دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 Rhetoric Analyse of Prose Volume of “A Gravestone From the Marbel of the Words by Yaḥyā Samāwi” سبک‌شناسی بلاغی مجموعة شاهدة قبر من رخام الکلمات 1 20 64312 10.22059/jalit.2017.64312 FA محمدنبی احمدی استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی یحیی معروف استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی مصیب قبادی دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی Journal Article 2017 02 23 Rhetoric with different types of different aspects of the text and the hypertext of the work is investigated by microbiology and aims to provide a cognition of the features of the effect and manner or how to create it in the construction and the textbook exclusive to the creator of the work Is.This kindof Stylistics from the past, in the classical and modern studies, is the basis of the discussion of literary works and is carried out at three levels of language, content and rhetoric. In the present research, the rhetorical style of the collection of the grave of my grave (2009), The work of Yaḥyā Samāwy, the contemporary poet, was the basis for discussion. With the discussion in the text of this collection, we find that the components of the poet's rhetorical style in this collection are as follows: contradictory expression, symbolism, the use of legacies in the form of telemoments, conceptual desensitization, tendency to the expressions of simile And metaphorical visualization, each of which has a particular function for the poet in this collection. The purpose of this article is to provide an understanding of the great aspects of the poet's rhetoric in the collection. سبکشناسی با انواع مختلف آن جنبههای مختلف متن و فرامتن اثر را با ریزبینی مورد بررسی و واکاوی قرار میدهد و هدف آن ارائه شناختی از ویژگیهای اثر و شیوه یا چگونگی خلق آن در ساخت و بافتی منحصر به خالق اثر است. سبک‌شناسی از گذشته تاکنون، در پژوهشهای کلاسیک و مدرن، مبنای بحث و بررسی آثار ادبی است و در سه سطح زبانی، محتوایی و بلاغی صورت میگیرد. در جستار حاضر، سبکشناسی بلاغیِ مجموعة شاهدة قبر من رخام الکلمات(2009م) اثر یحیی سماوی شاعر معاصر مبنای بحث و بررسی قرارگرفت. با بحث و بررسی در متن این مجموعه، دریافتیم که مؤلّفههای سبکی بلاغی شاعر در این مجموعه بدین قرار است: بیان متناقضنما، نمادگرایی، استفاده از میراث در قالب تلمیح، آشناییزداییهای مفهومی، گرایش به صنایع بیانی تشبیه و استعاره و تصویرسازی دیداری که هریک از اینها کارکرد خاصی برای شاعر در این مجموعه دارند. هدف از این مقاله، دریافت درکی از جنبههای برجستة بلاغی شاعر در مجموعة مذکور است.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 Lexical Analysis According to Cognitive Semantics Case Study of Druze of Belgrade by Rabee Jāber چندمعنایی واژگانی بر اساس دیدگاه معنی‌شناسی واژگانی شناختی (تحلیل موردی رمان دروز بلغراد اثر ربیع جابر) 21 37 64308 10.22059/jalit.2017.134593.611353 FA جواد اصغری دانشیار گروه زبان و ادبیّات عربی دانشگاه تهران jasghari@ut.ac.ir فاطمه جعفری دانش‌آموختة کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات عربی دانشگاه تهران Journal Article 2016 10 19 The present study investigated the novel Druze of Belgrade in the shadow of cognitive semantics. This research aims at determining how cognitive semantics functions in polysemic analysis through investigating the meanings of some polysemic words in Arabic. Accordingly, ten words used in the novel with various meanings, were selected and after analysis of their meanings based on the Lakoff and Brugman’s theory survaing the validity of this theory were proved. This theory claims that polysemy is one of the fundamental features of the word and is the result of metaphorical extension of the prototype meaning of the word and is not the production of using word in a particular context. Moreover, it