ادب عربی University of Tehran ادب عربی 2251 -9238 University of Tehran 107 unavailable سخن سردبیر 20 03 2020 12 1 0 0 16 03 2020 16 03 2020 Copyright © 2020, University of Tehran. 2020 https://jalit.ut.ac.ir/article_75467.html

unavailable
ادب عربی University of Tehran ادب عربی 2251 -9238 University of Tehran 107 10.22059/jalit.2019.280338.612061 مقاله پژوهشی بررسی جایگاه نحوی عزالدین کاشی (با تکیه بر کتاب نسخه خطی شرح المفصّل) بررسی جایگاه نحوی عزالدین کاشی طالب پور دانا دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران فوادیان محمدحسن دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران 20 03 2020 12 1 1 21 30 04 2019 09 11 2019 Copyright © 2020, University of Tehran. 2020 https://jalit.ut.ac.ir/article_73516.html

کتاب المفصّل زمخشری به دلیل برخورداری از ویژگی‌های خاص سبکی آن تاکنون توسط عالمان بسیاری شرح داده شده است. یکی از شروح مشهور این اثر، نسخه خطی شرح عزالدین عبدالعزیز کاشی، شاعر، مؤلف و کاتب ایرانی اواخر قرن هفتم و ابتدای قرن هشتم هجری است. وی علاوه بر آثار متعددی که در عرصه‌ نظم و نثر فارسی و عربی به جای گذاشته است، شرح مبسوطی نیز بر کتاب المفصّل نوشته است. مقاله حاضر سعی دارد تا به بررسی جایگاه نحوی او در خلال کتاب شرح المفصل بپردازد و بتواند نقش او را به عنوان یک شخصیت ایرانی برجسته به اثبات برساند. بهره‌گیری از زبانی ساده و بی‌تکلف برخلاف زبان ادبی ابن یعیش و عقلی-منطقی ابن حاجب، توجه دقیق به مسائل لغوی، توجه به مسأله عامل، تعلیل، تبیین حدود و دایره اصطلاحات نحوی و بهره‌گیری از اسلوب محاوره در بیان مباحث نحوی یکی از ویژگی‌های برجسته این کتاب است. وی در شرح خود عمدتا از پیروان مکتب بصری است اما گویا نخواسته است تنها نقش یک ناقل را بازی کند و تسلیم بی چون چرای آرای نحویان شود، بلکه در برخی موارد به نقد آرای برخی از آنها مخصوصا زمخشری و ابن حاجب پرداخته است و از شخصیت مستقل علمی خویش، در آن پرده برداشته است. این مسأله نشانگر آشنایی شارح ایرانی با زبان عربی و علوم آن و همین طور هوش و ذکاوت بالای او در درک عمیق مسائل زبانی عربی است.

 نحو نسخه خطی شرح المفصّل زمخشری عزالدین عبد العزیز کاشی قرآن کریم ابن الانباری، محمد بن قاسم (بی‌تا)، الانصاف فی مسائل الخلاف، تحقیق جوده مبروک محمد مبروک، القاهرة، مکتبة الخانجی. ابن فوطی، عبدالرزاق بن احمد (1416ق)، مجمع الآداب فی معجم الألقاب، تحقیق محمد الکاظم، طهران، وزارة الثقافة و الإرشاد الإسلامی. ابن یعیش، موفق الدین (بی‌تا)، شرح المفصل، مصر، ادارة الطباعة المنیریة. تبریزی، أبوالمجد محمد بن مسعود (1381ش)، سفینه تبریز، چاپ عکسی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. حاجی خلیفة (1274م)، کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، مصر: دار الطباعة. حسن، عبدالحمید (1952)، القواعد النحویة؛ مادتها و طریقتها، الطبعة الثانیة، مصر: مکتبة الأنجلو. درایتی، مصطفی (1391ش)، فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. دولت آبادی، عزیز (1383ش)، آشنایی با جنگ نخجوانی، نشریه کتابخانه ملی تبریز، 16، 96-120. الزجّاجی، أبوالقاسم (1979)، الإیضاح فی علل النحو، تحقیق مازن المبارک، بیروت: دار النفائس، الطبعة الثالثة. السامرائی، فاضل صالح (1971)، الدراسات النحویة و اللغویة عند الزمخشری، بغداد: دارالتدین. السید، عبد الرحمن (1986)، مدرسة البصرة النحویة، مصر: دار المعارف. عصیدة، فادی صقر أحمد (2006)، جهود نحاة الأندلس فی تیسیر النحو العربی، أطروحة الماجستیر، کلیة الدراسات العلیا، نابلس: جامعة النجاح. العکبری، أبو البقاء (2008)، مسائل خلافیة فی النحو، تحقیق عبدالفتاح سلیم، القاهرة: مکتبة الآداب، الطبعة الثالثة. عزالدین کاشی، عبدالعزیز بن ابی الغنائم بن احمد بن ابی الفضائل، (بی‌تا). شرح المفصل فی صنعة الإعراب، تهران: کتابخانه ملک. عمادی حائری، محمّد (1383ش)، عزالدین عبدالعزیز کاشی: شناسایی، کتابشناسی، نسخه جویی، نسخه پژوهی، دفتر دوم، 381-395. الفاکهی، عبدالله بن أحمد (1993)، الحدود فی النحو، تحقیق: المتولی رمضان أحمد الدمیری و آخرون، القاهرة: وهبة، الطبعة الثانیة. الفلق، سالم مبارک سعید (2010)، الخلاف النحوی فی شروح المفصل الثلاثة، رسالة الماجستیر، الیمن: جامعة عدن. قدور، یعقوب (2013)، المصطلح النحوی عند ابن مالک، رسالة الماجستیر، الأستاذ المشرف: أمین ملاوی، جامعة محمد خضیر، کلیة الآداب و اللغات. المحامدی، صفیّة بنت علی بن عاید (2004)، جهود المرادی و آراؤه النحویة، رسالة الماجستیر، السعودیة، جامعة المدینة المنورة. محمد، علی ناصر (2013)، منهج الشرّاح فی شرح کتاب التسهیل لابن مالک، جامعة بغداد، کلیة التربیة، مجلة الاستاذ، المجلد الأول، العدد 206. محمد طاهر حامد، فاطمة (1429ق)، أسس الترجیح فی کتب الخلاف النحوی، رسالة الماجستیر، الأستاذ المشرف: عبد الله نجدی عبد العزیز عبد الله، جامعة ام القری، کلیة اللغة العربیة وآدابها. مکرم، عبدالعال سالم (1990)، المدرسة النحویة فی مصر والشام، بیروت: مؤسسة الرسالة، الطبعة الثانیة. ناظر الجیش، محب الدین محمّد بن یوسف بن أحمد (2007)، شرح التسهیل، تحقیق: علی محمّد فاخر و الآخرین، القاهرة: دار السلام. نعیم، مزید اسماعیل (1978)، منهج ابی حیان النحوی فی کتابه «ارتشاف الضرب»، رسالة الدکتوراه، الأستاذ المشرف: عبدالله درویش، جامعة ام القری، کلیة دارالعلوم. نفیسی، سعید (1344ش)، تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی تا پایان قرن دهم هجری، تهران: فروغی. نوریان، مهدی و دیگران (1386ش)، باغ نظر و رامش دل (معرفی سفینه‌ای بی مانند از قرن هفتم)، نشریه علمی-پژوهشی گوهر گویا، اصفهان، 1(3)،  37-61._||_ Derayati, M. (2012). List of Iranian Manuscripts. Tehran: National Library and Archives of Iran. [In Persian]. Dowlatabadi, A. (2004). Understanding Nakhjavani Anthology. National Library of Tabriz, 16, 96-120. [In Persian]. Emadai Hairi, M. (2004). Izz al-Din Abdul Aziz Kashi: Identification, Bibliography, Prescription. Noskhe Pajoohi, 2, 381-395. [In Presian]. Al-Fakehy, A. (1993), Al-hodood fe al-Nahv (2nd ed.). (A. al-Damiri, Research) Cairo: Wahba. [In Arabic]. Al-Falaq, S. (2010). The Grammatical Controversy in the Three Detailed Commentaries on Al-Mufassal. (Master’s thesis) Yemen: University of Aden. [In Arabic]. Haji Khalifah (1274). Kashf al-Zunun. Egypt: Printing House. [In Arabic]. Al-Hammadi, S. (2004). Al-Mouradi’s Efforts and Grammar Views. (Master’s thesis) Madinah, University of Madinah. ]In Arabic]. Hassan, A. (1952). Grammar, Material and Method (2nd ed.). Egypt: The Anglo Library. [In Arabic]. Ibn Fouti, A. (1995). Majma al-Adab fi Mojam al-Alghab (1st ed.). (M. al-Kazim, Research) Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance. [In Arabic]. Ibn Yaish, M. (n.d.). Sharh al-Mufassal. Egypt: Printing House of al-Moniriyah. [In Arabic]. Izz al-Din Kashi, A. (n.d.). Sharh al-Mufassal. Tehran: Malik National Museum of Iran. [In Arabic]. Makram, A. (1990). School of Grammar in Egypt and Syria (2nd ed.). Beirut: Corporation Al Resalah. [In Arabic]. Mohamed Taher Hamed, F. (2008). The Basis of the Regression in the Books of Grammatical Controversy. (Master’s thesis) Mecca: Umm Al-Qura University. [In Arabic]. Mohammad, A. N. (2013). The Approach of al-Shorrah for a Commentary on the Book Al-Tashil by Ibn Malik. Journal of the Professor (University of Baghdad), I(206). [In Arabic]. Naeem, M. (1978). Abi Hayan’s Grammatical Approach in His Book Ertishaf al- Zarb. (Doctoral dissertation) Mecca: Umm al-Qura University. [In Arabic]. Nafisi, S. (1965). The History of Poetry and Prose in Iran and in Persian until the End of the Tenth Century. Tehran: Foroughi. [In Persian]. Nazir al-Jaysh, M (2007). Sharh al-Tashil. (A. M. Fakhir, Research). Cairo: Dar al-Salaam. [In Arabic]. Nourian, M., Sharifi, G., & Rashidi Ashjordi, M. (2007). The Introduction of the Unique Anthology of the Seventh Century. Gohar-e Gooya Scientific-Research Journal, 3(1), 37-61. [In Persian]. Osaydah, F. (2006). The Efforts of Andalusians to Facilitate the Arabic Grammar (Master’s thesis). Nablus-Palestine: Al-Najah University. [In Arabic]. Al-Oukbari, A. (2008). Controversial Issues in Grammar (3rd ed.). (A. F. Salim, Research) Cairo: Al-Adab. [In Arabic]. Qadoor, Y. (2013). Grammatical Term with Ibn Malik (Master’s Thesis). Mohammed Khadair University, Faculty of Arts and Languages. [In Arabic]. Quran.                                                                                                                Samerai, F. S. (1971). Grammar and Linguistic Studies to Zamakhshari. Baghdad: Dar al-Tadion. [In Arabic]. Al-Sayyed, A. (1986). Basrah Elementary School. Egypt: Dar Al Ma’aref. [In Arabic]. Tabrizi, A. (2002). Safineh Tabriz. Tehran: Academic Publishing Center. [In Persian]. Al-Zajaji, A. (1979). Al-Izah fi Ilal al-Nahv (3rd ed.). (M. al-Mubarak, Research) Beirut: Dar al-Nafais. [In Arabic].
