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ دوم، 1390ش.##

0 سوررئالیسم در شعر اُنسی الحاج، مجموعه «لن» Surrealism in Onsi al-Haj's Poetry (Collection of Lan) https://jalit.ut.ac.ir/article_54192.html 10.22059/jalit.2015.54192 0 انسی حاج شاعر لبنانی، از پرچمداران مدرنیسم ادبی و از بنیانگذاران شعر منثور در جهان عرب است. شعر او به نگارش خودکار، غلبة فضای گسست و رؤیا و چیرگی ساحت ذهن، ممتاز است. انسی حاج خصوصاً در مراحل نخست شعری خود در فضایی سوررئالیستی سیر می‌کند، اما به دلیل تحول و التهابی که شعر منثور به پیشگامی او و شاعران هممشربی چون ادونیس در روند شعر عربی ایجاد کرد سبکشناسی و زیباییشناسی شعر او چندان مورد توجه و اهتمام ناقدان واقع نشد. بر همین اساس، این پژوهش کوشیده است مؤلفه‌ها و مشخصه‌های سوررئالیستی نخستین و جنجالبرانگیزترین مجموعة شعری او، «لن» را با رهیافت تحلیل توصیفی، بررسی و نقد کند. نتایج، بیانگر تاثیرپذیری عمیق شاعر از زیبایی شناسی سوررئالیستی و منابع معرفتی این مکتب است؛ بگونهای که وفور مفاهیم سرکش و خردگریز، تصاویر متناقضنما، آشنایی زداییهای نامتعارف، گسست رشتة زمان و شکست منطق زبان در این مجموعة شعری، نشانگر روایت شاعر از جهان رؤیا است که سوررئالیستها آن را واقعیت برتر می‌نامند. 1 Onsi al-Haj tended surrealism in the beginning of his poetic life. His surrealistic poems have been told according to the unconsciousness and Automatic Writing . So his poems are written with a unconscious style of writing. Trusting on unconsciousness by Onsi al-Haj has influenced on his poems in some aspects. One of these aspects is his language; Al-haj's language is an ambiguous language with some deconstructions in orders. Another aspect of this influence is seen in notion of time and space in his poems, so in his poems we see that time and space has a very vast sense and the third is existence principals of objective chance In vertical and horizontal field of his language. In his poems there is also another technique of surrealism which is called discrete space. 27 48 عدنان طهماسبی Adnan Tahmasebi دانشیار دانشگاه تهران ایران adnan@ut.ac.ir ادریس امینی Edris Amini دانش آموختة دکتری در رشتة زبان و ادبیات عربی ایران edrisamini62@yahoo.com انسی الحاج سوررئالیسم شعر لبنان نگارش ناخودآگاه رؤیا منابع##أدونیس، الصوفیة و السریالیة، بیروت، دارالساقی، الطبعة الأولی، 1992.##الأصفر، عبدالرزاق، الـمذاهب الأدبیة لدی الغرب، منشورات اتـحاد الکتاب العرب، 1999.##برتون آندره، سرگذشت سوررئالیسم، گفتگو با آندره برتون، ترجمة عبدالله کوثری، تهران، انتشارات نشر نی، چاپ سوم، 1388.##بودافر پیر دو، شاعران امروز فرانسه، ترجمة سیمین بهبهانی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی،1373.##جبرا، ابراهیم جبرا، النار و الـجوهر دراسات فی الشعر، الموسسة العربیة للدراسات و النشر، الطبعة الثالثة، 1982.##الـجیوسی، سلمی الـخضراء، الاتـجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الـحدیث، ترجمة عبدالواحد لؤلؤه، مرکز دراسات الوحدة العربیة، الطبعة الثانیة، 2007.##الحاج، انسی، لن، بیروت، دار الـجدید، الطبعة الثالثة، 1994.##الـحاج، انسی، ، خواتم 2، ریاض الریس للکتب و النشر، الطبعة الأولی، 1977.##خیربک، کمال، حرکة الحداثة فی الشعر العربی المعاصر دراسة حول الإطار الاجتماعی- الثقافی للاتجاهات و البنی الأدبیة، ترجمة لجنة من أصدقاء المولف، دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع، الطبعة الثانیة، 1986.##داد، سیما، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران، انتشارات مروارید، چاپ سوم، 1385.##دندی، محمد إسماعیل، «السریالیة و الشعر العربی الـحدیث»، مجلة المعرفة، دمشق، وزارة الثقافیة##فی الـجمهوریة السوریة، عدد 409، 1997.##السحرتی، مصطفی عبداللطیف، الشعر الـمعاصر علی ضوء النقد الـحدیث، جدة، منشورات تهامة، الطبعة الثانیة، 1984.##سعید، خالدة، حرکیة الابداع دراسات فی الأدب العربی الـحدیث، بیروت، دارالفکر، الطبعة الثالثة، 1986.##سیدحسینی، رضا، مکتب‌های ادبی، تهران، موسسة انتشارات نگاه، چاپ ششم، 1387.##الشرتونی، رشید، مبادیء العربیة فی الصرف و النحو، بیروت، منشورات الـمطبعة الکاثولیکیة، الطبعة الـحادیة عشرة##عباس، احسان، اتـجاهات الشعر العربی الـمعاصر، کویت، عالم المعرفة، 1978.##عید، یوسف، المدارس الأدبیة و مذاهبها، القسم التطبیقی(2)، دار الفکر اللبنانی، الطبعة الأولی، 1994.##فاولی، والاس، عصر السریالیة، ترجمة خالدة سعید، بیروت، دارالعودة، 1981.##فتوحی، محمود، بلاغت تصویر، تهران، انتشارات سخن، چاپ دوم، 1389.##مهدی، سامی، أفق الـحداثة و حداثة النمط، بغداد، دارالشؤون الثقافیة العامة، 1988.##نادو، موریس، تاریخ السریالیة، ترجمة نتیجة الحلاق، عیسی عصفور، دمشق، منشورات دار الثقافة، 1992.##

0 شعر جواهری از منظر تحلیل ساختاری (بررسی موردی دو قصیده دینی شاعر) Structural analysis of Jawaheri’s Poems: A case study of two religious odes https://jalit.ut.ac.ir/article_54194.html 10.22059/jalit.2015.54194 0 امروزه روشن شده است که ادبیات، رویدادی است که در متن زبان جنبة پیدایی به خود میگیرد؛ چرا که زبان به ادبیات شکل میدهد و بدان هویت میبخشد. در واقع زبان یک نظام آوایی، دستوری و واژگانی برای بیان اندیشه و احساس است. با مطرح شدن مکتب صورتگرایی و پس از آن ساختگرایی، ناقدان بر این عقیده شدند که اثر ادبی را بدون هرگونه پیش زمینه‌ای باید نگریست و در نقد و تحلیل متن ادبی، باید تنها به خود اثر پرداخت، نه به حوزه‌های بیرون از قلمرو ادبیات. بر این اساس، مقالة حاضر ضمن روشن کردن شیوة تحلیل ساختاری- که جزئی از تحلیل زبانشناسی است -به صورت نظری در آثار منظوم، ‌با پیاده کردن این نظریة علمی بر دو قصیدة برجستة شاعر معاصر عراقی محمد مهدی جواهری، به دنبال کشف ساخت مشترک و در نتیجه ویژگی‌های زبانی شاعر است، هرچند رسیدن به ساخت مشترک و ثابت، با تحلیل مجموعهای وسیع از آثار، ممکن خواهد بود. برخی از یافته های پژوهش، حاکی از آن است که وزن و بحر در هر دو قصیده با مفهوم و محتوای آنها هماهنگ است، هم حروفی و هم آوایی اندک در این دو قصیده، باعث ضعف موسیقی درونی آنها شده است. پس، از یک سو ساختار واژگانی و کلمات محوری در دو قصیده به خوبی در خدمت اندیشه و عاطفة شاعر قرار گرفته و از سوی دیگر، هنجارگریزی و آشناییزدایی، موجب برجستهسازی زبان شعری هر دو قصیده شده است. 1 Today, it is clear that literature is an event that becomes apparent within the context of language; since it is language that gives form and identity to it. In fact language is a system of phonetic, grammatical, and lexical to express thoughts and feelings. With the coming of formalism then structuralism, critics became of the conviction that a literary work should be studied without any backgrounds. In analysing a literary work, the text should be considered on its own rather than dealing with areas outside the domain of literature. Accordingly, the present article aims to employ a structural analysis, which is part of linguistic analysis. By using theories and applying them to poetical works on two religious odes of a great contemporary Iraqi poet, Mohammad Mahdi Jawaheri, the paper seeks to explore a common structure which is due to the linguistic features of the poet. Although reaching a common and fixed structure is achievable through analysis of a large collection of literary works. Some of the findings indicate that foot and metre in both odes are related to their content. Assonance and consonance in both odes are well placed to serve the poet's thought and affectivity and on the other hand deviation and defamiliarization leads to poetic language in both odes. 49 70 نرگس انصاری Narges Ansari استادیار دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) در قزوین ایران n.ansari@ikiu.ac.ir طیبه سیفی Tayebeh Seifi استادیار دانشگاه شهید بهشتی ایران t_seyfi@sbu.ac.ir نقد تحلیل ساختاری شعر دینی محمد مهدی جواهری منابع##اخلاقی، اکبر، تحلیل ساختاری منطق الطیر عطار، اصفهان: انتشارات نقش خورشید، چاپ اول، 1377.##اسکولز، رابرت، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمة فرزانه طاهری، تهران: انتشارات آگاه، چاپ اول، 1379.##امامی، نصرالله، ساخت گرایی و نقد ساختاری، اهواز: نشر رسش، چاپ اول، 1382.##بلزی، کاترین، عمل نقد، ترجمة عباس مخبر، تهران: نشر قصه، چاپ اول، 1379.