states that the metaphorical extension is the meaning of root prototype in the nature of man's relationship with the outside world and it has an experimental basis. The efficacy of considering the elements of this approach including visual schema, radial category and prototype was proved in finding the correct meaning of polysemic words in Arabic language that is a new step to further improve quality of translation. پژوهش حاضر، چند معنایی را در سطح واژگانی رمان دروز بلغراد؛ حکایة حنا یعقوب در سایة دیدگاه معنی‌شناسی واژگانی شناختی مورد بررسی قرار می‌دهد. هدف، تبیین چگونگی کارکرد این دیدگاه در تحلیل چندمعنایی، از طریق بررسی معانی برخی واژگان چندمعنای عربی است. بدین منظور ده واژه‌ که در رمان با معانی متعدد به کار رفته است، انتخاب گردید و پس از تحلیل معانی آنها بر اساس اصول نظریة لیکاف و بروگمن، مشخص شد چندمعنایی از ویژگی‌های بنیادی واژه و نتیجة بسط استعاری معنای سرنمون است و نه حاصل کاربرد واژه در بافتی خاص و همچنین بسط استعاری معنای سرنمون ریشه در ماهیت ارتباط انسان با جهان خارج داشته و دارای بنیانی تجربی است. علاوه بر آن کارآمدی توجه به عناصر این نظریه چون طرحوارة تصویری، مقولة شعاعی و سرنمون در معادل‌یابی صحیح واژگان چندمعنای عربی و نقش آنها در بهبود هرچه بیشتر کیفیت ترجمه نشان داده شد.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 Exemplifications in the Dictionary of al-Ain by Khalil Ibn Ahmad al-Farāhidi: With a Focus on Poetic Instance آسیب‌شناسی استشهادات معجم العین خلیل بن احمد فراهیدی (با رویکرد به شواهد شعری) 39 52 64295 10.22059/jalit.2017.117051.611223 FA بهرام امانی چاکلی استادیار گروه الهیات دانشگاه زنجان Journal Article 2017 01 26 Abstract The book of Al-ain Khalil ibn Ahmad Farāhidi (100- 170 AH) is one of the most important sources of the Islamic period. Exploring the citations of this book is important especially in it's poetie instances. The purpose of this research is to assess the validity of this book in referring to the texts, especially the first religious texts. . Analytical statistical analysis of this research shows that Farahidi in collecting this book and describing its words, used a variety of Qur'an, poetry and hadith. This study has sought to accomplish such an objective. The statistical and content analyses revealed that despite its strong points such as comprehensive documentations, profound Quranic influences, reliance on the element of time (history) in bringing poetic examples, etc. the dictionary also suffers from some pitfalls such as lack of enough attention to the verification of the hadiths, frequent selection of poetic examples from the poetry of the Najd tribes, with fewer examples chosen from the poetry of tribes in Mecca and Medina, where the revelations to the prophet of Islam took place. معجم العین خلیل بن أحمد فراهیدی(100 ـ 170 ه. ق) از منابع لغوی مهم دورههای نخستین اسلامی است. بررسی چگونگی استنادات و استشهادات این کتاب بهویژه استشهادات شعری بسیار مهم است. هدف از این پژوهش ارزیابی این منبع برای استفاده از آن در فهم متون، بهویژه متون نخستین دینی است. بررسی آماری ـ تحلیلی این پژوهش بیانگر آن است که فراهیدی در گردآوری این کتاب و شرح کلمات آن، از انواع استشهادات قرآنی، شعری، حدیثی و در موارد اندکی از امثال و حکم استفادهکردهاست. کتاب العین علاوه بر برخورداری از مزیّتهایی چون جامعیت در استناد، تاثیرپذیری از قرآن کریم، دارای ویژگیهایی نظیر کمتوجهی به صحّت و سقم احادیث و ورود اسرائیلیات در این کتاب، ورود برخی از قرائتهای گوناگون قرآنی در آن و تمرکز شواهد شعری بر شاعران قبایل نجد و استفاده اندک از شواهد شعری شاعران قبایل حجاز، بهویژه قبایل مکّه و مدینه بهعنوان محلهای نزول وحی است.