ادب عربی University of Tehran ادب عربی 2251 -9238 University of Tehran 107 10.22059/jalit.2019.268460.611985 مقاله پژوهشی تراگونگی محتوای رمان فرانکشتاین فی بغداد احمد سعداوی در تطبیق با فرانکنشتاین مری شلی فرانکشتاین فی بغداد احمد سعداوی در تطبیق با فرانکنشتاین مری شلی حسینی صدیقه دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان حاجی زاده مهین دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان ولی زاده حمید استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان 20 03 2020 12 1 23 46 28 10 2018 04 11 2019 Copyright © 2020, University of Tehran. 2020 https://jalit.ut.ac.ir/article_73510.html

بیش‌متنیت بر هر گونه رابطة برگرفتگی یا اقتباس دلالت دارد؛ بنابراین این اصطلاح در ادبیات بیانگر نوعی از روابط میان متون می‌باشد.رمان فرانکشتاین فی بغداد (2013) احمد سعداوی تحت تأثیر رمان فرانکنشتاین (۱۸۱۸) مری شلی نوشته شده است که نشانه‌های لایه‌های پاک‌شدة پیش‌متن شلی در بیش‌متن سعداوی دیده‌ می‌شود. همین امر، رابطة بیش‌متنیت یعنی دیده شدن لایه‌های متن تأثیر‌گذار در لابه‌لای متن تأثیر‌پذیر را سبب می‌گردد. این روند از طریق تغییری هدفمند در بیش‌متن اتفاق می‌افتد که تراگونگی نام دارد و از تقلید به دور است. تغییر و گسترش معنا در بیش‌متن از طریق جایگشت انجام شده است که نوعی تغییر جدی در پیش‌متن می‌باشد، اما می‌توان برخی روابط پارودیک و دگرپوشی یعنی طنز به قصد تخریب پیش‌متن را در این رمان مشاهده نمود که البته شامل کل رابطة بیش‌متنیت نمی‌گردد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی رابطة تراگونگی در برخی ویژگی‌های محتوایی این دو رمان و تغییرات ایجاد شده در محتوای بیش‌متن از نوع جایگشت می‌پردازد. جایگشت بدون این که به تفسیر رمان مری شلی بپردازد به تغییر جدی در ابعاد مختلف آن دست می‌زند. عنوان، اسامی، مکان‌ها، مضمون، نمادها، زبان و دین و اعتقادات از جمله مواردی هستند که دچار تراجایی در متن درجة دوم یعنی رمان سعداوی می‌شوند. این جایگشت، حضور شبح‌وار فرانکشتاین و فضای حاکم بر بیش‌متن را توجیه می‌کند که چگونه گذشته با حضور خود باعث غیاب معنا می‌شود.

 بیش‌متنیت تراگونگی جایگشت فرانکشتاین احمد سعداوی مری شلی افضلی، علی، گندمی، نسترن (1395)، خوانش تطبیقی مؤلفه‌های پست‌مدرنیسم در رمان‌های پستی و فرانکشتاین فی بغداد»، پژوهش‌های ادبیات تطبیقی، 4(3) ، 135-165. بودریار، ژان و دیگران (1374)، سرگشتگی نشانه‌ها، ترجمة بابک احمدی و دیگران، تهران: مرکز، چاپ اول. پارسا، رضا (1394)، آشنایی با مؤلفه‌های ادبیات داستانی پست‌مدرن، مجلة فرهنگی ابزورد، 1، 56-77. ثامر، فاضل (2014)، «فرانکشتاین فی بغداد... التناص و النص الغائب»، الثقافة الجدیدة، العدد 366. دورانت، ویل (1378)، نسخة الکترونیکی تاریخ تمدن، تهران: علمی و فرهنگی، چاپ ششم. رسول، محمد رسول (2014)، «فرانکشتاین فی بغداد»... روایة الخراب الجذری. http://www.alnaked-aliraqi.net/article/22408.php سعداوی، احمد (2013)، فرانکشتاین فی بغداد، بیروت: الطبعة الاولی. السماوی، احمد (2006)، «التطریس فی أقاصیص ابراهیم درغوثی». http://alantologia.com/blogs/12197/ شفیق، هاشم (2014)، روایة أحمد سعداوی «فرانکشتاین فی بغداد»: فانتازیا سردیة وسط غابة من الجثث. http://www.alquds.co.uk/?p=247411 شلی، مری (1386)، فرانکشتاین، ترجمة  محسن سلیمانی، تهران: قدیانی. شمعة، خلدون (2016)، «افول عصر التنویر و صعود مابعد الحداثة فی الادب العربی»، الجدید، العدد3، صص 15-8.                                                                  https://aljadeedmagazine.com صلاح عبدالله،  فراس (2016)، «الترمیز النسقی فی روایة فرانکشتاین فی بغداد»، مجلة اداب المستنصریة، مج 77، 577-628. عذاوری، سلیمة (6-2005)، «الروایة و التاریخ دارسة فی العلاقات النصیة روایة العلامة لبن سالم حمیش»، مذکرة لنیل درجة الماجستیر فی الادب العربی، جامعة الجزائر. فرطاس، نعیمة (11-2010)، نظریة المتعالیات النصیة عند جیرار جینت و تطبیقاتها لدی بعض الدارسین، لنیل شهادة دکتورا، جامعة محمد خضیر، بسکرة. فکوهی، ناصر (1395)، «مقدمه‌ای بر تبیین اسطوره‌های بنیانگذار شهر مدرن: از برج بابل تا فرانکشتاین.»                                                                    www.nasserfakouhi.com القیسی، زینب (2016)، «سیمولوجیة فوضی العنف فی روایة فرانکشتاین فی بغداد»، مجلة کلیة التربیة للبنات، 2(4)، 266-219. کاصد، سلمان (2014)، «تشکلات بنیة التدهور فی روایة فرانکشتاین فی بغداد لأحمد سعداوی»، جریدة تاتوو، العدد 59.https://tatoopaper.com/news.php?action=view&id=1517       کریم زاده، محمد (1396)، نگاهی به رمان فرانکنشتاین در بغداد ترجمة امل نبهانی. bamdadema.com/?p=5670    محمد عزت، عمار ابراهیم (2016)، روایة فرانکشتاین فی بغداد البنیة و الاحالات، رسالة شهادة الماجستیر، جامعة ذی قار، عراق. مدقن، هاجر (2016)، الشاهد الافتتاحی فی الروایات العربیة، مجلة الاثر، العدد 27، 11-26. مک هیل، برایان و دیگران (1393)، مدرنیسم و پسامدرنیسم در رمان، گردآوری و ترجمة حسین پاینده، تهران: نیلوفر، چاپ اول. نامور مطلق، بهمن (1386)، ترامتنیت مطالعه‌ی روابط یک متن با دیگر متن‌ها، پژوهشنامة علوم انسانی، 56، 83-98. ــــــــــــــ (1384)، متن های درجه دوم/ بیش متنیت در نگاه ژرار ژنت، خردنامه، 59، 10-11. نجار، مصطفی، «فرانکشتاین فی بغداد: عن الأخلاق والحرب.» https://www.7iber.com/2014/02/frankensteininbaghdad/ النشمی، فاضل (2014)، «الحکواتی الاسمر أحمد سعداوی.»                   www.ammadapaper.net یزدانجو، پیام (1390)، ادبیات پسامدرن، تهران: مرکز، چاپ چهارم. یقطین، سعید (2008)، النص المترابط و مستقبل الثقافة العربیة، بیروت: المرکز الثقافی العربی، الطبعة 1. Derrida, Jacque (1994). Specters of Marx. (P. Kamuf, Trans.) London: Routledge.          Genette, Gerrard (1997). Palimpsests: Literature in the Second Degree. (C. Newman, & C. Doubinsky, Trans.) Lincoln: University of Nebraska Press. Shipley, Joseph (1970). Dictionary of World Literary Terms. Boston: Allen & Unwin. T.Carr, Mary (2001). Mary Wolfstoncraft and Mr. Shelley: A Study of Intertextual Voicing (Doctoral dissertation). Indian University of Pennsylvania._||_ Afzali, A. & Gandomi, N. (2016). Comparative Study of Postmodernist Elements in Pasti and Frankstein in Baghdad. Comparative Literature Research, 4(3), 135-165. [In Persian]. Azaweri, S. (2006). The Novel and History: Study in Textual Relationships (Master’s thesis). Algeria University. [In Arabic]. Baudrillard, J. et al (1995). The Aporia of Signs: A Postmodern Reader (1st ed.). (B. Ahmadi et al, Trans.) Tehran:  Nashr-e Markaz. [In Persian]. Derrida, Jacque (1994). Specters of Marx. (P. Kamuf, Trans.) London: Routledge.          