##جحا، میشل خلیل، الشعر العربی الحدیث، بیروت، دارالعودة، ط 1، 1999.##جمعه، حسین، قصیدة الرثاء، دمشق: دارالنمیر ودارمعد، ط 1، 1998.##جواهری، محمد مهدی، ذکریاتی، دمشق، دارالرافدین.،ط 1، 1988.##ــــــــــــــــ دیوان، بیروت، دارالعودة، ط3، 1982.##الـجیوسی، سلمی خضراء، الإتجاهاتوالحرکاتفی الشعرالعربیالحدیث، بیروت، مرکز الدراسات العربیة ،2001.##دلخواه، عبد المحمد، زبان شعر معاصر، شیراز: کوشامهر، چاپ اول، 1377.##روبینز، آر. اچ ، تاریخ مختصر زبانشناسی، ترجمة علی محمد حق شناس، تهران: نشر مرکز،##چاپ هشتم، 1387.##شفیعی کدکنی، محمد رضا، موسیقی شعر ، تهران: انتشارات آگاه، چاپ سوم، 1370.##شمیسا، سیروس، نگاهی تازه به بدیع، تهران : نشر میترا، چاپ دوم، 1386.##صفوی، کوروش، از زبان شناسی به ادبیات (نظم)، تهران: سوره مهر، چاپ سوم، 1383.##الطیب، عبداللطیف، المرشد الی فهم أشعار العرب و صناعتها، القاهره، دارالفکر، ط3 ، 2003.##عبّاس، حسن، خصائص الحروف العربیة و معانیها، دمشق: اتحاد الکتاب العرب، 1998.##علوی مقدم، مهیار، نظریه های نقد ادبی معاصر صورتگرایی و ساختارگرایی، تهران: سمت،##چاپ دوم، 1381.##علی پور، مصطفی، ساختار زبان شعر امروز، تهران: فردوس، چاپ اول، 1378.##القرطاجنی، حازم، منهاج البلغاء و سراج الأدباء، محمدالحبیب ابن الخوجة (تقدیم)، تونس: دارالکتب الشرقیة، 1966.##القیروانی، الحسن بن رشیق، العمدةفیمحاسن الشعر و آدابه و نقده، تقدیم صلاح الدین الهواری، هدی عودة، الطبعة الأخیرة، بیروت: دارو مکتبة الهلال، 2000.##گرین، ویلفرد و دیگران، مبانی نقد ادبی، چاپ چهارم، ترجمة فرزانه طاهری، تهران: نیلوفر، 1385.##گلدمن، لوسین، نقد تکوینی، ترجمة محمد تقی غیاثی، تهران: انتشارات نگاه، چاپ اول، 1382.##

0 صفات خداوند بین حقیقت و مجاز از منظر تفسیر کلامی God’s attributes between reality and metaphor from verbal view interpretation https://jalit.ut.ac.ir/article_54197.html 10.22059/jalit.2015.54197 0 سرآغاز دین، معرفت خداوند است که اوصافش به کامل‌ترین شیوه در قرآن بیان شده است. قرآن نیز به عنوان اصلی‌ترین منبع معرفت‌شناختی دینی، مورد قبول همة مسلمانان است. تلاش برای بدست دادن قواعد و ضوابط تفسیر کلام خداوند، سبب تدوین علوم ادبی در زبان عربی گردید؛ و مفسران، این علوم را اساس و مبنای تفسیر آیات قرآن قرار دادند. مکاتب کلامی و متکلمان، در مقام اثبات آراء گوناگون، به اصول ادبی استناد کرده و از آیات واحد، عقاید مختلفی را استنباط می‌کنند، به گونه‌ای که با مبانی فکری آنها سازگار باشد. در تحلیل ادبی آیاتِ صفات خداوند، دیدگاه‌های مختلفی همچون حمل بر حقیقت یا مجاز،‌ کنایه، مشاکله،‌ حذف و ... وجود دارد که مقایسة تحلیل‌های ادبی مفسران با گرایش‌های فکری آنان، می‌تواند بیانگر میزان پایبندی آنها به مبانی فکریشان باشد. مقالة حاضر به بررسی تأثیر پیش‌فرض‌های کلامی مفسّران در تحلیل ادبی آیاتِ صفات پرداخته است. 1 The beginning of religion is cognition of Allah and He declares his attributes in the best form in Quran. The holy Quran also is accepted by all Muslims as the most significant of religious cognitive resource. The attempts to protection of interpretation cause the codification and arrangement literary sciences in Arabic language. It was done because of interpreters place these sciences as principles of interpretation of Quran. However, various schools come up with different ideas from same verses to prove and accede what they have in their minds. There are various point views in literary analyses of God’s attributes such as set upon reality or metaphor, irony, homologous, eliminate and etc. which comparison of literary analyses of interpreter with their theology principles, can show the rate of loyalty to their mental basis. This article attempt to illustrate the impact of principles of interpreters on literary analyses of attributes verses. 71 88 وریا حفیدی Wrya Hafidi دانش‌آموختة دکتری در رشتة علوم قرآن و حدیث دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران ایران vhafidi@yahoo.com تحلیل ادبی آیاتِ صفات حقیقت و مجاز مبانی کلامی منابع و مآخذ##ابن الأثیر، ضیاءالدین نصر بن عبدالله، المثل السائر فیأدب الکاتب و الشاعر، المحقق:احمد الـحوفی و بدوی طبانة، مصر، دار النهضه، 1416ق.##ابن تیمیة، محمود بن عبدالحلیم، مجموع الفتاوی، جمعه و رتّبه: محمد بن عبدالرحمن بن قاسم، المدینة‌المنورة، دار الحدیث، 1381ق.##الأشقر، عمر سلیمان، أصل الاعتقاد،الصنعاء، المکتبة السلفیة، الطبعة الثالثة، 1405.ق/1985م.##ــــــــــــــــــ ، العقیده فی الله،‌ الأردن، دار المعارف، الطبعة الأولی، 1419ق/1999م.##الإیـجی، عبدالرحمن بن أحمد، الـمواقف فی علم الکلام، بیروت، عالم الکتب، بی‌تا.##الآلوسی، سید محمود بن عبدالله، روح‌الـمعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع الـمثانی، تحقیق: ‌السید محمد السید و سید ابراهیم عمران، القاهرة، دارالحدیث، 1426ق/2005م.##البعلی، عبدالباقی بن عبدالباقی، العین و الأثر فی عقائد أهل الأثر، المحقق: عصام رواس القلعجی، دار المأمون للتراث، الطبعة الأولی، 1407هـ.ق.##التمیمی، محمد بن خلیفة، مواقف الطوائف من توحید الأسـماء و الصفات، ریاض، أضواء السلف، الطبعه الأولی، 1422هـ.ق.##الـجرجانی، عبدالقاهر، أسرار البلاغة، القاهرة، مطبعة الـمدنی، بی‌تا.##الـحلی، جمال‌الدین حسن بن یوسف، کشف الـمراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم، دارالکتب، 1371ش.##الرازی، فخرالدین محمد بن عمر، التفسیر الکبیر الـمشتهر بـ«مفاتیح الغیب»، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، 1401ق/1981م.##الزرقانی، محمد عبدالعظیم، مناهل العرفان فی علوم القرآن، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1422ق/2001م.##الزمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، تحقیق و تعلیق: عبدالرزاق المهدی، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1421ق/ 2001م.##السیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن، الإتقان فی علوم القرآن، بیروت، دارالکتب العلمیه، الطبعة الخامسة، 1421هـ.##الشهرستانی، محمد بن عبدالکریم، الـملل و النحل، تحقیق: محمد سعید الکیلانی، بیروت، دار المعرفه، 1970م.##الصعیدی، عبدالمتعال، بغیة الإیضاح لتلخیص الـمفتاح، مکتبه الآداب، الطبعة السابعة ‌عشرة، 1426هـ. 2005م.##الصفدی، خلیل بن اتابک، نصرة الثائر علی الـمثل السائر، بیروت، دارالکتب العلمیة، بی‌تا.##طباطبایی، محمد حسین، الـمیزان فی تفسیر القرآن، تهران، چاپ هفتم، 1384ش.##عبدالباقی، محمدفؤاد، الـمعجم الـمفرس لألفاظ القرآن الکریم، بیروت، دارالفکر،##الطبعة التاسعة، 1387ش.##القزوینی، جلال‌الدین، الإیضاح فی علوم البلاغة، بیروت، دار الجیل، بی‌تا.##القطان، مناع، مباحث فی علوم القرآن، المنصورة، دار الوفاء، الطبعة الأولی، 1424هـ.ق.##القیروانی، ابن رشیق، العمدة فی محاسن الشعر و الأدب، دار الجیل، الطبعه الخامسه، 1401هـ. 1981م.##الکردی، محمدطاهر، تأریخ القرآن الکریم، مکة، مطبعة الفتح، الطبعة الأولی، 1365هـ.ق.##الـمدنی، صدرالدین، أنوار الربیع فی أنواع البدیع، المنصورة، المکتبة الأزهریة، بـی‌تا.##المعتق، عواد بن عبدالله، الـمعتزلة و أصولهم الـخمسة، ریاض، دارالعاصمة، الطبعة الأولی، 1412هـ.ق.##الـمقدسی، مرعی بن یوسف، أقاویل الثقات فی تأویل الأسـماء و الصفات و الآیات الـمحکمات و الـمتشابهات، تحقیق: شعیب الأرناؤوط، بیروت، الرسالة، الطبعة الأولی، 1406هـ.ق.##الـمطعنی، عبدالعظیم، الـمجاز عند ابن تیمیة بین الإنکار و الإقرار، مکتبه وهبة، الطبعة الأولی، 1416هـ. 1995م.##