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 Implications of Repetition in Badavi al-Jabal Poetry دلالت های تکرار در شعر بدوی الجبل 53 72 64287 10.22059/jalit.2017.112421.611182 FA ابوالحسن امین مقدسی دانشیار گروه زبان و ادبیّات عربی دانشگاه تهران سید پیمان حسینی دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات عربی دانشگاه تهران Journal Article 2016 11 30 repetition is the basic fundamentals of inside music in poetry. repetition in poetry is emphasis on certain phrases of poetry that poet attent more than any other words and phrases and hence contains Special musical and conceptual implications. In this paper we describe the analytical method, repeating pattern in Badavi al-Jabal poetry as one of the elements inside music. In the study of repetition methods determined that types of replication in his poetry, is closely associated with images and implications and source of motivate audience's emotions and repeating in his poetry is inextricably linked with the sense of overall space and serves internal system poem. Poet by musical repeating reconstructs some of his poetry images as it implies a double meaning poetry Badavi al-Jabal Using repeated addition of musical creation accumulated emotions of our own conscience reveals and serverd rhythm of speech In line with itsand thus affects the lives and hearts of the audience. تکرار در شعر از ارکان اصلی موسیقی درونی و در زیباشناسی شعر از مسایل اساسی است. تکرار در شعر، نوعی تاکید و پافشاری بر پارهای از عبارات شعری است که شاعر بیش از سایر عبارات بدان توجه دارد و از این جهت در بردارنده دلالتهای موسیقایی و معنایی و عاطفی و احساسی ویژهای است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی ـ توصیفی به بررسی دلالتهای تکرار بهعنوان یکی از انواع موسیقی درونی در شعر بدوی الجبل شاعر معاصر سوری خواهیم پرداخت. در بررسی اسلوب تکرار در شعر بدوی الجبل مشخص گردید که سطوح مختلف تکرار در شعر او، ارتباط تنگاتنگی با دلالتهای شعریاش دارد و شاعر در راستای ایجاد توازن و تناسب میان کارکردهای لفظی و معنایی از موسیقی تکرار در سطوح مختلف بهره گرفته است و این تکرار ارتباطی ناگسستنی با معنا و فضای کلی شعر داشته و منبع برانگیختن عواطف و احساسات مخاطبان است. بدوی الجبل با استفاده از تکرار حروف و کلمات و عبارات علاوه بر آفرینش موسیقایی از احساسات انباشته شده در وجدان خویش پرده برمیدارد و ریتم موسیقایی سخن را در راستای آن به خدمت میگیرد و بدین‌ترتیب با دلالتهای موسیقایی و معنایی و عاطفی تکرار در جان و دل مخاطب تاثیر میگذارد.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 The Narcissism in Ahmad al-sāfi al-Najaf's Poetry خودشیفتگی (نارسیسیسم) در شعر احمد الصافی النجفی 73 92 64296 10.22059/jalit.2017.122118.611253 FA کمال باغجری استادیار گروه زبان و ادبیات عربی پردیس فارابی دانشگاه تهران مهدی ترکشوند استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه سید جمال الدین اسدآبادی Journal Article 2016 04 19 The psychological concept of self-fascination, aka narcissism, is a highly vivid display in the poems of Ahmad al-Sāfi al-Najafi. The spread of this concept in Sāfi’s poems is due to the sufferings in his life, especially during childhood. This article attempts to provide a vivid definition of narcissism while evaluating its emerging factors in al-Sāfi al-Najafi’s character and literary works, and yet examining this concept in multiple layers in his poetry. Focusing on descriptive-analytical approach, authors of this research have thoroughly approached four different layers of narcissism concept in his poetry and have studied relevant samples to each one. These four layers are respectively labeled as: Egoism or individual narcissism, Narcissism against ordinary folks, Narcissism against other poets, and Narcissism against critics. The purpose of this category has been to provide a psychological framework for analyzing the intensity of the reaction of Sāfi’s egotistical character to several levels of heterogeneity with the outside world. Accordingly, the poet’s self-fascination increases parallel to the audience’s disagreement