Durant, W. (1999). The Story of Civilization (6th ed., E-book version). Tehran: Scientific and Cultural Publications. [In Persian]. Fakouhi, N. (2016). Introduction to the Myths of the Founder of the Modern City: From the Tower of Babel to Frankenstein. Retrieved from: www.nasserfakouhi.com [In Persian]. Fartas, N. (2011). Gerard Genette’s Theory of Hypertextual (Doctoral dissertation). Khidar University, Biskra. [In Arabic]. Genette, Gerrard (1997). Palimpsests: Literature in the Second Degree. (C. Newman, & C. Doubinsky, Trans.) Lincoln: University of Nebraska Press. Hill, M. et al (2014). Modernism and Postmodernism in the Novel. (H. Payandeh, Trans.) Tehran: Nilufar. [In Persian]. Karimzadeh, M. (2017). A Look at the Novel Frankenstein in Baghdad Translated by Amal Nabhani. Retrieved from: bamdadema.com/?p=5670 [In Persian]. Kased, S. (2014). The Structure of Deterioration in the Novel Frankenstein in Baghdad by Ahmad Saadawi. tatoopaper, 59. Retrieved from: https://tatoopaper.com/news.php?action=view&id=1517 [In Arabic]. Medakene, H. (2016). Paratextual Entrance in Arabic Novels. Al-Asar, 27, 11-26. [In Arabic]. Mohammad, E. (2016). Structures and References in the Novel Frankenstein in Baghdad (Master’s thesis). University of Thiqar. [In Arabic]. Najjar, M. (n.d.). Frankenstein in Baghdad: On Morality and War. Retrieved from: https://www.7iber.com/2014/02/frankensteininbaghdad/ [In Arabic]. Namvar Motlagh, B. (2008). Transtextual Study. Human Sciences, 56‚ 83-98. [In Persian]. ــــــــــــــ (2006). Literature in Second Degree. Kheradnameh, 59, 10-11. [In Persian]. Al-Nashmi, F. (2014). Brunette Narrator Ahmad Saadawi. Retrieved from: www.ammadapaper.net [In Arabic]. Parsa, R. (2015). Introducing Elements of Postmodern Fiction. absurdmindmedia, 1, 56-77. [In Persian]. Rasul, M. R. (2014). Frankenstein in Baghdad... The novel of the Root Ruin. Retrieved from: http://www.alnaked-aliraqi.net/article/22408.php [In Persian]. Saadawi, A. (2013). Frankenstein in Baghdad (1st ed.). Beirut. [In Arabic]. Salah, F. (2016). Encoding Formats in the Novel Frankenstein in Baghdad. Al-Adab Journal (University of Mustansiriyah), 77, 577-628. [In Arabic]. Samawi, A. (2006). Palimpsest in Short Stories of Brahim Darghouthi. Retrieved from: http://alantologia.com/blogs/12197/ [In Arabic]. Samer, F. (2014). Frankenstein in Baghdad... Intertextuality and the Text Missing. New Culture, 366. [In Arabic]. Shafiq, H. (2014). Ahmed Saadawi’s Novel Frankenstein in Baghdad: Fantasia Narrative between Corpses. Retrieved from: http://www.alquds.co.uk/?p=247411 [In Persian]. Shamat, Kh. (2016). Decline of the Age of Enlightenment and the Rise of Postmodernism, 3, 8-15. Retrieved from: https://aljadeedmagazine.com [In Arabic]. Shelley, M. (2007). Frankenstein; or, The Modern Prometheus. (M. Soleymani, Trans.) Tehran: Qadyani. [In Persian]. Shipley, Joseph (1970). Dictionary of World Literary Terms. Boston: Allen & Unwin. T.Carr, Mary (2001). Mary Wolfstoncraft and Mr. Shelley: A Study of Intertextual Voicing (Doctoral dissertation). Indian University of Pennsylvania. Yaktin, S. (2008). Hypertext and the Future of Arab Culture (1st ed.). Beirut: Arab Cultural Center. [In Arabic]. Yazdanjoo, P. (2011). Postmodern Literature. Tehran: Markaz. [In Persian].
ادب عربی University of Tehran ادب عربی 2251 -9238 University of Tehran 107 10.22059/jalit.2019.281647.612074 مقاله پژوهشی نشانه‌شناسی ثانویّۀ اسطوره‌های برساخته در الطّریق اسطوره‌های برساخته در الطّریق غفارپور صدیقی نعیمه دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی مبارک وحید استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی ایرانی محمد دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی 20 03 2020 12 1 47 68 21 05 2019 18 12 2019 Copyright © 2020, University of Tehran. 2020 https://jalit.ut.ac.ir/article_74204.html

گونۀ ادبی رمان در روزگار ما، با تصاحبِ جایگاهِ اسطوره، کارکردهای آن را بر عهده گرفته است. از همین روی، رمان می‌تواند مانند اسطوره دارای لایه‌های معنایی نهفته‌ای باشد که گاه هدفِ اصلی نویسنده نیز انتقال آن‌ها به مخاطب است. برای دریافت این معانی می‌توان از روشِ نشانه‌شناسی ثانویّه کمک گرفت که رولان بارت در بررسی نظام‌های اسطوره‌ای آن را به کار می‌برد. در این شیوه، نشانه‌های برآمده از نشانه‌شناسی اوّلیّه در مرحلۀ دوم به مرتبۀ دال فرو می‌کاهند و دوباره نشانه‌شناسی می‌شوند. هر متن یا نظامی که بتوان آن را نشانه‌شناسی ثانویّه کرد، به تعبیر رولان بارت، اسطوره نامیده می‌شود. بر این اساس، در این مقاله، نخست، سعی کرده‌ایم به نظام اسطوره‌ای رمان الطّریق نجیب محفوظ راه یابیم؛ یعنی نشانه‌هایی را که قابلیّت نشانه‌شناسی ثانویّه دارند، از این رمان استخراج کرده‌ایم. در نشانه‌شناسی اوّلیّۀ الطّریق به سه نشانۀ محوری یا سه اسطورۀ برساختۀ «جست‌وجوی پدر»، «عشق» و «سرگردانی» رسیدیم که مهم‌ترین مفاهیمِ این رمان هستند و روایت را به سوی جدال خیر و شرّ و سرگردانیِ بشر در این جدال سوق می‌دهند. در مرحلۀ بعد برای کشف لایه‌های معنایی پنهان و یافتنِ معانیِ ضمنی الطّریق سه نشانۀ پیشین را به مرتبۀ دال فرو کاستیم و مجدداً نشانه‌شناسی کردیم. تلاش برای یافتن مدلول‌های این سه دال ما را به مفاهیمِ متنوعی ‌رساند که بارت آن را مفهوم اسطوره ‌نامیده است. این مفاهیم دریچه‌های جدیدی از متن می‌گشایند و خواننده را به جهان‌های معنایی نهفته‌ای پیوند می‌دهند که در رُویۀ روایت دیده نمی‌شوند.