0 نقد و بررسی نحو سنتی و نحو جدید critique and evaluation of traditional and modern syntax https://jalit.ut.ac.ir/article_54201.html 10.22059/jalit.2015.54201 0 پیچیدگی‌های نحو و آراء متفاوت نحویان، از نخستین قرنهای انتشار زبان عربی، آموزش نحو را با مشکلاتی مواجه ساخته است، به همین جهت بسیاری از صاحب نظران با طراحی مدلهای نو و تألیف آثار جدید، سعی کرده‌اند مشکلات آن را برطرف کنند، یکی از این آثار، کتابِ «احیاءالنحو» است که در سال 1937م توسط ابراهیم مصطفی، در مصر تألیف گردید. انتشار کتاب در ابتدا جنجالی به پا ساخت و مورد نقدِ موافقان و مخالفان قرار گرفت، در سال 1938م وزارت فرهنگ مصر به مشاورت طه حسین و جمعی از زبانشناسان، انجمنی تشکیل داد تا آسان سازی نحو و آراء ابراهیم مصطفی مورد بررسی قرار گیرد، پس از آنکه انجمن،آراءِ ابراهیم مصطفی یعنی کتاب احیاءالنحو را تصدیق کرد، وزارت در صددِ تعمیم و توزیعِ آن در میان کشورهای عربی برآمد تا در این باره از نظر علمایِ نحویِ آن دیار مطلع گردد، دولتِ عراق، نقد و بررسیِ این طرح را به شیخ محمد جواد جزائری سپرد، ولیکن گرایشهای حوزویِ جزائری به نحوِ قدیم، موجب شد تا طرح جدید را بکلی به دیده عیب و نقص بنگرد و به دلایل مختلف در برابر هر یک از بندهای آن جواب ردی بدهد و در نتیجه نحوِقدیم را بر نحو جدید ترجیح دهد. اما بیشتر انتقادات وی سطحی و جزئی‌اند، درحالی که طرحِ انجمن نحوِ مصری، آموزش نحو را با مدلهای امروزیِ آموزشِ یک زبان بیگانه در آمیخته و از وسعت نظر مناسبی نسبت به زبان عربی و چگونگی آموزش آن نیز برخوردار است. 1 Syntax complexity and various ideas of syntax proponents created challenges to teaching it from first centuries of Arabic language development. therefore, most of scholars attempted to resolve problems planning new models and compilation of new effects. one of them include of Ehyah al-Nahw that is written by Ebrahim Mostafa in 1937. publieation of this book leads to create challenges to opposites and proponents. In 1938, Egypt culture ministry established committee to simplify Ebrahim Mostafa syntax using consultation of Taha Hossein and some of the linguist’s. after syntax book confirmation, the ministry act to generalize and distribute among Arabic countries. By this related ideas of syntax scholars have been achieved. Iraq government appointed sheikh Mohammad javad jazaeri to evaluate it. But sheikh desire to traditional syntax lead to not attention to this modern plan and rejected it. Then traditional syntax was preferred to modern type. But his critique was superficial. Egypt syntax committee plan combined syntax training that is more extensive than Arabic language and its training. 89 108 مهدی خرمی Mahdi khorrami استادیار دانشگاه حکیم سبزواری ایران khorrami.dr@gmail.com تسهیل واحیاءِ نحو ابراهیم مصطفی شیخ محمد جواد جزائری بعضی مراجع##ابن عقیل، شرح ابن عقیل علی ألفیة ابن مالک ،تحقیق محمد محیی الدین عبدالحمید، ط14، طهران، ناصرخسرو، دون تاریخ (از این اثر دربارة سایر مواردی که ابتدا به نکره جایز است اما در فهرست انجمن نحو و کتاب ابراهیم مصطفی از قلم افتاده یا دربارة کیفیت اعراب فرعی یا نیابی (اعراب به حروف و به حرکات) و در بعضی موارد مشابه استفاده شده است )##ابن هشام الأنصاری، جمال‌الدین، مغنی اللبیب عن کتب الأعاریب،تحقیق: محمدمـحیی الدین عبدالحمید، مطبعة الـمدنی، القاهرة، دون تاریخ##أحمد، حسن ، اللغة العربیة فی عصرالعولـمة، ریاض، الطبعة الأولی، 2001 م##بنت الشاطی، عائشة، لغتنا والحیاه، القاهرة، دارالمعارف بمصر، 1954 م .##الـجزائری، محمدجواد، نقدالاقتراحات الـمصریةفی تیسیرالعلوم العربیة، نجف، دارالتراث الإسلامی، ط2، 1957م##الحصری، ساطع،آراء و أحادیث فی اللغه والأدب، بیروت، ط1، 1958 م##خاقانی، علی، شعراءالغَریّ ج7، نجف، دارالتراث الإسلامی، 1955م.##السید، محمود أحمد، شؤونلغویة ، دمشق، دارالفکر، الطبعة الأولی، 1989م.##سیوطی، جلال الدین، الأشباه والنظائر، حیدر آباد دکن، مطبعة دائرةالمعارف العثمانیة، 1359هـ .##ضیف، شوقی، تجدید النحو، القاهرة، دارالمعارف ،کورنیش النیل، دون تاریخ، الطبعة الرابعة .##ـــــــــــ، المدارسالنحویة، ترجمة مهدی خرمی (تحت عنوان مکاتب نحوی)، مشهد، امید مهر، چاپ اول، 1390هـ##ــــــــــ، المدارس النحویة، القاهرة ، دارالمعارف،کورنیش النیل، الطبعة الثامنة، دون تاریخ##عبدالعال، سالم مکرم، القرآن الکریم وأثره فی الدراسات النحویة، القاهرة، مطابع دارالمعارف بمصر، 1968م##العزاوی، نعمت، فی حرکه تجدیدالنحووتیسیره فی العصر الحدیث، بغداد، دارالشؤون الثقافیة، دون تاریخ.##

0 نقد و بررسی مضامین خمریات عربی شعرای خراسان در قرن چهارم و پنجم هجری A review of the fourth and fifth century A.D wine Arabic poems of Khorasan https://jalit.ut.ac.ir/article_54202.html 10.22059/jalit.2015.54202 0 یکی از مضامین شعری که تقریباً در همة دوره‌های تاریخ ادب عربی حضوری چشمگیر داشته، خمریه‌سرایی است. در طی قرن چهارم و پنجم هجری، در سرزمین خراسان بزرگ، شاعران زیادی به زبان عربی شعر می‌سرودند که با مطالعة اشعار آن‌ها به راحتی می‌توان دریافت که خمریه‌سرایی در میان آن‌ها رشد بسیار چشمگیری داشته است. آنان در خمریات خود، بسیاری از جزئیات شراب را از جمله رنگ، بو، طعم، جام شراب، ساقی، و تأثیر شراب در روح و روان باده نوش با ظرافتی خاص بیان کرده‌اند که این امر بیانگر جایگاه خاص خمر (شراب) و خمریه‌سرایی و رواج زیاد آن در میان شاعران این سرزمین است؛ اما این رشد و گسترش به لحاظ کمّیّت بوده، نه کیفیّت؛ زیرا آن‌ها در این نوع از اشعارشان، معانی جدیدی را به خمریات شاعران پیش از خود ( اعشی، اخطل و ابونواس) نیفزودهاند؛ بلکه همان معانی را در لباسی از صنایع ادبی همچون تشبیه، استعاره، جناس و ردّ العجز‌ علی‌ الصدر عرضه ‌کردهاند. 1 One of the themes of the poem has a significant presence in almost all periods in the history of Arabic literature is wine poem. During the fourth and fifth centuries A.D, the Arabic language which had become the official language of the land of Khorasan, wine composition poem among the poets of this land had significantly grown. Wine poets in their tremens had described many details such as the color of the wine, smell, taste, wine, drawer, and the influence of wine on spirit of bibulous which represents a status of wine and wine composition poem and its great popularity among the poets of this land. But this grows and expansion was in numbers but not about quality, becuas they donot add new meaning for previous wine poetry (Al-A'sha, Akhtal, AbuNuwas), they just Proffer same meanings likes: simile, metaphor, pun and returning the second hemistich to first hemistich. 109 132 حسن خلف Hasan khalaf دانش آموختة دکتری در رشتة زبان و ادبیات عربی ایران hasan_khalaf84@yahoo.com محمدباقر حسینی Mohammad Bagher hosseini استاد دانشگاه فردوسی مشهد ایران hosseinismb@ yahoo.com خمریه‌سرایی خراسان شعر عربی قرن چهارم و پنجم فهرست منابع##ابن النجار، الحافظ محب الدین أبوعبدالله، ذیل تاریخ بغداد، دراسة و تحقیق: مصطفی عبدالقادر عطاء، بیروت، دارالکتب العلمیة، الطبعة الأولی، 1977م.##أبونواس، حسن بن هانی، دیوان أبی نواس، شرح علی فاعور، بیروت، دار الکتب العلمیة، الطبعة الثانیة، 1994م.##الأخطل التغلبی، أبو مالک غیاث بن غوث، دیوان الأخطل التغلبی، شرح إیلیا سلیم الحاوی، بیروت، دار الثقافة، د.ت.##الأعشی الکبیر، میمون بن قیس، دیوان الأعشی الکبیر، شرح مهدی محمد ناصر الدین، بیروت، دار الکتب العلمیة، الطبعة الأولی، 1987م.##الباخرزی، علی بن الحسن، دمیة القصر و عُصرة أهل العصر، تحقیق: محمد التونجی، بیروت، دارالجیل، الطبعة الأولی، 1993م.##بیهقی، ابوالفضل، تاریخ بیهقی، به کوشش علی اکبر فیاض،مشهد، دانشگاه فردوسی، چاپ اول، 1356ش.##تویسرکانی، قاسم، زبان تازی در میان ایرانیان پس از اسلام،تهران، دانشسرای عالی ایرانیان، 1350ش.##الثعالبی، أبومنصور، تتّمةالیتیمة، تحقیق عباس اقبال، طهران، مطبعة ‌فردین، 1353ش.##ــــــــــــــ، خاص الخاص، تقدیم حسن الأمین، بیروت، منشورات دار مکتبة الحیاة، 1966م.##ـــــــــــــ، یتیمة الدهر فی محاسن أهل العصر، شرح و تحقیق مفید محمد قمیحة، بیروت، دارالکتب العلمیة، الطبعة الأولی، 1983م.##الحاوی، ایلیا، فن الشعر الخمری و تطوره فی الأدب العربی، بیروت، منشورات دار الشرق الجدید، الطبعة الأولی، 1960م.##حسینی، محمد باقر، «اسباب ظهور ادب عربی در خراسان»، نشریة دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه باهنر کرمان، دورة جدید شمارة 15 (پیاپی 12)، بهار 1383ش.##ــــــــــــــــ، جاحظ نیشابور، مشهد، دانشگاه فردوسی، چاپ اول، 1382ش.##الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد، تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، تحقیق: بشار عوّاد معروف، بیروت، دارالغرب الاسلامی، الطبعة الأولی، 1424ق.##الزبیدی، مرتضی، تاج العروس، تحقیق علی شیری، بیروت، دار الفکر، 1414ق.##الزوزنی، حسین بن أحمد، شرح المعلقات السبع، دار الکتاب العربی، بیروت، 2009م.##السمعانی، أبوسعد عبدالکریم بن محمد، الأنساب، تقدیم و تعلیق: عبدالله عمر البارودی، الطبعة الأولی، دارالجنان، بیروت، 1988م.##شبانکاره‌ای، محمد بن علی، مجمع الأنساب، تصحیح محمد هاشم محدث، امیر کبیر، تهران، 1363ش.##صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات در ایران، تهران، انتشارات امیر کبیر، چاپ چهارم، 1363ش.##الصفدی، صلاح الدین خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، تحقیق أحمد الارناؤوط و ترکی مصطفی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، الطبعة الأولی، 1420ق.##ضیف، شوقی، تاریخ الأدب العربی، مصر، دارالمعارف، د.ت.##عطوان، حسین، الشعر فی خراسان من الفتح إلی نهایة العصر الأموی، بیروت، دارالجیل، الطبعة الثانیة، 1989م.##الفاخوری، حنا، تاریخ ادبیات زبان عربی، ترجمة عبدالمحمد آیتی، تهران، انتشارات توس، چاپ هفتم، 1386ش.##ــــــــــــــــــ، الجدید فی الأدب العربی، بیروت، دارالکتاب اللبنانی، الطبعة الثانیة، 1971م.##فرّوخ، عمر، أعلام الفکر العربی(أبونواس)، بیروت، منشورات دارالشرق الجدید، الطبعة الأولی،1960م.##نفیسی، سعید، تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی، بی‌جا، کتابفروشی فروغی، 1344ش.##ـــــــــــ، در پیرامون تاریخ بیهقی، بی‌جا، کتابفروشی فروغی، 1342ش.##یعقوب، امیل بدیع و میشال عاصی، المعجم المفصل فی اللغة و الأدب، بیروت، دارالعلم للملایین، الطبعة الأولی، 1987.##