surge. مفهوم روان‌شناختی خودشیفتگی یا نارسیسیسم جلوه‌ای بسیار آشکار و پربسامد در اشعار احمد الصافی النجفی (شاعر عراقی معاصر) دارد. ظهور و گستردگی این مفهوم در شعر صافی تاحدزیادی معلول زندگی پرافت‌وخیز و مشقت‌بار وی، به‌ویژه در دوران کودکی است. این جستار تلاش می‌کند ضمن ارائة تعریفی گویا از مفهوم خودشیفتگی و تحلیل عوامل ظهور آن در شخصیّت و ادبیات صافی، سطوح متعدد این مفهوم را در اشعار وی واکاوی کند. بر این اساس، نگارندگان این پژوهش چهار سطح مختلف از مفهوم خودشیفتگی را در شعر وی رصد کرده‌ و نمونه‌های مرتبط با هر یک را مورد مطالعه قرار داده‌اند. این چهار سطح به‌ترتیب عبارت‌اند از: مفاخره یا خودشیفتگی فردی، خودشیفتگی در برابر مردم عادی، خودشیفتگی در برابر شاعران دیگر، و خودشیفتگی در برابر منتقدان. این دسته‌بندی، با هدف ارائة چارچوبی روان‌شناختی برای تحلیلِ شدت واکنش شخصیّت خودشیفتة صافی به سطوح مختلفی از ناهمگونی با جهان بیرون بوده است. براساس این دسته‌بندی، شاعر به‌موازاتِ تشدیدِ مخالفتِ مخاطب، سطح خودشیفتگیِ خود را افزایش می‌دهد.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 The Form of the Narrative Structure in Habib al-Sāmer's “the Locust Stick” Ode تشکیل البناء السردی فی قصیدة «عصا الخرنوب» للشاعر حبیب السامر 93 111 64310 10.22059/jalit.2017.202256.611431 FA رسول بلاوی أستاذ مساعد بجامعة خلیج فارس، بوشهر Journal Article 2016 03 18 Modern poetry comes to use narration and all literature technicalities. modern poetry is rooted from these elements to make the text flexible and open to new ideas. For expressing themselves, the poets have used prose poem which is based on narrative and it's techniques. Habib al-sāmer, an Iraqi poet, is one of the poets who have utilized narrative elements in their poems. This study is an attempt to sift narrative structure in this ode and to explain the effect of this structure in reaching the technical depth of inductive point. Too, we worked on the narrative structure in this ode by zooming on a group of elements that formed the narrative text structure. That is reachable through narrative shows which can be found in Cronotopy atmosphere, personification, polyphony, narrator, and incident, and explanation, cinematic pick. At the end we concluded that our poet in this special ode went beyond poetic formats and took a narrative language based on interpretation. He used these narrative elements to create an open text based on other literary genres for expressing thought and sense. Also, he used a modern method in line with modern time and its thought and technical changes. نزع الشعر الحدیث إلی السرد باعتباره عنصراً فعّالاً فی انفتاح النصّ ورفده بطاقات دلالیّة وشعوریة وفکریة، تجعله متحرکاً نحو آفاق ورؤی جدیدة. اعتمدت القصیدة النثریة علی السرد وتقنیاته للتعبیر عمّا یدور فی خلد الشاعر، ومن هؤلاء الشعراء الذین أقبلوا علی توظیف العناصر السردیّة فی نتاجاتهم الشعریة هو الشاعر العراقی حبیب السامر. تهدف هذه الدراسة إلی الوقوف علی تمحیص البناء السردی فی قصیدة «عصا الخرنوب» للشاعر حبیب السامر، وإبراز أثر هذا البناء فی تحقیق العمق الفنی للبؤرة الدلالیة. وسوف نتناول التشکیل السردی فی هذه القصیدة من خلال تسلیط الضوء علی مجموعة من العناصر التی شکّلت بنیّة النص، وذلک عبر تجلیاتها السردیّة المتمثّلة بـ: الفضاء الکرونوتوبی (وحدة الزمان والمکان)، والشخوص، والبولیفونیة (تعدّد الأصوات)، والحدث؛ وقد توصّلنا إلی نتیجة مفادها أنّ الشاعر فی هذه القصیدة یتجاوز القوالب الشعریة الجاهزة ویتّخذ لغة سردیّة تواصلیّة قائمة علی التأویل؛ فقد استثمر بعض عناصر السرد لإنجاز نصٍ منفتح علی مقومات الأجناس الأدبیّة الأخری بغیة التعبیر عن مقتضیات الفکرة والشعور؛ کما قدّم نمطاً حداثویاً بدفقات شعوریة یتناسب مع روح العصر بتحولاته الفنیّة والفکریّة.