 نشانه‌شناسی ثانویّه اسطورۀ برساخته الطّریق نجیب محفوظ آرمسترانگ، جان (1394)، شرایط عشق، ترجمۀ مسعود علیا، تهران: ققنوس، چاپ چهارم. احمدی، بابک (1388)، ساختار و تأویل متن، تهران: مرکز، چاپ دهم. اصغری، جواد (1427)، «الرمزیة فی أدب نجیب محفوظ»، اللغة العربیه و آدابها، السنة الاولی، العدد 3، شتاء، صص 18-5. افضلی، زهرا، میرزایی، فرامرز، جعفرزاده، جعفر (1394). «أسالیب الأفکار فی روایة الطریق لنجیب محفوظ وفقاً لنظریة لیتش و شورت»، الجمعیة الایرانیه للغة العربیة و آدابها، العدد 37، شتاء، صص 20-1. اولانسی، دیوید (1385)، پژوهشی نو در میتراپرستی، ترجمۀ مریم امینی، تهران: چشمه، چاپ دوّم. بارت، رولان (1380)، «اسطوره در زمانۀ حاضر»، ترجمۀ یوسف اباذری، ارغنون، شمارۀ 18، صص 135ـ85. ــــــــــــــ (1392)، اسطوره، امروز، ترجمۀ شیرین‌دخت دقیقیان، تهران: مرکز، چاپ ششم. ــــــــــــــ (1396)، «عناصر نشانه‌شناسی»، نشانه‌شناسی، گزینش و ویرایش امیرعلی نجومیان، تهران: مروارید، چاپ اوّل. پروینی، خلیل، روشنفکر، کبری، گنجیان خناری، علی، عموری، نعیم (1390)، «جدلیة البحث عن الله فی روایة الطریق لنجیب محفوظ»، اللسان المبین، السنل الثالثه، المسلسل الجدید، العدد الخامس، خریف، صص 120-106. حنا، توفیق (1964)، «الطریق قصة الأستاذ نجیب محفوظ»، القصه، العدد 12، دیسمبر، صص 136-127. رژمون، دنی دو (1393)، اسطوره‌های عشق، ترجمۀ جلال ستاری، تهران: نشانه، چاپ دوم. سالم، جورج (1972)، «طریق نجیب محفوظ»، المعرفه، العدد 126، صص 171-162. ستاری، جلال (1392)، بازتاب اسطوره در بوف کور (ادیپ یا مادینه‌جان؟)، تهران: توس، چاپ دوّم. سجّادی، سیّدجعفر (1379)، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، تهران: طهوری، چاپ پنجم. سجودی، فرزان (1393)، نشانه‌شناسی کاربردی، تهران: علم، چاپ سوّم. شایگان، داریوش (1376)، زیر آسمان‌های جهان (گفت‌وگوی داریوش شایگان با رامین جهانبگلو)، ترجمۀ نازی عظیما، تهران: فرزان‌روز، چاپ دوم. ــــــــــــــ (1393)، افسون‌زدگی جدید: هویّت چهل تکّه و تفکّر سیّار، ترجمۀ فاطمه ولیانی، تهران: فرزان‌روز، چاپ هشتم. شفیعی کدکنی، محمّدرضا (1391)، رستاخیز کلمات، چاپ اوّل، تهران: سخن. صفوی، کورش (1393)، آشنایی با نشانه‌شناسی ادبیّات، تهران: علمی، چاپ اوّل. طهماسبی عمران، سمیه (1386)، ترجمه و نقد رمان الطریق، «پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد»، دانشگاه تهران، پردیس قم. فروم، اریک، (1393) هنر عشق ورزیدن، ترجمۀ پوری سلطانی، تهران: مروارید، چاپ بیست و نهم. القماح، إیمان محمود عبدالحمید (1988)، «علم النفس و الادب دراسة سیکولوجیه (تحلیله نفسیه) لقصة نجیب محفوظ (الطریق)»، حولیات کلیة الآداب (جامعة عین شمس)، ینایر، المجلد 17، صص 52-29. کزازی، میرجلال‌الدین (1384)، آب و آیینه، تبریز: آیدین، چاپ اوّل. گیرو، پی‌یر (1392)، نشانه‌شناسی، ترجمۀ محمد نبوی، تهران: آگاه، چاپ چهارم لیچ، ادموند (1358)، لوی استروس، ترجمۀ حمید عنایت، تهران: خوارزمی، چاپ دوّم. محفوظ، نجیب (1393)، راه، ترجمۀ محمدرضا مرعشی‌پور، تهران: انتشارات هاشمی. مختاریان، بهار (1387)، «گاو برمایه، گرز گاوسر و ماه‌پیشانی»، نامۀ فرهنگستان، دورۀ دهم، شمارۀ دوّم، صص 135-125. مصفّی، ابوالفضل (1381)، فرهنگ اصطلاحات نجومی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اوّل. مقدادی، بهرام (1384)، «عقدۀ ادیپی در بوف کور و سه قطره خون»، سمرقند، شمارۀ 11 و 12، پاییز و زمستان، صص 147-128. مکاریک، ایرنا ریما (1393)، دانشنامۀ نظریه‌های ادبی معاصر، ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه، چاپ پنجم. معین، محمد، مجموعه مقالات دکتر معین، تهران، بی‌تا. ورمازرن، مارتین (1393)، آیین میترا، ترجمۀ بزرگ نادرزاد، تهران: چشمه، چاپ هشتم. ویتگنشتاین، لودویگ (1393)، رسالۀ منطقی-فلسفی، ترجمه و شرح سروش دباغ، تهران: هرمس، چاپ اوّل. هینلز، جان (1393)، دین مهر در جهان باستان، ترجمۀ مرتضی ثاقب‌فر، تهران: توس، چاپ اوّل. یونگ، کارل گوستاو (1390)، چهار صورت مثالی، ترجمۀ پروین فرامرزی، مشهد، به‌نشر، چاپ سوّم._||_ Afzali, Z., Mirzaee, F., & Jafarzade, J. (2015). Methods of Representation of Thoughts in the Novel The Search. Iranian Forum of Arabic Language and Literature, 37, 1-20. Ahmadi, B. (2010). The Structure and Interpretation of Text (10th ed.). Tehran: Markaz. Alqamah, E. (1988). A Psychological Study on the Novel The Search. Howliat Kolliat Adab, 17, 29-52. Armstrong, J. (2015). Conditions of Love. Tehran: Qoqnoos. Asghari, J. (2006). Symbol in Literary Works of Naguib Mahfouz. Arabic Language and Literature, 1(3), 5-18. Barthes, R. (2001). Mythologies. (Y. Abazari, Trans.) Arqanoon, 18, ــــــــــــــ (2013). Mythologies. (S. Daqiqian, Trans.) Tehran: Markaz. ــــــــــــــ (2017). Elements of Semiology. In Semiology. (A. Nojoumian, Trans.) Tehran: Morvarid. Fromm, E. (2014). The Art of Loving. (P. Soltani, Trans.) Tehran: Morvarid. Guiraud, P. (2014). Semiology. (M. Nabavi, Trans.) Tehran: Agah. Hanna, T. (1964). The Novel The Search by Naguib Mahfouz. Alqessa, 12, 127- 136. Hinnells, J. (2015). Mithraism in the Ancient World (1st ed.). (M Saghebfar, Trans.) Tehran: Toos. Jung, C. G. (2012). Four Archetypes (3rd ed.). (P. Faramarzi, Trans.) Mashhad: Beh Nashr. Kazazi, M. J. (2006). Water and Mirror (1st ed.). Tabriz: Aydin. Leach, E. (1979). Levi Strauss. (H. Enaiat, Trans.) Tehran: Kharazmi. Mahfouz, N. (2014). The Search. (M. R. Marashipoor, Trans.) Tehran, Hashemi. Makaryk, I. R. (2014). Encyclopedia of Contemporary Literary Theory. (M. Mohajer, & M. Nabavi, Trans.) Tehran: Agah. Meghdadi, B. (2006). Oedipus Complex in The Blind Owl and Three Drops of Blood. Samarghand, 11 & 12, 128-147. Moein, M. (n.d.). Collections of Essays by Dr. Moein. Tehran: Bita. Mokhtarian, B. (2009). Gav Bar Mayeh, Gorz Gav Sar va Mahpishani. Nameh Farhangestan, 10(2), 125-135. Mosafa, A. (2003). Encyclopedia of Astrological Terms (1st ed.). Tehran: The Center of Human Science and Culture. Parvini, K., Roshanfekr, K., Ganjian, A., & Amoori, N. (2011). Dialectic of the Search of God in The Search by Naguib Mahfouz. Lesaan Mobin, 5, 106-120. Rougemont, D. (2014). Myths of Love. (J. Satari, Trans.) Tehran: Neshane, Salem, G. (1972). The Search of Naguib Mahfouz. Almarefa, 126, 162-171. Safavi, K. (2014). Semiology of Literature, Tehran: Elmi. Sajadi, S. J. (2001). Encyclopedia of Mystical Terms (5th ed.). Tehran: Tahoori. Satari, J. (2014). The Reflection of Myths in The Blind Owl (Oedipus or Electra?) (2nd ed.). Tehran: Toos. Shafiei Kadkani, M. R. (2013). Resurrection of Words (1st ed.). Tehran: Sokhan. Shayegan, D. (1998). Under the Skies of the World (2nd ed.). (N. Azima, Trans.) Tehran: Farzan Rooz. ــــــــــــــ (2015). Cultural Schizophrenia (8th ed.). (F. Valyani, Trans.) Tehran: Farzan Rooz. Sojoodi, F. (2014). Practical Semiology. Tehran: Elm. Tahmasbi Omran, S. (2007). Translation and Criticism of the Novel The Search (Master’s thesis). Tehran University. Ulansey, D. (2007). The Origins of the Mithraic Mysteries: Cosmology and Salvation in the Ancient World (2nd ed.). (M. Amini, Trans.) Tehran: Cheshmeh. Vermaseren, M. J. (2015). Mithriaca (8th ed.). (B. Naderzad, Trans.) Tehran: Cheshmeh. Wittgenstein, L. (2015). Tractatus Logico-Philosophicus (1st ed.). (S. Dabagh, Trans.) Tehran: Hermes.