0 سبک‌شناسی سروده های محمود درویش Stylistics of M.Darvish’s poems https://jalit.ut.ac.ir/article_54203.html 10.22059/jalit.2015.54203 0 محمود درویش، سرایندة معاصر شعر مقاومت فلسطین، بسان سرایندگان شعر سپید و آزاد فارسی، با رهایی از پایبندی به وزن و قافیة شعر سنتی، سخن رانده است؛ او که دفاع از مردم ستمدیده و دشمنی با رژیم صهیونیستی بر قصایدش سایه افکنده، به اشعارش روح حماسی و مقاومت بخشیده است. در این مقاله، سرودههای درویش، از نگاه سبکشناسی سیروس شمیسا و بر اساس سطوح سه گانة زبانی، فکری، و ادبی مورد بررسی قرار میگیرند؛ موسیقی برخاسته از تکرار به جای واژگان، واج آرایی و توجه به اصوات حروف، دقت در وزن و تفعیلة درخور، آوردن کلمات آهنگین و گاه هم‌قافیه، آرایه‌های لفظی، نوآوری در ترکیبات دلنشین، به کارگیری الفاظ غیرعربی، وفور افعال در جهت فضای پرتکاپوی شعری، ژرف‌نگری در تداعی معانی و اصوات برخاسته از واژگان، بازی هنرمندانه با ضمایر، تنوع در موضوعات شعری با محوریت دفاع و مقاومت، رمزگرایی، گرایش به استعاره و تشبیه در آفرینش فضای خیالپردازی، دقت نظر در طبیعت و بهره‌گیری از عناصر آن، از جمله مهم‌ترین شناسههای سبک او هستند که به آنها اشاره میگردد. 1 M. Darvish, the contemporary poet of resistance in Palestinian, has written poems, similar to Persian poets, in “sepid” and “Azad” poems, with freedom from the rhythm and rhyme of the traditional poems. Vindication of the Oppressed people and hostility to jewish regime of Zionist, has shadowed on his odes, he has gifted his poems epic soul and warding off. In this article, stylistics of Darvishe’s poems considered with a very outspread gamut knowledge. The music derived from repetition of vocabularies, repetition of letters, paying attention to letters, paying attention to the sounds of letters, its rhythm and deserving “Tafeile”, using rhythmic words and sometimes rhyming words, verbal arrays, innovation in pleasant combination, using non-Arabic terms, abundance of verbs to make an active poetic space, insight in association of meanings and sounds that has gotten up from vocabularies, artistic game with pronouns, diversity in the topics of poems with the centrality of vindication and warding off, inclination to Symbols, inclination to metaphor and simile in creation a fantasy place, paying attention to the nature and exploitation from its element. These are all the most important determinatives of his style, that he has pointed to them. 133 156 حسن رحمانى راد Hassan Rahmani-rad دانشجوی دورة دکتری در رشتة زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فردوسی مشهد ایران sefareshi85@gmail.com مرضیه آباد Marzieh abad دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد ایران mabad@ferdowsi.um.ac.ir میثم ایمانیان بیدگلی Meisam imanian کارشناس ارشد در رشتة زبان و ادبیات عربی ایران محمود درویش سبک‌شناسی شعر کتابنامه##انیس، ابراهیم، موسیقی الشعر، مصر، مکتبهًْ الأنجلو، 1981م##بهار، محمدتقی، سبک‌شناسی، تهران، انتشارات امیرکبیر،1346.##توفیق، حیدر، محمود درویش شاعر الأرض المحتلهًْ، بیروت، دارالعودهًْ، 1999م.##جحا، میشال، أعلام الشعر العربی الحدیث، بیروت، دار العودهًْ، 1999م. ##عباس، حسن، خصائص الحروف العربیهًْ، سوریه، منشورات دار اتحاد الکتاب العرب، الطبعهًْ الأولی، 1998م.##درویش، محمود، دیوان الأعمال الجدیدهًْ الکاملهًْ، بیروت، ریاض الریس للکتب و النشر، الطبعهًْ الأولی، 2009م.##درویش، محمود، دیوان، بیروت، دار العودة، الطبعهًْ الثانیهًْ، 1984م.##الرمانی، ابراهیم، الغموض فی الشعر العربی الحدیث، دیوان المطبوعات الجامعی، د.ت.##الزمخشری، جارالله محمود بن عمر، أساس البلاغة، تحقیق عبدالرحیم محمود أمین الـخولی، القاهرهًْ، 1372ق/1953م##شفیعی کدکنی، محمدرضا، صور خیال در شعر فارسی، تهران، انتشارات آگاه، 1383.##شمیسا، سیروس، سبک‌شناسی شعر فارسی،‌ تهران، نشر میترا، 1383.##الصباغ، رمضان،فینقدالشعرالعربیالمعاصردراسةًجمالیةً، مصر، دار الوفاء للنشر، الطبعةً الأولی، 2001م.##فتوحی، محمود، سبک‌شناسی؛ نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها، تهران، انتشارات سخن، 1390هـ.ش.##الفراهیدی، خلیل بن أحمد، العین، تحقیق: مهدی الـمخزومی، بیروت،‌ دارالهجرهًْ، الطبعهًْ الثانیهًْ،1409 ق##مرتاض، عبدالمالک، ألف یاء؛ تحلیل مرکب لقصیدهًْ أین لیلای لمحمد العید آل خلیفهًْ، بیروت، دار الغرب للنشر و التوزیع، د.ت. 2004م##معین،‌ محمد،‌ فرهنگ فارسی، تهران، نشر سرایش، 1389هـ.ش.##ناصر، فهد، التکرار فی شعر محمود درویش، الأردن، الموسسهًْ العربیهًْ للدراسات و النشر، الطبعهًْ الأولی، 2004م.##النقاش، رجاء، محمود درویش شاعر الأرض المحتلهًْ، بیروت، دارالهلال، 1972.##

0 بررسی گزاره‌های رئالیسم جادویی در رمانهای«عزاداران بَیَل» غلامحسین ساعدی و «شبهای هزار شب» نجیب محفوظ Statements of magical realism in the novels nights of one thousand and One nights Written by Najib Mahfouz and Mourners of Bayal written by Gholam-Hussein Saedi https://jalit.ut.ac.ir/article_54204.html 10.22059/jalit.2015.54204 0 «رئالیسم جادویی» از شیوه‌های جدید داستان‌نویسی است که در آن نویسنده از شاخصه‌هایی همچون «سحر و جادو» و «وهم و خیال» در بستر «واقعیت»، چنان ماهرانه استفاده می‌کند که شخصیت‌ها و رخدادهای داستان برای خوانندگان کاملاً طبیعی و باورپذیر می‌نماید. «غلامحسین ساعدی» و «نجیب محفوظ» از جمله پیشگامان این سبک داستان‌نویسی در ادبیات داستانی فارسی و عربی به شمار میروند. رمانهای «عزاداران بیل» ساعدی و «شبهای هزار شب» محفوظ از نمونه‌های برجستة این شیوة داستان‌نویسیاند، که در مقالة حاضر تلاش شده این دو اثر از نظر به‌کارگیری گزاره‌های رئالیسم جادویی، مورد مطالعه و بررسی قرار گیرند. از میان مؤلفههای رئالیسم جادویی، «سحر و جادو» و «وهم و خیال»، در «شبهای هزار شب» حضوری پررنگتر و برجستهتر دارد. در عین حال در «عزاداران بیل»، نمونههای بیشتری از عناصر «دوگانگی»، «اسطوره» و «صدا و بو» دیده میشود. ضمن آنکه غلامحسین ساعدی از «توصیفات اکسپرسیونیستی و سورئالیستی» نیز بهره برده است. 1 Magical realism is a new method in fiction. In this method the author uses the technique of magic and fantasy that mixed with reality. Najib Mahfouz and Gholam Hussein Saedi are the pioneers of this style.One Thousand and One Nights and Mourners of Bayal are examples of magical realism method. This paper attempts to examine these stories. Magic and fantasy, myth and the duality of the two stories are common. But Sufism and familiarization are special of the story thousand nights and night and Noise and odor and descriptions expressionism and surrealism are special of Mourners Bayal. Therefore, the study of magical realism in the fiction of the nights thousand nights and night Written by Najib Mahfouz and Mourners of Bayal written by Gholam-Hussein Saedi the both can be considered successful in Persian and Arabic fiction literatures. Although the two elements of magic and illusion in terms of quantity and quality is the most used in Najib Mahfouz story. But the symbolism of duality has been used more and more tangible in the story Mourners of Bayal. 