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 Nostalgia in the Poetries of Abū Firās Hamadāni نوستالژی در اشعار ابوفراس حمدانی 113 131 64283 10.22059/jalit.2017.35613.611014 FA فروغ بهرامن دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران فیروز حریرچی استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران محمود شکیب دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه آزاد اسلامی، واحدعلوم و تحقیقات تهران Journal Article 2015 10 21 Nostalgia or feeling nostalgic is a term to convey a state of depression and regretting a past that one has lost at her or his present time. “Abū Firās Al-Hamedāni”, one of the 4th century poets, because of his special circumstances in his life’s period, was tended to this kind of poetry and in a romantic mood, escaping from hard conditions of life, he had took refuge to his pleasant past time. Therefore, a part of his poetries has been dedicated to nostalgic thoughts. Surveying this group of “Abū Firās’s” poetries, in addition to depiction of their literary – artistic beauties, more accurate recognition from his life, thought and life matters will achieve. This study is to define how different nostalgic themes were manifested in “Abū Firās’s” poetry with a descriptive – analytic method. Some of The results of this study reveal that the most outstanding poetries of “Abū Firās” with the theme of nostalgic grief and regretting the past are “Rūmiyāt”, which depicted his grief and sorrow of homesickness and his period of captivity. Also his personal failures and political – social disapprove, were other motivations that create nostalgic structure of his poetry. نوستالژی یا احساس غربت در اصطلاح به معنای حس دلتنگی و حسرت به گذشته‌ای است که فرد آن را در زمان حاضر از دست داده است. ابوفراس حمدانی از شاعران عرب سدة چهارم هجری، به دلیل شرایط ویژه‌ای که در دوران حیات برایش پیش آمده است، به این گونه شعرگرایش دارد و در حال و هوایی رمانتیک در گریز از شرایط سخت زندگی، به گذشتة خوشایند خویش پناه ‌برده است؛ از این‌رو بخشی از اشعار وی به اندیشه‌های نوستالژیک اختصاص یافته است. با بررسی این دسته ازاشعار ابوفراس، افزون بر ترسیم زیبایی‌های ادبی ـ هنری آن‌ها، شناخت دقیق‌‌تر‌ی از زندگی واندیشه‌ و مسایل دوران حیات وی حاصل می‌شود. این نوشتار بر آن است که چگونگی نمود انواع نوستالژی را با روش توصیفی ـ تحلیلی در اشعار ابوفراس تبیین کند. برخی از نتایج این پژوهش نشان میدهد که برجسته ترین اشعار ابوفراس که در آن اندوه نوستالژیک وحسرت بر گذشته موج می‌زند، رومیات اوست که غم و اندوه وی را در دوران اسارت و دوری از وطن ترسیم می‌کند. هم‌چنین ناکامی‌های شخصی و نیز نارضایتی‌های سیاسی- اجتماعی، انگیزه‌های دیگری هستند که ساخت نوستالژیک شعر او را رقم می‌زنند.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 al- Kilāb by Najib Mahfūz شخصیّت‌پردازی در رمان اللّص والکلاب اثر نجیب محفوظ 133 152 64313 10.22059/jalit.2017.64313 FA فاطمه جمشیدی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد وصال میمندی دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد Journal Article 2016 06 13 The expression of novel in literature deals with various literary works whose corner-stones are being written in prose, being like a story and its length. The main elements that convey the theme of a novel are its characters. A novel is an indicator of the behaviours and states of the characters whose unique names and characteristics in an outside world have substitutes that indicate the fate of other members of the society for the reader. The writer of the novel creates the characters from an example of real mankind and tries to indicate their reactions to the deeds and behaviors of themselves and other characters. In a word, it creates an example of a real mankind with all its mental and emotional characteristics. Therefore, in order to create a valuable literary work, he should have enough skills in terms of characterization. The present study is an attempt to indicate the effort of Najib Mahfūz, the famous and contemporary Egyptian novelist, to the element