ادب عربی University of Tehran ادب عربی 2251 -9238 University of Tehran 107 10.22059/jalit.2019.264123.611961 مقاله پژوهشی مضامین فمینیستی در آثار میرال الطحاوی (مطالعه مورد پژوهانه سه رمان الخباء، الباذنجانة الزرقاء و بروکلین هایتس) مضامین فمینیستی در آثار میرال الطحاوی مریمی الهام دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد حیدریان شهری احمد رضا دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد صدیقی بهار استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد 20 03 2020 12 1 69 91 21 08 2018 09 11 2019 Copyright © 2020, University of Tehran. 2020 https://jalit.ut.ac.ir/article_73521.html

میرال الطحاوی نویسنده مهاجر مصری در رمان‌هایش، با برگزیدن قهرمانان زن و شخصیت‌های متعدد زنان که همگی در یک وضعیت مشابه به سر می‌برند، به قصه پر رنج زنان سرزمینش که در سیطره سنت‌های گذشته گرفتار آمده‌اند، اهتمام ورزیده است. از این رو  رمان‌های الطحاوی می‌تواند  از منظر مضامین  فمینیستی مورد بررسی قرار بگیرد تا درک درستی از آنان به مخاطب القا شود. سؤال اینجاست که این نویسنده تا چه حد درون‌مایة آثارش را به زنان اختصاص داده و با توجه به سیطره میراث گذشته در رمان‌ها بیشتر به کدام طیف از طبقات زنان جامعه توجه نموده است.  برای این مهم، پژوهش حاضر بر آن است که با روش توصیفی-تحلیلی و با تأکید بر نقد فمینیستی و در نظر گرفتن مضامینی همچون یأس و ناکامی زنان، فقر و محرومیت و عدم جایگاه اجتماعی، نقش جسم زن در شرایط وی و از سویی پدیده ازدواج و عشق ورزی در جامعه مردسالار و زن ستیز و در نهایت روحیه متمردانه زنان برای دستیابی به شرایط بهتر، به بررسی رمان‌های الخباء، باذنجانة الزرقاء و بروکلین هایتس بپردازد. نتایج پژوهش حاضر، نشانگر این است که الطحاوی عمدتاً نگاهی خوش‌بینانه به زنان ندارد و همواره ناکامی و یأس زن را با نارضایتی از جسمش پیوند داده است. قهرمانان این رمان‌ها که اغلب نمودی از خود نویسنده هستند، در رویارویی با جامعه مردسالار، سرکشی و سنت‌شکنی را در پیش‌گرفته و خواهان توجه و برخورداری از حقوق و جایگاه اجتماعی شایسته در جامعه می‌باشند.

 نقد فمینیستی نگارش زنانه میرال الطحاوی الخباء الباذنجانة الزرقاء بروکلین هایتس آبرامز، مایرهوارد (1393)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، ترجمة مهدی شهسواری، خدمات فرهنگی کرمان. آبوت، پاملا، والاس، کلر (1381)، جامعه‌شناسی زنان، ترجمه منیژه نجم عراقی، تهران: نشر نی. ایریگارای، لوس (1381)، آن اندام جنسی که یک اندام نیست، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، از کتاب متن‌هایی برگزیده از مدرنیسم تا پسا مدرنیسم، تهران: نشر نی، چاپ دوم. بحراوی، حسن (1983)، هل هناک لغة نسائیة فی القصة، مجله الآفاق، ص ۳۰. برسلر، چارلز (1386)، درآمدی بر نظریه ها و روش های نقد ادبی، ترجمه مصطفی عابدینی، تهران: نیلوفر. بهبهانی، مرضیه، میرال الطحاوی، از خیمه تا بادنجان کبود، فصلنامه تخصصی کتاب ماه ادبیات و فلسفه، ۶۱، ۴۸-۴۹. تانک، رزمری (1387)، درآمدی جامع بر نظریه های فمینیستی، ترجمه منیژه نجم عراقی، تهران: نشر نی. الحیدری، ابراهیم (2011)، النظام الأبوی و إشکالیة الجنس عند العرب، دارالساقی. دوبووار، سیمون (1382)، جنس دوّم، ترجمه قاسم صنعوی، جلد اوّل و دوم، تهران: توس. سلدن، رامان (1990)، النظریة الأدبیة المعاصرة، ترجمه جابر عصفور، دارالفکر، الطبعة الاولی. ــــــــــــــ (1994)، النظریة النسویة النفسانیة فی الادب، ترجمه سعید الغانمی، مجله الکتابات المعاصرة، بیروت. زیدان، جرجی، تاریخ الآداب اللغة العربیة، بیروت: دار مکتبة احیاء التراث، ۱۹۶۷. الطحاوی، میرال (2001)، الخباء، القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب. ــــــــــــــ (2010)، بروکلین هایتس، بیروت: دارالکتب. ــــــــــــــ الباذنجانة الزرقاء، منتدی مکتبة الاسکندریة، دون تا. غیبی، عبدالأحد، بدخشان، رؤیا (1395)، جلوه‌های تأثیرپذیری میرال الطحاوی از فروغ فرخزاد در رمان بروکلین هایتس، کاوشنامه ادبیات تطبیقی، 24(6). ــــــــــــــ (1395)، واکاوی تکنیک‌های داستانی در رمان فمینیستی «بروکلین هایتس» اثر «میرال الطحاوی»، 24(7). فالر، راجر (1390)، زبان‌شناسی و رمان. ترجمه محمد غفاری. تهران: نشر نی. فایز السیوف، نبیلة (2002)، قضایا المرأة بین الصمت و الکلام فی الروایة النسویة العربیة، کلیة الدراسات العلیا، الجامعة الأردنیة. فریدمن، جین (1383)، فمینیسم، ترجمه فیروزه مهاجر، چاپ دوم، تهران: آشیان. لایکوف، جورج، جونسون، مارک (2016)، فلسفة فی الجسد الذهن المتجسد و تحدیه للفکرالغربی، ترجمه و تقدیم عبدالمجید جحفة، بیروت، دارالکتاب الجدید. محمدپور، احمد، علیزاده، مهدی (1390)، زنان و فرهنگ فقر، مجله علوم اجتماعی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد. مفرح، سعیدة (1994)، الرجال أیضا یکتبون الادب النسائی، جریدة القدس العربی، سنة ۶، ص ۶. مکاریک ریما، ایرنا (1393)، دانشنامه نظریه های ادبی معاصر، ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه. ﻫﺎم، ﻣﮕﻲ (1382)، ﻓﺮﻫﻨﮓ نظریه‌های فمینیستی، ﺗﺮﺟﻤﺔ ﻓﻴﺮوزه ﻣﻬـﺎﺟﺮ و ﻫﻤﻜـﺎران، ﺗﻬﺮان: ﺗﻮﺳﻌﻪ. العید، یمنی (1975)، مساهمة المرأة فی الانتاج الادبی، مجلة الطریق، ص ۶۶. عبد الموجود، حسن (2011)، میرال الطحاوی فی حوار عن الخیانة السیرة و الأهل.. و المرأة الجدیدة التی خلقتها الغربة.                                                                                          www.masrees.com Sellers, S. (1989). Writing woman: Hélène Cixous' political ‘sexts’. Women’s Studies International Forum, 9(4), 443-447._||_ Abbott, P., & Wallace, C. (2003). The Sociology of Women. (M. Najm Iraqi, Trans.) Tehran: Ney Press. [In Persian]. Abd al-Mujad, H. (2011). Miral al-Tahawi in a dialogue about the biography of the family... and the new woman who was created by the stranger. Retrieved from: www.masrees.com [In Arabic]. Abrams, M. H. (2015). A Glossary of Literary Terms. (M. Shahsavari, Trans.) Kerman Cultural Services. [In Persian]. Bahrawi, H. (1983). Is There a Female Language in the Story? Al-Aafaq Magazine. [In Arabic]. Behbahani, M. (2003). Miral al-Tahawi, From The Tent to Blue Aubergine. Month of Literature and Philosophy, 61, 48-49. [In Persian]. Bessler, C. (2008). An Introduction to the Theories and Methods of Literary Criticism. (M. Abedini, Trans.) Tehran: Niloufar. [In Persian]. De Beauvoir, S. (2004). The Second Sex. (Q. Sanawi, Trans.) Tehran: Toos. [In Persian]. Al-Eid, Y. (1975). The Woman’s Contribution to Literary Production. al-Tariq Magazine. [In Arabic]. Fayez al-Siyev, N. (2002). Women’s Issues between Silence and Speech in the Arab Feminist Narration. College of Graduate Studies, The University of Jordan. [In Arabic]. Fowler, R. (2012). Linguistics and the Novels. (M. Ghafari, Trans.). Tehran: Ney Press. [In Persian]. Friedman, J. (2005). Feminism (2nd ed.). (F. Mohajer Trans.) Tehran: Ashian. [In Persian]. Ghayibi, A., & Badakhshan, R. (2017). Effects of Forough Farrokhzad on Miral al-Tahawi’s Brooklyn Heights. Journal of Comparative Literature Review, 24(6). [In Persian]. ــــــــــــــ (2017). Dreams: Fictional Techniques in the Novel Brooklyn Heights by Miral al-Tahawi, Comparative Literature, 24 (7). [In Persian]. Al-Haidari, I. (2011). The Patriarchal System and the Problem of Sex among Arabs. Dar al-Saghi. [In Arabic]. Irigaray, L. (2003). This Sex Which Is Not One. (N. Sarkhosh, & A. Jahandideh, Trans.) In Selected Texts from Modernism to Postmodernism (2nd ed.). Tehran, Ney Press. [In Persian]. Lykov, G., & Johnson, M. (2016). Philosophy of Philadelphia, and Transfiguration of the West. (A. Jahfa, Trans.) Beirut: Dar al-Kitab al-Jadid. [In Arabic]. Mafrah, S. (1994). Al-Rijal Yadda al-Adab al-Nasa’i. Al-Quds al-Arabi, 6, 6. [In Arabic]. Maggie, H. (2003). The Dictionary of Feminist Theory. (F. Mohajer, Trans.) Tehran, Tose’e. [In Persian]. Makaryk, I. R. (2015). Encyclopedia of Contemporary Literary Theories. (M. Mohajer, & M. Nabavi, Trans.) Tehran: Agah. [In Persian]. Mohammadpour, A., & Alizadeh, M. (2012). Women and the Culture of Poverty. Journal of Social Sciences (Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad). [In Persian]. Selden, R. (1990). A Reader’s Guide to Contemporary Literary Theory. (J. Asifour, Trans.) Dar al-Fakr. [In Arabic]. ــــــــــــــ (1994). Feminist Psychological Theory in Literature. (S. al-Ghanimi, Trans.) The Magazine of Contemporary Writings, Beirut. [In Arabic]. Sellers, S. (1989). Writing woman: Hélène Cixous' political ‘sexts’. Women’s Studies International Forum, 9(4), 443-447. Al-Tahawi, M. (2001). The Tent. Cairo: The Egyptian Book Authority. [In Arabic]. ــــــــــــــ (2001). Brooklyn Heights. Beirut: Dar al-Kotob. [In Arabic]. ــــــــــــــ (2002). Blue Aubergine. Beirut: Alexandria Library Forum. [In Arabic]. Tong, R. (2009). Feminist Thought: A Comprehensive Introduction. (M. Najm Iraqi, Trans.) Tehran, Ney Press. [In Persian]. Zidane, G. (1967). History of Arabic Literature. Beirut: Dar al-Tirah School of Rehabilitation. [In Arabic].