157 178 رضا ناظمیان Reza Nazemian دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی ایران reza_nazemian2003@yahoo.com علی گنجیان خناری Ali Ganjian Khanari دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی ایران pajuhesh1392@yahoo.com داوود اسپرهم Davood Sparham استادیار دانشگاه علامه طباطبایی ایران یُسرا شادمان Yosra Shadman دانش آموختة دکتری در رشتة زبان و ادبیات عربی ایران y.sh_2008@yahoo.com رئالیسم جادویی غلامحسین ساعدی نجیب محفوظ عزاداران بیل شبهای هزار شب منابع##آل احمد، جلال، «عزاداری گوهر مراد برای اهالی بیل»، کلک، شمارة 12، صفحات 9-10، 1344ش.##أبوأحمد، حامد، «فی الواقعیة السحریة»، القاهرة: دار سندباد للنشر و التوزیع، الطبعة الأولی، 2002م.##ــــــــــــــــــــ، «الواقعیة السحریة فی الروایة العربیة»، القاهرة: المجلس الأعلی للثقافة، الطبعة الأولی، 2009م.##بی نیاز، فتح الله، «درآمدی بر داستان نویسی و روایت شناسی»، تهران: انتشارات افراز، چاپ اول، 1387ش.##پارسی نژاد، کامران، «هویت شناسی ادبیات و نحلههای ادبی معاصر»، تهران: کانون اندیشه جوان، چاپ اول، 1387ش.##پورنامداریان، تقی و سیدان، مریم، «بازتاب رئالیسم جادویی در داستانهای غلامحسین ساعدی»، تهران: مجلة زبان و ادبیات فارسی دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم تهران، سال 17، شماره 64، صفحات 45-64، 1388ش.##زرشناس، شهریار، «جستارهایی در ادبیات داستانی معاصر»، تهران: کانون اندیشه جوان، چاپ اول، 1387.##ساعدی، غلامحسین، «عزاداران بیل»، تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، چاپ دوم، 1391ش.##سید حسینی، رضا، «مکتبهای ادبی» (جلد دوم)، تهران: مؤسسة انتشارات نگاه، چاپ دوازدهم، 1381ش.##سیف الدینی، علیرضا، «نقد آثار غلامحسین ساعدی از نگاه نویسندگان»، تهران: نشر اشاره، بی جا، بی تا.##عفیفی، رحیم، «اساطیر و فرهنگ ایران»، تهران: انتشارات توس، 1374ش.##علوی ایلخچی، الهام، «مطالعه تطبیقی رئالیسم جادویی در آثار ساعدی و مارکز»، کتاب ماه ادبیات، سال شانزدهم، شماره 6، صفحات 21-31، 1392ش.##عیسی، فوزی سعد، «الواقعیة السحریة فی الروایة العربیة»، مصر: دارالمصریة للطباعة و النشر، الطبعة الأولی، 2012م.##کسیخان، حمیدرضا، «بررسی تطبیقی مؤلفه های رئالیسم جادویی در طبل حلبی از گونترگراس و یکصد سال تنهایی از گابریل گارسیا مارکز»، دوفصلنامة زبان پژوهی دانشگاه الزهراء (س)، سال دوم، شماره 4، صفحات 105-126، 1390ش.##مجابی، جواد، «شناختنامة ساعدی»، تهران: نشر آتیه، چاپ اول، 1378ش.##محفوظ، نجیب، «لیالی ألف لیلة»، القاهرة: دار مصر للطباعة، د.ط، د.ت.##مسجدی، حسین، «رئالیسم جادویی در آثار غلامحسین ساعدی» مجلة پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، شماره 4، صفحات 92 -104، 1389ش.##مهدی پور عمرانی، روح الله، «نقد و تحلیل و گزیدة داستانهای غلامحسین ساعدی»، تهران: نشر روزگار، چاپ دوم، 1382ش.##میرصادقی، جمال، «واژه نامة هنر داستان نویسی»، تهران: مهناز، چاپ اول، 1377ش.##ـــــــــــــــــ، «داستان نویسهای نام آور معاصر ایران»، تهران: نشر اشاره، چاپ اول، 1382ش.##نقاش، رجاء، «فی حب نجیب محفوظ»، القاهرة: دار الشروق، الطبعة الأولی، 1995م.##نیکوبخت، ناصر و رامین نیا، مریم، «بررسی رئالیسم جادویی و تحلیل رمان اهل غرق»، فصلنامة پژوهشهای ادبی، شمارة 8، صفحات 139-154، 1384ش.##هینلز، جان راسل، «شناخت اساطیر ایران»، ترجمة عبدالحسین شریفیان، تهران: انتشارات اساطیر، 1383ش.##

0 راوی و کانونی شدن در رمان «ما تَبَقَّی لکم» اثر غسان کنفانی Narrator and Canonization in the Novel of "Ma Tabaqqa Lakom" by Ghassan Kanafani https://jalit.ut.ac.ir/article_54205.html 10.22059/jalit.2015.54205 0 رمان «ما تبقی لکم» اثر غسان کنفانی، شاعر و داستان نویس معاصر فلسطینی، بر اثر کاربست تکنیک‌های جدیدِ داستان نویسی، در زمرة نخستین رمان‌های مدرنی به شمار می‌رود که توانسته است در روند نوآوری و شکوفاییِ ادبیات داستانی عربی سهم بسزایی داشته باشد؛ از آن جا که این رمان در زمرة ادبیات داستانی جریان سیلان ذهن قرار می‌گیرد، گسستگی زمان حاکم بر این نوعِ داستانی موجب شده است که روایت داستان در صحنه های مختلف توسط راویان متعدد و از زاویه های گوناگون روایت ‌شود، بنابراین؛ انتظار می‌رود که فرم و شکل غالب سنتی زاویة دید و راوی در این رمان برخلاف داستان‌های کلاسیک، پیوسته در نوسان و تغییر باشد؛ به همین علت در این مقاله سعی شده است تا از میان عناصر داستان، راوی و کانونی سازی، بر اساس برخی از دیدگاه های منتقدان ساختارگرا مانند ژرار ژنیت و تودوروف، مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. 1 New techniques of storytelling are applied in the novel "Ma Tabaqqa Lakom" written by Ghassan Kanafani, contemporary Palestinian poet and novelist. It is one of the first modern novels of Arabic fiction which has played a considerable role in the innovation and flourish of Arabic fiction. Since the technique of stream of consciousness is used in this novel; and as a result of interruption of time in this kind of fiction, the story is narrated in different scenes, by various narrators, and from several points of view; it is expected that the dominant traditional form of point of view and narrator, in contrast with classical fiction, be in a constant fluctuation in this novel. Therefore, this study attempts to examine narrator and the degree of canonization, among elements of fiction, according to the views of some of structuralist critics such as Gerard Genette and Todorov. In this paper, stream of consciousness and narrator, different kinds of narrator and point of view are explained briefly. Then, it uses these elements in order to challenge the novel. 179 200 احمدرضا صاعدی Ahmad Reza Saedi استادیار دانشگاه اصفهان ایران saedi.ahmad@gmail.com غسان کنفانی ماتبقّی لکم جریان سیلان ذهن راوی درجة کانونی سازی منابع##ایدل، له اون، قصه روان شناختی نو، ترجمه ناهید سرمد، تهران، شباویز، 1367.##باختین، میخائیل: الخطاب الروائی، ترجمة محمد برادة، القاهرة، دارالفکر ، ط1، 1987.##تودوروف، تیزیفتیان: مقولات السرد الأدبی، ترجمة حسین سبحان و فؤاد صفا، ضمن کتاب طرائق التحلیل السرد الأدبی، 1992.##تودوروف، تیزیفتیان: الأدب و الدلالة، ترجمة محمد ندیم خشفة، حلب، مرکز الإنماء الحضاری، 1996.##توماتشفسکی، نظریة المنهج الشکلی، نصوص الشکلانیین الروس، ترجمه ابراهیم الخطیب، موسوعة الأبحاث العربیة، ط 1، 2010.##جنیت، جیرار: خطاب الحکایة، ترجمة محمد معتصم، المجلس الأعلی للثقافة، ط 2،1997.##زعرب، صبیحة عودة: غسان کنفانی، جمالیات السرد فی الخطاب الروائی، عمان، دار مجد لاوی، ط1، 2006.##زیتونی، لطیف، معجم مصطلحات نقد الروایة (عربی، انکلیزی، فرنسی)، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون، ط1 ، 2002.##سویدان، سامی: جسور الحداثة المعلقة (من ظواهر الإبداع فی الروایة و الشعر و الـمسرح)، دار الآداب، ط1، بیروت، 1997.##صاعدی، احمد رضا: «کاربست امپرسیونیسم در رمان ماتبقی لکم اثر غسان کنفانی»، مجله نقد ادب معاصر عربی، شماره 4و6، یزد، 1392ش.##العمامی، نجیب: معجم السردیات، تونس، دار محمد علی للنشر، ط1،1982.##فضل،صلاح:نظریة البنائیة فی النقد الأدبی،القاهرة، مکتبة الانجلو المصریة،1980.##فضل، صلاح:بلاغة الخطاب و علم النص، الکویت،عالم المعرفة، ط1، 1992.##کنفانی، غسان: الأعمال الکاملة، الروایات، المجلدالاول، بیروت، موسسة الأبحاث العربیة، ط3 ،1986.##لحمدانی، حمید: بنیة النص السردی من منظور النقد الادبی، بیروت، الـمرکز الثقافی العربی، ط1، 1991.##مرتاض، عبدالملک: فی نظریة الروایة بحث فی تقنیات السرد، الکویت، عالم المعرفة، 1990.##همفری، روبرت: تیارالوعی فی الروایة الحدیثة، ترجمة محمود الربیعی، مصر، مکتبة الشباب، لا طبعة،1984.##یقطین، سعید: تحلیل الخطاب الروائی، الزمن، السرد، التبئیر، بیروت، الـمرکز الثقافی، ط1، 1989.##