of character and different ways of characterization in his literary works that in this investigation, this phenomenon is just examined in the novel “al-Lis va al-kilāb”. The main motivation in the selection of this character and novel is the place of this literary work in Arabic story writing because some people consider it as a corner-stone in Arabic story writing. This study first investigated the definition and place of character in literature and after enumerating different types of characters and different methods of characterization, the novel will be investigated based on the above mentioned criteria. در هر رمان اساسیترین عنصر منتقلکنندة موضوع، شخصیّتهای آن رمان است؛ رمان تجلیگر رفتار و حالات شخصیتهایی است با نامها و ویژگیهای منحصربهفرد که هریک بدیل یک شخصیّت در عالم خارج هستند که نویسنده این شخصیتها را با الگو گرفتن از افراد واقعی میآفریند و تصویرگر رفتار این شخصیّتها در برابر محیط و دیگر افراد است؛ از این رو وی برای خلق اثری ارزشمند، باید مهارت کافی در شخصیّتپردازی داشته باشد. پژوهش حاضر کوششی است برای نشاندادن اهتمام نجیب محفوظ، رماننویس مشهور و معاصر مصری، به عنصر شخصیّت و شیوه‌های گوناگون شخصیّتپردازی در آثار خود که در این مجال به بررسی این عنصر در رمان «اللّص والکلاب» بسنده شده است. عامل اصلی گزینش رمان اللص والکلاب اثر نجیب محفوظ، جایگاه و موقعیت ادبی نویسنده و رمانهای او بهویژه رمان موردنظر در عرصة داستاننویسی عربی است؛ چراکه برخی او را نقطة عطف داستاننویسی عربی به شمار آوردهاند. در این پژوهش ابتدا به تعریف و جایگاه شخصیّت در ادبیات داستانی اشاره شده است و پس از برشمردن اقسام شخصیّت و شیوههای پردازش آن، شخصیّتهای رمان اللص والکلاب اعم از ایستا، پویا، قراردادی و ... با توجّه به معیارهای ارزیابی، معرّفی و در معرض دید خواننده قرار داده شدهاند.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 A Comparative Review of Morphological Views Between Ibn Malik and Ibn al-Nāzim (By focusing on Alfiya of Ibn Malik and Sharh Ibn al-Nāzim) مقارنة بین آراء ابن‌مالک وابن‌الناظم الصرفیة (ترکیزا علی ألفیة ابن مالک وشرحها لابن‌الناظم) 153 171 64300 10.22059/jalit.2017.200676.611420 FA رسول دهقان ضاد استاذ مشارک فی اللغة العربیة وآدابها بجامعة قم ابراهیم عبدالرزاق ماجستیر اللغة العربیة وآدابها بجامعة قم Journal Article 2016 02 12 The comparison between the views of Ibn Malik, in Alfiya, and his son, Ibn al-Nazim, in Sharh Ibn al-Nazim ‘ala alfiyat Ibn Malik, is one of the most important morphological and grammatical issues in the Arabic grammer. Alfiya (ألفیة ابن مالک) is a rhymed book of Arabic grammar written by Ibn Malik in the 13th century. Sharh Ibn al-Nazim ‘ala alfiyat Ibn Malik is considered one of the best commentaries which has been written on Alfiya, because the author of this commentary was the son of the Ibn Malik. Ibn al-Nazim, the son of Ibn Malik, was one of the most Arab prominent grammarians who have learned Arabic grammar straightly from his father. The alfiyat Ibn Malik and its explanation also help students and investigators in their morphological and grammatical studies. So this thesis seeks to compare the views of Ibn Malik, in Alfiya, and his son, Ibn al-Nazim, in Sharh Ibn al-Nazim ‘ala Alfiyat Ibn Malik. From this point of view, the study aims at comparing their opinions and the differences between their opinions on the morphological and grammatical issues. It should be also noted that the approach taken in this article is the analytical approach. The most important finding of the research is that the differences of opinion between them are less than ten, and the most important of these views are as follows: the communication of pronouns of Nasikheh verbs, the connection of “lyta”, “La‘alla”, “Qad” and “Qat” with “Noon al-viqayah” and issue of Title and Nickname… . تَحظی المقارنة بین «الألفیة» و«شرحها» بأهمیة بالغة بالنسبة