ادب عربی University of Tehran ادب عربی 2251 -9238 University of Tehran 107 10.22059/jalit.2020.292664.612145 مقاله پژوهشی چیستی معنا و زیبایی در اندیشه و شعر ادونیس از منظر مبانی هرمنوتیک فلسفی چیستی معنا و زیبایی در اندیشه و شعر ادونیس امیری نژاد مرتضی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی ترکاشوند فرشید استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی 20 03 2020 12 1 93 110 17 11 2019 15 03 2020 Copyright © 2020, University of Tehran. 2020 https://jalit.ut.ac.ir/article_75448.html

چیستی معنا و زیبایی از مقوله های چالش برانگیز پس از پیدایش شعر نو عربی است که بخش قابل توجهی از پژوهش های ادبی را به خود اختصاص داده است. در گسترة شعر و نقد معاصر عربی، ادونیس یکی از نام آورترین شخصیت های ادبی معاصر عرب به شمار می‌آید که به نظریه‌پردازی در این زمینه پرداخته است. وی معنا و زیبایی را ضمن موضوعاتی چون مفهوم شعر، تعهد، پیچیدگی، سنت و نوآوری در نوشته­های خود مطرح نموده است و در این راه معنا را با خاصیتی هرمنوتیکی و بر محور پویایی دنبال نموده است. این نوشتار در پی آن است تا چیستی معنا را از دیدگاه این شخصیت اثرگذار تحلیل نماید تا از این منظر بخشی از گفتمان حاکم بر چالش معنا در عرصه شعر نو عربی آشکار گردد. ادونیس در باب معنا و زیبایی و پیوند آن با تعهد بر فردیت شاعر تأکید دارد و ماهیت  شعر در اندیشه او با نوعی ابهام و پیچیدگی همراه شده است و در نتیجه چیستی شعر و مفهوم آن در نگاه ادونیس بیشتر جنبه فلسفی به خود گرفته است. در این راه با به‌کارگیری رویکرد هرمنوتیک فلسفی مواردی چون تاریخمندی، اطلاق، پویایی و معناداری در اندیشه و شعر او حضور پویا دارند و عناصری چون وزن و قافیه و صور بیانی معیار کارآمدی برای تحلیل در اندیشه و شعر او نیستند. رویکرد هرمنوتیک فلسفی می تواند عیاری باشد برای سنجش زیبایی در معنا که از جمله مباحث مهم در بلاغت جدید است و از این منظر باید گفت زیبایی در اندیشه و شعر ادونیس را باید در معنا و هویت معنایی اشعار او جستجو نمود.

 معنا ادونیس هرمنوتیک فلسفی زیبایی مفهوم شعر تعهد احمدی، بابک (1377)، آفرینش و آزادی: جستارهای هرمنوتیک و زیبایی‌شناسی، تهران: مرکز.  ــــــــــــــ (1381)، ساختار و هرمنوتیک، تهران: گام نو، چاپ دوم. ادونیس (1996)، الأعمال الشعریة. الجزء الأول: أغانی مهیار الدمشقی و قصائد أخری، دمشق: دارالهدی. ــــــــــــــ (1971)، زمن الشعر، بیروت: دارالعوده، الطبعة الثانیة. ــــــــــــــ (1986)، الثابت و المتحول، بحث فی الاتّباع و الابداع عند العرب، بیروت: دارالعوده، المجلد الثالث.  ــــــــــــــ (1971)، قصائد أولی، بیروت: دارالعوده.  ــــــــــــــ (1988)، دیوان أغانی مهیار الدمشقی، بیروت: دارالآداب.   اسماعیل، عزالدین (1996)،  الشعر العربی المعاصر قضایاه و ظواهره الفنیة و المعنویة، بیروت: دارالفکر العربی، الطبعة الثالثة. ــــــــــــــ (1992)، الأسس الجمالیه فی النقد العربی، بیروت: دارالفکر العربی.   بزون، احمد، (1996)،  قصیده النثر، بیروت: دارالفکر الجدید. پالمر، ریچارد (1387)، علم هرمنوتیک، ترجمة محمد سعید حنایی کاشانی، تهران: هرمس، چاپ چهارم. پورنامداریان، محمد تقی، (بی‌تا)، بلاغت مخاطب و گفتگوی با متن، نقد ادبی، 1(1). ترکاشوند، فرشید (1438)، بلاغة المخاطب: بین القدم و الحداثة. مجلة اللغة العربیة و آدابها، 13(1)، 1-17. ــــــــــــــ (1394)، معنا در شعر عربی: از توصیف تا تولید. پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت، 4(1)، 102-83. الجیار، مدحت (1995)،  موسیقی الشعر العربی قضایا و مشکلات، مصر: دارالمعارف. داد، سیما (1371)، فرهنگ اصطلاحات ادبی (واژه نامه مفاهیم و اصطلاحات ادبی فارسی اروپایی به شیوه تطبیقی و توضیحی)، تهران : مروارید. زیادی، عزیزالله (1380)، شعر چیست، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. شفیعی کدکنی، محمدرضا (1387)،  شعر معاصر عرب، تهران: سخن.  ــــــــــــــ (1388)، صور خیال در شعر فارسی، تهران: سخن، چاپ سیزدهم.   ضاهر، عادل، (2000)، الشعر والوجود (دراسة فلسفیة فی شعر ادونیس)، دمشق: دار المدی. عرب، عباس (1384)، ادونیس (در عرصه شعر و نقد معاصر عرب)، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد. علاق، فاتح (1388)، مفهوم شعر از دیدگاه شاعران پیشگاه عرب، ترجمة سید حسین سیدی، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد. واینسهایمر، جوئل (1381)، هرمنوتیک فلسفی و نظریه ادبی: مروری بر آرای گادامر در گستره هرمنوتیک، ترجمة مسعود علیا. تهران: ققنوس._||_ Adunis (2003). Structure and Hermeneutics (2nd ed.). Tehran: New. [In Arabic]. ــــــــــــــ (1996). Alaamal Al-Sheariya. Part one: Aghani Mahyar Demashghi and other poems. Damascus: Dar al-Huda. [In Arabic]. ــــــــــــــ (1985) Poetry Politics, Studies in Contemporary Arabic Poetry (1st ed.). Beirut: Dar al-Adab. [In Arabic]. ــــــــــــــ (1971). The Time of Poetry (2nd ed.). Beirut: Dar al-Awda. [In Arabic]. ــــــــــــــ (1986). Al-Sabet wa Al- Motahawwal, A research in Imitation and creativity among the Arabs, Beirut: Dar Al-Awda. Part 3, 4th edition. [In Arabic]. ــــــــــــــ (1971). kgasaead Oula, Beirut: Dar al-Awda. [In Arabic]. Ahmadi, Babak (1998). Creation and Freedom: Hermeneutics and Aesthetic researches. Tehran: Markaz. [In Persian]. Arab, Abbas (2005). Adunis in Contemporary Arab Poetry and Criticism, Mashhad: Ferdowsi University Publications. [In Persian]. Allagh, Fateh (2009). The Concept of Poetry from the Perspectives of Arab Poets, Translated by: Seyyed Hossein Seyyedi, Mashhad: Ferdowsi University Publications. [In Persian]. Bazun, A. (1996). Poem – Prose. Beirut: Dar al-Fikr al-Jadida. [In Arabic]. Daade, Sima, (1371). The Culture of Literary Idioms (Glossary of European Persian Literature Concepts and Terms). Tehran: Morvarid, First Edition. [In Persian]. Al-Giyar, Medhat, (1995). Music of Arabic Poetry Issues and Problems. Egypt: Dar al-Maaref. [In Arabic]. Ismail, Ezzoddine, (1996). Contemporary Arabic Poetry, Its Issues and Its Artistic and Moral Phenomena (3rd ed.). Beirut: Dar Al-Fikr Al-Arabi. [In Arabic]. ــــــــــــــ (1992), The Aesthetic Bases of Arab Criticism, Beirut: Dar Al-Fikr Al-Arabi. [In Arabic]. Torkashvand, Farshid (2017). Rhetoric of the Reader: Between Heritage and Modernity” The Journal of Arabic Language and Literature. 13(1), 1-17. [In Arabic]. ــــــــــــــ (1394). Meaning in Arabic Poetry: From Description to Production. Journal of Literary Criticism and Rhetorics. 4(1), 83-102. [In Persian]. Shafiai Kadkani, M. R. (2008). Contemporary Arab Poetry. Tehran: Sokhan Publications. [In Persian]. ــــــــــــــ (2009), The Imagination in Persian Poetry, Tehran: Sokhan Publications, 13th Edition. [In Persian]. Palmer, Richard (2008). The Science of Hermeneutics. Translated by Mohammad Saeed Hanaei Kashani. Tehran: Hermes: Fourth Edition. [In Persian]. Purnamdariyan, M. T. (n.d.) The Rhetoric of the Reader and the Conversation with the Text. Literary Criticism, 1(1), 11-37. [In Persian]. Weinsheimer, J. (2002). Philosophical Hermeneutics and Literary Theory: A Review of Gadamer’s Views on the Hermeneutics. (M. Olya, Trans.) Tehran. Qoqnus. [In Persian]. Ziyadi, A. (2001). What is Poetry. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance Publications. [In Persian].