0 مضامین تعهد ادبی در اشعار فاروق جُوَیده The Study of Literary Commitment in Farouq Jowaida’s Poetry https://jalit.ut.ac.ir/article_54206.html 10.22059/jalit.2015.54206 0 تعهد ادبی مفهومی وارداتی از نقد ادبی غرب است که در دهههای گذشته در میان ادبا و ناقدان عرب جایگاهی درخور یافت، چرا که شرایط نابسامان سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دنیای عرب و حاکمیت استبداد و استعمار، شاعران و نویسندگان را واداشت که با قیام ملتهای ستمدیده همنوا گردند. فاروق جویده، شاعر مصری، از آن دسته شاعرانی است که با شگردهای شعری، از نبود آزادی، بیعدالتی، فقر و محرومیت سخن گفته و مخاطبانِ شعرش را تحریک میکند تا با سرافرازی و احساسات انسانی در برابر ظلم و استبداد ایستادگی کنند و تخت دیکتاتوران تحت سلطه را به لرزه درآورند. وی همواره در صف شاعران مبارز قرار دارد و منادی اتحاد کشورهای همزبان و همکیش خود است و با سحر قلم و جادوی خیال، شعر و سیاست را به هم آمیخته و در مسیر آزادی و مبارزه با استبداد گام برمیدارد. مضامین تعهد ادبی شاعر، دارای گرایشهای عربی ـ اسلامی و وطندوستانه است و به دور از هر نوع شعارزدگی، خوانندگانش را شیفته میکند. هدف این مقاله، تحلیل جنبهها و مضامین تعهد ادبی فاروق جویده در حوزههای سیاسی، اقتصادی، قومی و دینی است. 1 Literary commitment is an imported concept from western literary review which has found great place among Arab scholars and critics in the last decades, because the critical, political, economic and cultural conditions of Arab world and the domination of cruelty and exploitation caused the writers and poets to accompany the revolution of innocent countries. Farouq Jowaida, an Egypt poet, is one of those poets who has used poetry techniques to talk about lack of freedom, injustice poverty and deprivation and stimulated his targeted people in order to resist cruelty by humanistic feeling and honors and put the dictators' position in danger. He has all the time been one of those fighters and is the messenger of unity among the countries with the same language and religion who has mixed the politics and poetry with his magical writings and fought for liberty. The concept of poet's literary commitment has Islamic Arabic and patriarchic gravidity and attracts its reader far from any slogans or mottos. The aim of this article is analyzing the aspects and concepts of Farouq Jowaida’s literary commitment in political, economic tribal and ethical categories. 201 222 مرتضی قائمی Morteza Ghaemi دانشیار دانشگاه بوعلی سینا ایران mortezaghaemi2@gmail.com فرامرز میرزایی Faramarz Mirzaei استاد دانشگاه بوعلی سینا ایران mirzaeifaramarz@yahoo.com مجید صمدی Majid Samadi دانش آموختة دکتری در رشتة زبان و ادبیات عربی ایران majid_samadi@yahoo.com تعهد ادبی وطن فاروق جویده منابع و مآخذ##نهج البلاغة##أبو حاقة، أحمد، الالتزام فی الشعر العربی، بیروت، دار العلم للملایین، ط1،1979م##إسماعیل، عز الدین، الشعر العربی المعاصر قضایا وظواهره الفنیة والمعنویة، القاهرة، دار الکاتب العربی، 1967م##باغچهوان، سعید، بیداری اسلام و اندیشههای سید جمال الدین اسدآبادی، نشریة علوم سیاسی، اندیشة انقلاب اسلامی، شمارة 10، 1383ش##برادة، محمد، تحولات مفهوم الالتزام فی الأدب العربی الحدیث، بیروت، دار الفکر، 2001م##البعلبکی، روحی، قاموس المورد، بیروت، دار العلم للملایین، 1995م##جویدة، فاروق، الأعمال الکاملة، القاهرة، مرکز الأهرام، ط6،2000م##الدسوقی، عمر، فی الأدب الحدیث، المجلد1، القاهرة، 1973م##الشائب، أحمد، تاریخ الشعر السیاسی إلی منتصف القرن الثانی، بیروت، 1976م##الشرقاوی، محمود، تأملات فی المیثاق الوطنی، الإسکندریة، الدار القومیة للطباعة والنشر، د.ت##ضیف، شوقی، الأدب العربی المعاصر فی مصر، القاهرة، دار المعارف، ط8، 1961م##ـــــ، تاریخ الأدب العربی، القاهرة، دار المعارف، ط1، 1996م##علوی سیستانی، علی، بیداری اسلامی تاملات تفصیلی نظری دربارة تـحولات اخیـر خاورمیانة اسلامی، مجلة پانزده خرداد. دورة 3. سال9. شمارة 22. تابستان. صص71ـ113، 1391##مکاریک، ایرنا، دانشنامة نظریههای ادبی معاصر، ترجمة مهران مهاجر، تهران، آگه، چ2، 1385ش##مندور، محمد، معارک أدبیة، القاهرة، د.ت##المنصوری، جابر، النقد الأدبی الحدیث، عمان، 2000م##میرزایی، فرامرز و علی باقر طاهری نیا، دور السید جمال الدین الأسدآبادی فی النهضة الأدبیة المعاصرة، مجلة العلوم الإنسانیة، العدد11، 2004م، صص 65ـ73##نورانی، امیر، مصر بیداری اسلامی و الگوی ایران، فصلنامة مطالعات انقلاب اسلامی، سال9، شماره28، بهار 1391ش صص191ـ214##الورقی، السعید، لغة الشعر العربی الحدیث مقوماتها الفنیة وطاقاتها الإبداعیة، بیروت، 1984م##هلال، محمد غنیمی، النقد الحدیث، القاهرة، دار النهضة، 1998م##منابع و مآخذ اینترنتی##جویدة، فاروق، الموقع الرسمی للشاعر فاروق جویدة، 2010.www.goweda.com ##جویدة، فاروق، نبتدی من أین الحکایة، 2009.www.abc4.ahlamontada.net##جویدة، فاروق، منتدی الهلال، 2009.www.montadalhilal.com##جویدة، فاروق، الموسوعة العالمیة للشعر العربی،2010. www.adab.com/modules.php?name=Sh3er&doWhat=shqas&qid=22&r=&rc##جویدة، فاروق، تریکة دوت کوم، 2011. www.treika.com##جویدة، فاروق، الأهرام الرقمی، 2011. www.digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=429196&eid=1145##جویدة، فاروق، 2011: www.prof3laa.com##

0 بررسی تطبیقی مضامین هستی شناسانه عبدالله البَرَدونی و جلال الدین مولوی A comparative analysis between antological themes of Abdullah al-Baradouni and Jalal ad-Din Mawlawi https://jalit.ut.ac.ir/article_54207.html 10.22059/jalit.2015.54207 0 عبدالله البردونی و جلال الدین مولوی، مضامین هستی شناسانة مشترکی در اشعارشان دارند؛ از جملة این مضامین، آزادی، حیرت، غربت و مرگ است. در سه مفهوم آزادی، حیرت و مرگ، شباهتهای فراوانی میان دو شاعر دیده میشود و دو شاعر با یک رویکرد عرفانی محض این مفاهیم را مطرح کردهاند، مفهوم غربت در شعر مولوی بار عرفانی دارد و در شعر بردونی گاه عرفانی است و گاه با رویکردی اگزیستانسیالیستی مطرح میشود. آزادی در شعر دو شاعر به معنای آزادی از دنیای خاکی است و در این میان دنیا به خاک، گِل و زندان تشبیه میشود. در خصوص مضمون حیرت نیز باید گفت که در شعر این دو شاعر، بار عرفانی دارد و دو شاعر در آن به مسائلی میپردازند که انسان از کجا آمده و به کجا میرود و هردویشان پیوسته حیران و سرگردانند و تنها صدا و پژواک و جرسی را میشنوند که آنان را به سوی خود فرا میخواند. دیگر مضمون مشترک میان این دو، غربت است که در شعر بردونی با دو رویکرد اگزیستانسیالیستی و عرفانی مطرح میشود، اما در شعر مولوی تنها رویکرد عرفانی دارد؛ دو شاعر در دنیا احساس غربت میکنند و سودای سفر و رحیل به دنیایی موسوم به لامکان را مطرح میکنند. مرگ نیز دیگر مضمونی است که در شعر دو شاعر برگرفته از اندیشة زهد و عرفان اسلامی است. 1 Abdullah al-baradouni and Jalal ad-Din Muhammad Mawlawi suggest Some common ontological themes which are represented in themes like “Freedom”, “astonishment”, “estrangement” “death”. There are lots of similarities between two poets. Two poets represent these themes with a sincere mystical approach. Theme of freedom is represented in the poems of two poets by a mystical approach and it means being free from the mundane world which is made in a simile to soil, mud, prison. Theme of astonishment is carrying a mystical signification and both of them represents the subjects like the human beings is coming from where and where is going to go? And what is the identity of him. the other common theme between two of theme is estrangement which is represented in the poem of al-Baradoni by two existential and mystical approaches but in Malwawi’s poem, it has only a mystical signification and both of them are feeling in this world as a stranger who do not belong to this mundane world called never land. The last theme is death which has been adapted from Islamic skepticism and two of them believe that this world is very limited for fulfill their hopes. 223 242 ابوالحسن امین مقدسی Abol-Hasan Amin Moqaddasi دانشیار دانشگاه تهران ایران a_moqadasi@yahoo.com اویس محمدی Ovais mohammadi دانش آموختة دکتری در رشتة زبان و ادبیات عربی ایران ovaismohammadi55@gmail.com عبدالله البردونی جلال الدین مولوی آزادی حیرت غربت مرگ کتابنامه##نهج البلاغة، ترجمة محمد دشتی، تهران، انتشارات سرور، چاپ سی و یکم، 1384ش.##اکرم، سید محمد، "مرگ در نظر مولوی"، نشریة یغما، شمارة 349- ص426-437، 1356.##بدوی، عبدالرحمان، موسوعة الفلسفة، الجزء الأول، بیروت، الطبعة الأولی، الموسسة العربیة للدراسات و النشر، 1984.##البردونی، عبدالله، دیوان عبدالله البردونی، بیروت، دارالعودة، الطبعة الأولی، 1986 .##پورنامداریان، تقی، رمز و داستانهای رمزی در ادب فارسی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم، 1368.##روحانی، رضا، "مولوی و آزادی (مفهوم آزادی و موانع و راههای رسیدن به آن در مثنوی معنوی)"، مجله مطالعات عرفانی، سال اول، شمارة اول، ص 114- 133، 1384.##سارتر، ژان پل، اگزیستانسیالیزم یا مکتب انسانیت، ترجمة جواهرچی، تهران، موسسة مطبوعاتی فرخی، چاپ سوم، 1348.##سارتر، ژان پل، هستی و نیستی، ترجمة عنایت الله شکیباپور، تهران، موسسه انتشارات شهریار، . چاپ اول، بی تا.##سجادی، سید جعفر، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، تهران، انتشارات طهوری، چاپ هفتم، 1383.##شمیسا، سیروس، مکتبهای ادبی، تهران، نشر قطره، چاپ دوم، 1391.##طغیانی، اسحاق، «غربت شمس»، مجلة پژوهشی دانشگاه اصفهان (علوم انسانی)، سال اول، شمارة 1، ص 51-66، 1381.##العجم، رفیق، موسوعةمصطلحات التصوف الإسلامی، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون، الطبعة الأولی، 1999م.##مشوح، ولید، الصورةالشعریة عند البردونی دراسة، دمشق، منشورات إتحاد الکتاب، الطبعة الأولی، 1996.##مولوی، جلالالدین محمد بلخی، کلیات دیوان شمس تبریزی، تصحیح محمد عباسی، تهران، انتشارات جواهری، چاپ اول، 1375.##مولوی، جلالالدین محمد بلخی، مثنوی معنوی، ج اول، تهران، تصحیح رینولد نیکلسن، انتشارات طلایی، چاپ دوم، 1390.##