لآراء النحاة فی القضایا الصرفیة. وتعود الأهمیة هذه إلی معرفة الشخصیة الأدبیة لابن مالک فی «ألفیته» من جهة، والمکانة الأدبیة لابن الناظم فی«شرحها» من جهة أخری، خاصّةً أنه أخذها عن أبیهِ المؤلف مباشرةً دونَ واسطة. وعلی ذلک، یستمدّ الطلبةُ والباحثون من الألفیة وشرحها فی دراساتهم الصرفیة والنحویة. من هذا المنطلق، وعبرَ المنهج الوصفی – التحلیلی، تهدف هذه الدراسة إلی المقارنة الصرفیة وأوجه الافتراق بین آرائهما لحلّ قضایا الصرف العربی. وقد اقتصرت أوجه الافتراق إلی أقلّ من عشرة أهمها: اتصال الضمیرین المعمولین للأفعال غیر الناسخة، واتصال «لیت» و «لعلّ» و «قد» و«قط» بنون الوقایة، ومسألة الاسم واللقب والکنیة، ومراتب اسم الإشارة، وکیفیة قلب همزة الاسم الممدود واواً وإبقائها علی حالها.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 A Critical Study of Baleki's Point of View on the Implicit Metaphor دراسة نقدیة للاستعارة المکنیة عند البالکی 173 189 64298 10.22059/jalit.2017.125317.611273 FA هادی رضوان استاذ مشارک فی قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة کردستان Journal Article 2016 06 05 Implicit Metaphor is one of the disputable matters in Arabic eloquence which rhetoric's scholars have talked about in detail. Regarding this matter, there are at least four viewpoints: predecessors' viewpoint, Khatib Qazwini's viewpoint, Sakkaki's viewpoint, and Isam al-Din Esfaraini's one. Sakkāki's viewpoint has attracted many explainers and scholars' attention and they tried to interpret and remove its contradictions with different methods. Baleki also tried to describe the Sakkaki's viewpoint of implicit metaphor and to interpret it, so that he could reduce its flaws but his research is subject to criticism too.The researcher in this paper, after throwing light on this hypothesis, compares it to other view regarding the implicit metaphor and puts it in the crucible of criticism and dispute. Within the results found in this research, we can point to that Baleki has guesstimated in every metaphor two similes, one is direct and the other opposite, and the word usage in the second simile is metaphorical not real. Therefore, it is not erroneous to regard an implicit metaphor as a verbal metaphor, so Baleki could reply opposing questions regarding Sakkaki's viewpoint. Another result of this research is that, though Baleki's viewpoint toward implicit metaphor is similar to that of Esfaraini who considered it as an opposite simile, but contrary to his view, Baleki could differentiate between explicit and implicit metaphors while the former one had regarded implicit metaphor a subdivision of the explicit one. تعد الاستعارة المکنیّة من المسائل الخلافیّة فی علم البیان وتحدث عنها البلاغیّون بالتفصیل؛ فهناک - على أقلّ تقدیر- أربعة مذاهب: مذهب السلف ومذهب الخطیب القزوینی ومذهب السکاکی ونظریة عصام‌الدین الإسفرایینی. أمّا مذهب السکاکی فالتفت إلیه کثیر من الشراح وأصحاب الحواشی، فسعوا فی التّأویل ورفع التناقض عن أقوال السکاکی بالطرق المختلفة. والعلّامة البالکی درس الاستعارة المکنیة وأوّلها بحیث خرج - إلى حدٍّ ما- من الإشکالات الواردة على السکاکی وإن کان رأی البالکی قابلاً للنقد والإشکال أیضاً. والباحث فی هذا المقال بعد أن یلقی الضوء على هذه الدراسة یقارنها بسائر المذاهب الموجودة فی الاستعارة المکنیة ویجعلها فی بوتقة النقد والبحث. ویمکن أن نذکر ضمن نتائج هذا البحث أن البالکی قدر فی کل استعارة مکنیة تشبیهین، أحدهما مستقیم والآخر معکوس، والکلمة فی التشبیه الثانی خارجة عن الحقیقة داخلة فی المجاز. فعلى هذا الأساس لا إشکال فی تسمیة المکنیة استعارة ومجازاً وقد أجاب البالکی بهذا الطریق عن الإشکالات الواردة على رأی السکاکی. ومن نتائج هذا البحث أن رأی البالکی وإن کان قریباً مما ذهب إلیه الإسفرایینی فی القول بالتشبیه المعکوس للمبالغة، لکنه استطاع أن یمیز بین المکنیة والمصرحة خلاف ما فعله الإسفرایینی فإنه أبقى هذا النوع فی دائرة الاستعارة المصرحة.