ادب عربی University of Tehran ادب عربی 2251 -9238 University of Tehran 107 10.22059/jalit.2019.207854.611472 مقاله پژوهشی کنگاشی در شکوفایی فنّ پیامبرستایی در دورۀ ممالیک پیامبرستایی در دورۀ ممالیک شاهرخ مهدی استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه مازندران کمالجو مصطفی استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه مازندران 20 03 2020 12 1 111 133 26 05 2016 09 11 2019 Copyright © 2020, University of Tehran. 2020 https://jalit.ut.ac.ir/article_73530.html

مدح یکی از مهم‌ترین درون‌مایه‌های شعری در ادبیات عربی است. فنّ پیامبرستایی که در ادب عربی به مدایح نبویة مشهور است، به خاطر مضامین والای اخلاقی ادبی که در مدح پیامبر مکرم اسلام (ص) دارد، از جایگاه والایی برخوردار است. این فنّ در دوره‌های مختلف شعر عربی وجود داشته امّا در دورۀ مملوکی توانست به اوج ادبی-هنری خود برسد. این مقاله با تکیه بر شیوۀ وصفی تحلیلی تلاش دارد با واکاوی اسباب شکل‌گیری و شاعران برجسته، انواع زیرمجموعۀ این فنّ ممتاز ادبی و اسالیب آن را بررسی نماید. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که با توجه به معانی والا مدیح نبوی در دورۀ مملوکی جزء درخشان‌ترین فنّ شعری ادب عربی است. این مدایح ساختار معینی ندارند، امّا قصائد طولانی آن شامل مقدمه‌ای غزلی، متن قصیده و خاتمه است، که به بیان حقیقت محمدیه، معجزات و صفات عالیه پیامبر و شفاعت و توسل به ایشان می‌پردازد. از مهم‌ترین عوامل شکوفایی فنّ پیامبرستایی در دوره مملوکی می‌توان به وقوع جنگ‌های صلیبی، نماد ‏وحدت شدن پیامبر اسلام به عنوان الگویی شایسته پیروی برای مسلمانان، غیر عرب بودن شاهان ‏ممالیک و عدم توجه آنان به مدایح عربی شاعران از آن‌ها، نیاز به این اشعار در مراسم‌های مولد ‏نبوی، شیوع تصوف و عرفان، گسترش قلمرو جهان اسلام و اشتیاق مردم به زیارت اماکن مقدسه در ‏حجاز اشاره کرد.

 مدیح نبوی شعر عصر مملوکی انواع شعری مضامین شعری پیامبر اکرم قرآن کریم ابن تغری بردی، یوسف (1989)، النجوم الزاهرة فی ملوک مصر والقاهرة، ج1، دمشق: دار احیاء التراث العربی. ابن کثیر (1987)، البدایة والنهایة، ج13، ط2، بیروت: دار الکتب العلمیة. ابن منظور، ابوالفضل جمال الدین (1956)، لسان العرب، بیروت: دار بیروت ودار صادر. ابن نباتة المصری، جمال الدین محمد (1323)، دیوان ابن نباتة، مطبعة التمدن بعابدین. أبو زید، علی (1987)، البدیعیات فی الأدب العربی، ط1، بیروت: عالم الکتب. الإصفهانی، العماد (1983)، دیوان العماد الإصفهانی، جمعه وحققه: د. ناظم رشید. منشورات جامعة الموصل. امیری، جهانگیر، نعمتی، فاروق (2012)، «التحامق فی الشعر المملوکی دراسة وتحلیل»، مجلة الجمعیة العلمیة الإیرانیة للغة العربیة وآدابها، فصلیة محکمة، العدد 22، 25-46. البار، عبدالقادر (2011-2012)، المجموعة النبهانیة فی المدائح النبویة دراسة أسلوبیة، أطروحة لنیل شهادة الدکتوراه فی اللغة، جامعة تلمسان بالجزائر، نسخة مصورة من الأصل بشکل Pdf. باشا، عمر موسی (1989)، تاریخ الأدب العربی: العصر المملوکی، بیروت: دار الفکر المعاصر. البخاری، محمد بن اسماعیل، (دت)، صحیح البخاری (مطبوع مع شرحه فتح الباری)، ج1و8، مصر: المکتبة السلفیة. البرادعی، خالد محیی‌الدین (2006)، «صورة الرسول العظیم فی الشعر المهجری»، مجلة الموقف الأدبی،  عدد 419، 27-37. بروکلمان، کارل (1977)، تاریخ الأدب العربی، تحقیق: عبدالحلیم النجار و رمضان عبدالتواب، ج5و6، ط5، مصر: دار المعارف. البغدادی، مجد الدین بن رشید، (دت)، القصائد الوتریة، دمشق: مطبعة المهاینی. البوصیری محمد بن سعید (1995)، دیوان البوصیری، شرح وتقدیم: أحمد حسن بسج، ط1، بیروت: دار الکتب العلمیة. ثعلب الأدفوی، أبو جعفر (1914)، الطالع السعید، ط1، مصر: مطبعة الجمالیة. حجار، نجمة (2009)، «شخصیة النبی فی الشعر العربی بین القدیم و الجدید»، مجلة نزوی العمانیة، عدد 53 حریرچی، فیروز (1369)، «علی ضوء الشعر الملتزم فی صدر الإسلام»، مجلة دراسات فی العلوم الإنسانیة، دوره 2، شماره 34، جلد2، صص85-93. حسینی، محمد باقر (1388)، «مدح رسول (ص) از واقعیت تا روایت»، نشریه ادبیات تطبیقی دانشگاه شهید باهنر کرمان، پیاپی1، پاییز 1388، صص39-62 حمداوی، جمیل (25/5/2012)، «شعر المدیح النبوی فی الأدب العربی»، مجلة المثقف، عدد 2131، تاریخ بازدید: 27/10/2020         http://www.almothaqaf.com/qadaya2009/64377.html خاقانی، محمد و محمدرضا عزیزی‌پور (1387)، «المدیح النبوی و بواعثه فی الشعر المهجری»، مجلة الجمعیة العلمیة الإیرانیة للغة العربیة و آدابها، بهار و تابستان 1387، دوره 4، شماره 9، صص 15-35 الخفاجی، عبد المنعم (1991)، الحیاة الأدبیة بعد سقوط بغداد حتی العصر الحدیث، بیروت: دار العلم للملایین. الربداوی، محمود (1982)، ابن حجة الحموی شاعراً وناقداً، ط1، دمشق: دار قتیبیة. رزق سلیم، محمود، (1971)، تقی الدین بن حجة، سلسة نوابغ الفکر العربی، ط1، مصر: دار المعارف. الزرکلی، خیر الدین، (دت)، الأعلام، ج1، ط1، مصر: دار المعارف. زغلول سلام، محمد (1980)، الأدب فی العصر المملوکی، ج2، مصر: دار المعارف. زینی‌وند، تورج (2004)، «مقارنة بین حسان بن ثابت الأنصاری و الخاقانی الشروانی فی المدیح النبوی»، مجلة العلوم الإنسانیة، پاییز 1387، دوره 15، شماره 4، ص77-94. سالم محمد، محمود، (1996)، المدائح النبویة حتی نهایة العصر المملوکی، ط1، دمشق: دار الفکر. السبکی، تاج الدین محمد بن سعد، (1986)، معید النعم ومبید النقم، بیروت: مؤسسة الکتاب الثقافیة. سرباز، حسن (1425)، «المدائح النبویة نشأتها و تطورها فی الأدب العربی»، مجلة دراسات فی العلوم الإنسانیة، سنة 10، عدد1، صص 39-51. ضیف، شوقی (1994)، فی النقد الأدبی، ط2، القاهرة: دار المعارف. طهماسبی، عدنان وحسن اسماعیل زاده (زمستان 1388)، «مقایسه بین مدایح نبوی دوره معاصر با دورۀ انحطاط»، مجله ادب عربی دانشگاه تهران، دوره 1، شماره 2، صص51-31. عوضین، إبراهیم (1994) محمد بین البوصیری و شعراءنا المعاصرین، القاهرة: المجلس الأعلی للشؤون الإسلامیة. غنیمی هلال، محمد (دت)، لیلی والمجنون فی الأدب العربی، ط1، القاهرة: مکتبة الأ نجلو المصریة. الفاخوری، حنا (1383)، تاریخ ادبیات زبان عربی از عصر جاهلی تا قرن معاصر، تهران: توس، چاپ ششم. مبارک، زکی (1935)، المدائح النبویة فی الأدب العربی، ط1، بیروت: منشورات المکتبة العصریة. المقری، أحمد بن المقری التلمسانی (1997)، نفخ الطیب من غصن الأندلس الرطیب، ج5، ط1، بیروت: دار صادر. مکی، الطاهر أحمد (1994)، مقدمة فی الأدب الإسلامی المقارن، ج1، مصر: مطبعة عین شمس للدراسات والبحوثات. مکی، محمود علی (1991) المدائح النبویة، ،ط1، مصر: الشرکة المصریة العالمیة للنشر- لونجمان. النبهانی، یوسف (1920)، المجموعة النبهانیة فی المدائح النبویة، ج1و2و3، بیروت: مطبعة المعارف والمطبعة الأدبیة. النیسابوری، ابوالحسین مسلم بن الحجاج (1374ق)، صحیح مسلم، ج1و3، تحقیق: محمد فؤاد عبدالباقی، ط1، اسطنبول: المکتبة الإسلامیة. الهیب، أحمد فوزی (2005)، «المدیح النبوی الأندلسی بین لسان‌الدین و ابن جابر»، مجلة التراث العربی، ج 24(97)، 211-189._||_ Abu Zeid, A. (1987). Badeiyat in Arabic Literature (1st ed.). Beirut: Alam al-Kotob. [In Arabic]. Al-Baghdadi, M. (n.d.). Qasayed al-Vatariah. Damascus: Mahayni Publication. [In Arabic]. Al-Bar, A. (2012). NabhaniCollection of Prophecies of Formalist Research (Doctoral dissertation). University of Tlemcen, Tlemcen, Algérie. [In Arabic]. Al-Baradei, Kh. (2006). The Image of the Great Messenger in the Mahjar ‎Poetry. Journal of Literary Situation, 419, 27-37‎. [In Arabic]. Al-Boussairi, M. (1995). Al-Boussairi Poetry Collection (1st ed.). Beirut: Dar al-Kotob al-Elmieh. [In Arabic]. Al-Bukhari, M. (n.d.) Saheeh al-Bukhari (Vols 1, 8). Egypt: Salafist Library. [In Arabic]. Al-Hayb, A. (2005). Andalusian Prophetic Praise between Lisan al-Din ‎and Ibn Jaber. Arab Heritage Magazine, 24(97), 189-211.‎ [In Arabic]. Al-Khefaji, A. (1991). Literary Life after the Fall of Baghdad until the Modern Era. Beirut: Dar al-Elm Lelmalaien. [In Arabic]. Al-Maqri, A. (1997). Blowing the Good from the Wet Branch of Andalusia. Beirut: Dar Sader [In Arabic]. Al-Nabhani, Y. (1920). Nabhani Group in Praise of the Prophet (Vols. 1, 2, 3). Beirut: Almaaref and Aladabia Press. [In Arabic]. Alnisaburi, A. (1955). Sahih Muslim (1st ed., Vols. 1 and 3). Istanbul: Islamic Library. [In Arabic]. Al-Rabdawi, M. (1982). Ibn Hojat al-Hamwi: The Poet and Critic (1st ed.). Damascus: Dar Qutaibiya. [In Arabic]. Al-Sabki, T. (1986). Moeid al-Neam va Mobid al-Neqam. Beirut: The Institution of Cultural Book. [In Arabic]. Amiri, J., & Nemati, F. (2012). Stupidity in Mamlukian Poetry. Iranian Association of Arabic Language and Literature Journal, 22, 25-46. [In Persian]. Awadhin, I. (1994). Muhammad to al-Busiri and Our Contemporary ‎Poets. Cairo: The Supreme Council of Islamic Affairs.‎ [In Arabic]. Brockelman, C. (1977). History of Arabic Literature: An Investigation: Abdol-‎Halim Al-Najjar & Ramadhan Abdol-Tawab (Vols. 5, 6). Egypt: ‎Dar Al-Maarif. [In Arabic].‎ Deif, Sh. (1994). On Literary Criticism (2nd ed.). Cairo: Dar el-Maaref. [In Arabic]. Al-Fakhouri, H. (2005). The History of Arabic Literature from Jahiliyyah to the Present. Tehran: Toos. Ghanimi Hilal, M. (n.d.). Layla and Majnun in Arabic Literature, Cairo: Anglo Egyptian Library. [In Arabic]. Hajjar, N. (2009). The Prophet’s Character in the Old and the New ‎Arabic Poetry. Nizwa Journal, No. 53. [In Arabic]. Hamdaoui, J. (2012, May 25). Poetry of the Prophet’s Praise in the Arabic ‎Literature. Retrieved October 27, 2020, from Al-Muthafaq Magazine, No. 2131: http://www.almothaqaf.com/qadaya2009/64377.html. [In Arabic]. Harirchi, F. (1990). In Light of Committed Poetry in Early ‎Islam. Journal of Studies in the Humanities, 2(34), 85-93‎. [In Arabic]. Hosseini, M. (2009). In Praise of the Prophet of Islam: From Narration to Reality. ‎Comparative Literature of Shahid Bahonar University of Kerman, 1, 39-62‎. [In Persian]. Ibn  Kasir (1987). The Beginning and The end (2nd ed., Vol. 13) Beirut: Dar al-Ketab al-Elmiya. [In Arabic]. Ibn al-Nabata al-Masri, J. (1905). Ibn al-Nabata’s Diwan. Urbanization in Abdeen Press. [In Arabic]. Ibn Manzor, A. (1956). The Language of the Arabs (Vol. I). Beirut: Dar Beirut and Dar Sader. [In Arabic]. Ibn Taghori Bardi, Y. (1989). The Bright Stars in the Kings of Egypt and Cairo (Vol. 1). Damascus: Dar Revival of Arab Heritage. [In Arabic]. Al-Isfahani, E. (1983) The Diwan of al-Isfahani. Mosul: University of Mosul Publication. [In Arabic]. Khagani, M., & Azizipur, M. (2008). Prophetic Praise and Its Motives in the ‎Mahjar Poetry. Journal of the Iranian Scientific Society for the Arabic ‎Language and Literature, 4(9), 15-35‎. [In Arabic]. Makki, M. (1991). The Prophet’s Praises. Egypt: The Egyptian ‎International Publishing Company–Longman.‎ [In Arabic]. Makki, T. (1994). Introduction to Comparative Islamic Literature (Vol. 1). Egypt: Ain Shams for Studies and Research. [In Arabic]. Mubarak, Z. (1935). The Prophet’s Praises in the Arabic Literature (1st ‎ed.). Beirut: Publications of the Modern Library. [In Arabic]. Pasha, O. (1989). The History of Arabic Literature: Mamluk Era. Beirut: Dar al-Fekr al-Moaser. [In Arabic]. Rizq Selim, M. (1971). Taqi al-Din ibn Hajja, Series of Arab Thought Geniuses (1st ed.). Egypt: Dar Al-Maarif. [In Arabic]. Salab al-Adfavi, A. (1914). Happy Horoscope (1st ed.). Egypt: Aesthetic Printing Press. [In Arabic]. Salim Mohammed, M. (1996). Prophetic Praises until the End of the Mamluk Era (1st ed.). Damascus: Dar al-Fikr. [In Arabic]. Sarbaz, H. (2004). Development and Evolution of Prophetic Praise in the Arabic ‎Literature. Journal of Studies in Humanities, 10(1), 39-51.‎ [In Arabic]. Tahmasbi, A., & Ismailzadeh, H. (2010). A Comparative Study of Contemporary “Eulogies in Honor of the Prophet” and Those in the Period of Decadence. Arabic Literature (University of Tehran), 1 (2), 31-51. [In Persian]. Al-Zarkeli, Kh. (n.d.).  Flags (1st ed. Vol. 1). Egypt: Dar ol-Elm. [In Arabic]. Zeiniwand, T. (2004). A Comparison between Hassan bin Thabet, al-Ansari, ‎and al-Khaqani al-Sherwani in Terms of the Prophet’s Praise. Journal of Studies in the Humanities, 15(4), 77-94‎. [In Arabic]. Zoghlool Salam, M. (1980). Literature in the Mamluk Era (Vol. 2). Egypt: Dar al Maarif. [In Arabic].