0 اشاره به دور به مثابه ابزار حفظ وجهه در قرآن و شیوه برخورد مترجمان با آن Demonstratives as a face saving device in Quran and how translators deal with this phenomenon https://jalit.ut.ac.ir/article_54208.html 10.22059/jalit.2015.54208 0 از آنجایی که یکی از مهمترین عرصههای تکریم و حفظ وجهه، زبان است، هر زبانی برای خود از مکانیزمهای مشخصی جهت تحقق این امر استفاده میکند و از جملة این مکانیزمها، بهرهگیری از صفات و ضمایر اشاره است. پژوهش پیش رو در صدد است تا کاربرد صفات و ضمایر اشاره را در عرصة حفظ وجهه در قرآن کریم بررسی نماید و شیوة برخورد مترجمان با این پدیدة زبانی را ارزیابی کند. در این پژوهش که با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته، نگارندگان از نظریة استعارههای مفهومی یا شناختی که از سوی لیکاف و جانسون مطرح شده، مدد جستهاند و در بررسی نُه آیهای که در ابتدای سورههای بقره، یونس،‌ یوسف، رعد، حجر، شعراء، نمل، قصص و لقمان قرار دارند، به این نتیجه رسیدهاند که در قرآن از صفات و ضمایر اشاره به دور به عنوان ابزاری برای حفظ وجهه استفاده شده که اساس آن یک استعارة جهتی است و در آن «شیء خوب، قدرتمند و با ارزش، دور است» که البته این دوری میتواند در عرض یا طول باشد. برخی مترجمان قرآن در برخورد با این پدیده، با بیتوجهی از کنار آن گذشته و به ترجمة تحت اللفظی بسنده نمودهاند و برخی دیگر نیز از راهکارهای متفاوت به پدیدة فوق الذکر توجه نموده و در جهت بدست دادن ترجمهای صحیح برآمدهاند. 1 Since language is one of the most important arenas for face saving actions, each language has its mechanisms for it. This article tries to study the use of the demonstratives as a face saving device in the Quran and sheds light on how translators deal with this phenomenon. In this research, which has been conducted on the basis of a descriptive-analytical approach, relying on the conceptual metaphors theory, researchers have come to this conclusion that the Quran has used distal demonstratives as a face saving device and utilizing this mechanism is based on an orientational metaphor that "all good and valuable things are inaccessible", and this inaccessibility could be in a horizontal or vertical axis. Some translators have considered this linguistic phenomenon, and employing different approaches have tried to translate correctly, while others have disregarded this fact. 243 264 حسن مقیاسی Hasan Meqyasi استادیار دانشگاه قم ایران h.meghyasi@yahoo.com مهدی مقدسی نیا Mahdi Moqaddasi nia استادیار دانشگاه قم ایران mammahdi13581362@gmail.com صفات و ضمایر اشاره حفظ وجهه استعارة جهتی ترجمة قرآن فهرست منابع##Akmajian, A., Demers, R. A., Farmer, A.K., and Hanrish, R.M. Linguistics. Cambridge,Ma: The MIT Press. 1997.##Bargiela-Chiappini, F. (2003). Face and Politeness. Journal of Pragmatics, 35, 1453 - 1469##Beeman William. Language, status and power. Bloomington: Indiana University Press. 1986.##Brown, P., and Levinson S.C. Politeness: Some universals in language usage. Cambridge: Cambridge University Press. 1987.##Kadar D., and Haugh M. Understanding Politeness. Cambridge: Cambridge University Press. 2013.##Kuiper, K., and Alan, W.S. An Introduction to English Language. London: MacMillan Press, Ltd. 1996.##Lakoff, G., and Johnson, M. Metaphors We Live By. Chicago: Chicago University Press. 1980.##Tayler, A., and Evans, V. The Semantics of English Prepositions. Cambridge: Cambridge University Press. 2003.##Wardhaugh Ronald. An Introduction to Sociolinguistics. MA: Blackwell Ltd. 2010.##آق اولی، عبدالحسین، درر الأدب در فن معانی، بیان، بدیع، تهران، نشر هجرت، 1373.##السکاکی، مفتاح العلوم، (حققه و قدم له عبدالحمید هنداوی)، بیروت ـ لبنان، دار الکتب العلمیه، 1420.##شاهرودی لنگرودی، سید جلیل، گروه اسمی در ویرایش و ترجمه، فرهنگ، ش55، صص107 ـ 147، 1384ش.##صافی، محمود بن عبد الرحیم، الجدول فی إعراب القرآن‏ (ج 1)، دمشق: دار الرشید مؤسسة الإیمان، 1418ق.##عطار، فریدالدین، تذکرة الأولیاء، شرح: محمد استعلامی، تهران: انتشارات زوار ، 1363ش.##فخر روحانی، محمد رضا، بررسی زبان شناختی نام ها و القاب پیامبر (ص) در قرآن کریم،##پژوهشنامة قرآن و حدیث، پیش شمارة 2، صص71 ـ 76، 1382ش.##کرد زعفرانلو کامبوزیا، عالیه و حاجیان خدیجه، استعارههای جهتی در قرآن با رویکرد شناختی، نقد ادبی، 9، صص115 ـ 139، 1389ش.##لوح فشرده##مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، جامع تفاسیر نور 2: دائره المعارف چند رسانه ای قرآن کریم [لوح فشرده]، قم. مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، 1385.##

0 نقد تطبیقی اسطورۀ سندباد در شعر خلیل حاوی و بدرشاکر السیاب A Comparative Analysis of Sandbad's Myth in the poems of Khalil Havi and Badr Shakir al-Sayyab https://jalit.ut.ac.ir/article_54210.html 10.22059/jalit.2015.54210 0 سندباد یکی از شخصیت‌های مهم «هزار و یک شب» است که در شعر معاصر عربی، فراخور تجربه‌های متعدد آن شاعران، چهره‌های گوناگونی پیدا کرده است. از جمله شاعرانی که در شعر خود توجه ویژه‌ای به این شخصیت اسطورهای نشان داده‌اند خلیل حاوی (1919 -1982م) شاعر معاصر لبنان، و بدرشاکرالسیاب (1926 – 1964م) شاعر معاصر عراقند؛ آنان سعی کردهاند با بازآفرینی این شخصیت اسطورهای به صورت نمادین و غیر مستقیم، به ابراز اندیشه‌های خود بپردازند. سندبادِ آنان، آرزوی انسان برای ماجراجویی و خروج از جریان موجودِ زندگی را به تصویر می‌کشد. نگارندگان در این مقاله برآنند تا ضمن بازگویی سفرهای سندباد، به بررسی، نقد و تحلیل تطبیقی آن اسطوره در سرودة «السندباد فی رحلته الثامنة» از خلیل حاوی و سرودة «رحل النهار» از بدرشاکرالسیاب بپردازند. آنچه در این مجال برایمان مهم می‌نماید بیان دلالت یا دلالت‌های این اسطوره، نحوة فراخوانی و بکارگیری آن، واکاوی ویژگی‌های زبانی، ادبی و هنری، و مهم‌تر از همه کارکرد این اسطوره در شعر دو شاعر یاد شده است. برداشت این است که دو شاعر به قصد جاودان ساختن دغدغه‌های شخصی و اجتماعی- سیاسی، دست به «اسطوره زدایی» یا «ساختارشکنی اسطوره» زده و به نحوی به «اسطوره‌سازی» روی آوردهاند. دیگر آنکه با کاربست شگرد «تکرار» بر آن بودهاند تا علاوه بر تقویت موسیقی زبان، در محور عمودی، بر معنی و مفهوم مورد نظرشان تاکید کنند. 1 Befitting with various experiences of literary figures, Sandbad who is one of the significant figures of "one thousand and one night" in contemporary poetry, has gotten different images. Amongst literary charactersthat paid a lot of attention to this mythical figure, is Khalil Havi (1919-1982), contemporary poet, from Lebanon and BadrShakir al-Sayyab (1926-1964) from Iraq could be mentioned. Recreating this mythical figure in a symbolic and indirect aspect, they have tried to express their own thoughts. Their Sandbad performed the human's desire for adventure and exiting from the current flow of life. In the present study, the authors make an efforts to criticize and make a comparative analysis of "Sandbad in his eighth adventure" written by Khalil Havi and "the day departed" written by Badrshakir al-sayyab. Meanwhile the definition of this myth and the reason of contemporary literary figures's tendency toward applying this myth in their poems and expressing his adventures are also elaborated on. What is important in this respect is showing reasons of applying this myth, the way of recalling and applying it, investigating literary and poetry features, and more importantly application of this myth in poems of the two mentioned poets. The conclusion is that both poets tried to "Demythical" or " Deconstructing myth" and somehow tend to "mythmaking". And all these have been done for the purpose of immortalizing their personal and political-social thoughts. Using "frequency" technique to emphasize their wanted meaning and content was in line with improving language music in vertical axis. 265 290 علی نجفی ایوکی Ali Najafi Ayuki استادیار دانشگاه کاشان ایران najafi.ivaki@ yahoo.com الهام بوجاریان Elham Bujariyan کارشناس ارشد در رشتة زبان و ادبیات عربی ایران اسطوره سندباد شعر معاصر عربی خلیل حاوی بدر شاکرالسیاب کتابنامه##اسماعیل، عزالدین، «الشعر العربی الـمعاصر»، بیروت، دارالعودة، الطبعة الخامسة، 1988.##اقلیدی، ابراهیم، «ترجمه و تحقیق هزار و یک شب (داستان های سفر دریایی)»، تهران، نشر مرکز، 1386.##بلّاطة، عیسی، «بدرالشاکرالسیاب حیاته و شعره»، بیروت، دارالنهار للنشر، الطبعة الثالثة، 1981.##بلحاج، کاملی، «أثر التراث الشعبی فی تشکیل القصیدة العربیة المعاصرة»، دمشق، اتحاد الکتاب العرب، الطبعة الأولی ، 2004.##جبر، جمیل، «خلیل حاوی»، بیروت، دارالمشرق، الطبعة الأولی، 1991.##حاوی، ایلیا، «خلیل حاوی فی سطور من سیرته و شعره»، بیروت، لبنان، دارالثقافة، 1984.##حاوی، خلیل، «الدیوان»، بیروت، دارالعودة، بلا تاریخ.##حلاوی، یوسف، «الأسطورة فی الشعر العربی المعاصر»، بیروت، دارالآداب، الطبعة الأولی، 1994.##داوود، أنس، «الأسطورة فی الشعر العربی الحدیث»، المنشأة الشعبیة للنشر و التوزیع و الإعلان، دون تاریخ.##زاید، علی عشری ، «استدعاء الشخصیات التراثیة فی الشعر العربی المعاصر»، القاهرة، دارغریب، الطبعة الأولی، 2006.##ستاری، جلال،«پژوهشی در حکایت سندباد بحری»، تهران، نشر مرکز، 1382.##سقّال، دیزیرة، «بدرالشاکرالسیاب شاعر الحداثة و التغییر»، بیروت، دار الفکر العربی، دون تاریخ.##السیاب، بدرشاکر، «الدیوان»، بیروت، دار العودة، 1989.##سیف الدینی، علیرضا، «سندباد (قصه های هزار و یک شب)»، تهران، انتشارات تلاش، 1372.##شکری، غالی، «شعرنا الحدیث إلی أین»، بیروت، دار الآفاق الجدیدة، الطبعة الثانیة، 1978.##عوّاد، میخائیل، «ألف لیلة و لیلة»، بغداد، مرآة الحضارة و المجتمع فی العصر الإسلامی، 1962.##عوض، ریتا، «أعلام الشعرالعربی الحدیث خلیل حاوی»، بیروت، الموسسة العربیة للدراسات والنشر، الطبعة الأولی، 1983.##القلماوی، سهیر، «ألف لیلة و لیلة»، مصر، دارالمعارف، 1959.##کندی، مایک دیکسون، «دانشنامه اساطیر یونان و روم»، ترجمۀ رقیه بهزادی، انتشارات طهوری، چاپ اول، 1385.##

0 محتوا پذیری مکان کنعان و دلالت های متعدد آن در اشعار عزالدین المناصرة Location content-affecting of Canaan & its various implications in the poetries of Izz ad-Din al-Monasera https://jalit.ut.ac.ir/article_54211.html 10.22059/jalit.2015.54211 0 مکان، عنصری تأثیرگذار بر حیات انسان و بر انگیزانندۀ احساسات او در قبال گذشته و اکنون است. مکان در شعر غایت نیست، چرا که در این صورت پرداختن به مکان، جغرافیای سیاسی می شد، بنابراین، مکان در شعر ابزار است و حقیقتش در شعر بیش از آن که عینی باشد، غالباً روانی و هنری است که سرشار از بارهای متفاوت معنایی میشود. ارزشها و افکار مختلف از جنبههای متعدد و متناسب با تحولات زمانی، به مکان، رمزهای معنا دار میدهند. از مکانهای پر بسامد در شعر عزالدین المناصرة، کنعان است. هدف این نوشتار آن است که دلالتهای متفاوتی را که این واژه در زبان شعری مناصره در طول تاریخ بر خود گرفته بررسی کند. ضرورت انجام این تحقیق، بررسی دگردیسی های معنایی و تنوعات مفهومی واژۀ کنعان در اشعار مناصره است. شیوۀ تحقیق، ذکر کنعانیات و تحلیل معرفتشناختی این واژۀ مکانی با بارهای معانی متعدد آن است. در این پژوهش ابتدا به نظریههای صاحبنظران پرداخته و سپس آن را تحلیل می کنیم. در اشعار مناصره گاهی کنعان همان سرزمین اجدادی میشود که یهودیهای قدیم به آن حمله کردهاند، و گاه شاعر با کنعان، هویت خود را معرفی میکند. در پارهای موارد کنعان اسطورهای است که شاعر با کمک آن به تعمیق شعریت کلام خود و فربه کردن محتوایش میپردازد. در جایی دیگر، فلسطین را با رنجهای آوارگی به تصویر میکشد. این سیالیت تداوم مییابد، و معانی درمعیت واژۀ کنعان، متکثر میشود. در هر صورت، شاعر از اختلاط قدیم و اکنون، هویتش را جسته و خواننده را فرا میخواند تا در شعر به دیرینه شناسی این سرزمین بپردازد. 1 Location, is an effective element on human life and is also a motivating element on his feelings in relation to his past and present. Location is not an end in poetry; otherwise, it would become political geography. Therefore, location is an instrument and its realization in poetry rather than being objective is often psychological and artistic and full of various meaningful contents. Different values and thoughts give location meaningful codes from varying aspects and compatable with temporal fluctuations. One of the frequent locations in al- monasera's poetry is Canaan. This study aims at surveying various connotations such a term has taken during the time in the poetry language of Monasera. Therefore, studying meaning changes and conceptual distinctions in al-monasera's poems necessitates this survey. The research method involves mentioning Canaanite and epistemological analysis of this location term with its different connotations. First, we present the positions of authorities in this regard and later we analyze those positions. In al-monasera's poetry, Canaan becomes the same ancient land which ancient Jews attacked it; moreover, the poet introduces his identity through Canaan. In some cases, Canaan is a myth with the help of it, the poet deepens his poetic discourse and also its content. In some other case, he illustrates Palestine with its refugee’s sufferings. Thus, the meaning mobility continues and a distinct meaning amplifies through this term, Canaan. By the way, the poet looks for his identity through a mixture of the past and present and finally invites the reader to do the paleontology of this land. 291 312 صغرا فلاحتی Soghra Falahati استادیار دانشگاه خوارزمی تهران ایران محمدصالح شریف عسکری Mohammad Salih Sharif Askari دانشیار دانشگاه خوارزمی تهران ایران محمد یعقوبی Mohammad Ya'qobi دانش آموختة دکتری در رشتة زبان و ادبیات عربی ایران yaaghobim@yahoo.com عزالدین المناصرة مکان سیالیت معنایی کنعان فلسطین منابع ومراجع##اعتدال، عثمان: إضاءة النص، دارالـحداثة للطباعة والنشر والتوزیع، بیروت – لبنان، ط1، 1988##بودویک، محمد: شعرعزالدین الـمناصرة بنیاته، إبدالاته و بعده الرعوی، دارمـجدلاوی للنشر والتوزیع، عمان- الأردن، ط1، 2006 . ##بوعدیلة، ولید: شعریة الأمکنة: تـجلیات الأسطورة فی شعر عزالدین الـمناصرة، دارمـجدلاوی للنشر و التوزیع، عمان- الأردن، ط1، 2009.##حمودی، باسم عبدالحمید: الـمکان کنز مفتوح، مجلة البحرین الثقافیة، تصدر عن الـمجلس الوطنی للثقافة والفنون والآداب، عدد13، البحربن، یولیو1997 .##الـحیدری، محمد و علی: الـمدخلإلیتعلّم الـمکالـمة العربیة،منشورات مکتب الإعلام الإسلامی، قم، 1411هـ.ق.##رزوقة، یوسف: عزالدین الـمناصرة شاعر الـمکان الفلسطینی الأول، دارمجدلاوی للنشر والتوزیع، عمان- الأردن، ط1، 2008.##السرغینی، محمد: متوالیات شعریة: قراءة حسب الـمنهج الـمقولاتـی، مجلة کتابات معاصرة، 62، بیروت، 2007.##صدقة، جان: رموز و أساطیر، دراسة فی الـمیثولوجیا القدیـمة، دار ریاض الریس للنشر، لندن، ط1، 1989##عبدالسمیع، حسنة: «الرمزالفنی والجمعی والأسطوری فی شعر ذی الرمة»، مجلة فصول تصدرعن الهیئة العامة للکتاب، الـمجلد14، عدد2، مصر، 1995 .##عقاق، قادة: دلالة الـمدینة فی الخطاب الشعری العربی المعاصر، دراسة فی إشکالیة التلقی الـجمالی للمکان، منشورات إتـحاد الکتاب العرب، دمشق، 2001.##کحلوش، فتحیة: بلاغة الـمکان قراءة فی مکانیة النص الشعری، الإنتشارالعربی، بیروت - لبنان، ط1، 2008.##منی، زیاد: تاریخ فلسطین القدیـمة، دارقدمس، دمشق، 2004##الـمناصرة،عزالدین: الأعمال الشعریة، دارمـجدلاوی للنشر والتوزیع، عمان- الأردن، ط1، 2006.##الـمناصرة، عزالدین: شهادة فی شعریة الأمکنة، التبیین، مجلة تصدر عن الـجاحظیة، عدد1، الحزائر، 1990.##مهران، محمد بیومی: دراسات فی الشرق الأدنی القدیـم، دارالـمعرفة الـجامعیة، بیروت، 1997.##النحوی، عدنان علی رضا: ملحمة فلسطین، مؤسسة الإسراء، الجزائر،ط3، 1991.##النصیر، یاسین: إشکالیة الـمکان فی النص الأدبی، دراسات نقدیة، دار الشؤون الثقافیة العامة، بغداد، ط1، 1986.##