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 The Investigation of Implied Meanings of Vowels’ Coherence in Ᾱl-Imran Sura دراسة المعانی الضمنیّة لانسجام الصوائت فی سورة آل عمران 191 209 64294 10.22059/jalit.2017.116049.611216 FA حسن ساقی طالب مرحلة الدکتوراه فی اللغة العربیّة وآدابها بجامعة العلامة الطباطبائیّ سید خلیل باستان أستاذ مشارک فی اللغة العربیّة وآدابها بجامعة العلامة الطباطبائیّ مجید صالح بک أستاذ مشارک فی اللغة العربیّة وآدابها بجامعة العلامة الطباطبائیّ Journal Article 2016 01 21 There is no doubt that quranic description and expression includes forms and artistic secrets that shows Quran is literary and purposeful speech. This fact gives beauty, attraction,lastingness and eternity to quran text. likely, among the clearest features’ coherence phenomenon and semantic showing are complete and extensive. This subject along the rationality of grammer and Structural system of words and richness of lexicon and its exactness in expressing the ultimate meaning is exposed.This study by using of descriptive-analytical method along the focus on Tajvid science data aims at survey the implied meaning of vowels’coherence in Al-Imran chapter (sura).This study cleared the mentioned chapter has purposeful coherence in its verses’ intonation. Therefore, repetition is one of the most important elements in increasing the artistic coherence and peripheral meanings. Mean while, these meaning come from the vowels’ coherence that emphasize to their features and their combination to each other. Then, artistic coherence can be found as the clearest form among the different forms like eloquence. لا شک أنّ لِلتعبیر القرآنیّ أشکالاً وأسراراً فنیّة تدلّ علی أنّ هذا القرآن کلامٌ أدبیّ مقصود وتکسب نصّه جمالاً وروعةً ودواماً واستقامة. لعلّ مِن أبرز هذه السمات، ظاهرة الانسجام وأثرها فی أداء المعنی القرآنیّ متکاملاً من جمیع الوجوه، فضلاً عن منطقیّة نحوها وصرفها وقالبیّة ألفاظها وسعة مفرداتها ودقّة تعبیراتها عن المعانی المقصودة. استهدف هذا البحث، دراسة المعانی الضمنیّة لانسجام الصوائت فی سورة آل عمران مستخدماً المنهج الوصفیّ التحلیلیّ الذی یَتمحور حول معطیات علم التجوید متناولاً المستوی الصوتیّ والدلالیّ فی هذه السورة. لم تکن الآیات القرآنیّة خطاباً جامداً تنتهی دلالته بمجرّد الکلام عن ظاهر المعنی وصراحته بل یصل القارئ إلی معان إضافیّة واشاریّة تتبلور منها، جمالیّة النصّ. ظهر من خلال هذه الدراسة أنّ هناک انسجاماً مقصوداً فی إیقاع هذه السورة کما أنّ التکرار هو من العناصر الهامّة فی زیادة هذا الانسجام الجمیل للسورة بالإضافة إلی الدلالات الإیحائیّة لهذه الأصوات؛ وأنّ هذه الدلالات نابعة من انسجام الصوائت المعتمدة علی صفاتها وترکیب بعضها مع بعض؛ وأنّ الانسجام الفنیّ قد برز بین الصور المختلفة کالبلاغة بصورة واضحة.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 A Study of the Phonetic Stylistics in the Poetry of Nizār Qabbāni Based on Two Poetry Books “Painting with Words and this Way I Write the History of Women” أسلوبیة الموسیقی فی أشعار نزار قبانی مجموعتا «الرسم بالکلمات» و «هکذا أکتب تاریخ النساء» نموذجاً 211 230 64299 10.22059/jalit.2017.133134.611334 FA صلاح الدین عبدی أستاذ مشارک فی قسم اللغة العربیة و آدابها بجامعة بوعلی سینا بهمدان جواد محمدزاده طالب فی مرحلة الدکتوراه فی قسم اللغة العربیة و آدابها بجامعة بوعلی سینا Journal Article 2016 10 25 the music is an essential element of poetry and is one of the most prominent techniques used by poets in the construction of their poems, from here, this research examines this element in the poems of Nizar Qabbani, based on descriptive-analytical method. We studied the rhythmic phenomena on both aspect: the first is what is called external music, where we analyzed scansions and rhymes and we understood that the poet invested the rhythm of the “Kamil” meter, and he have been published many of his technical experiences in this metre; because it is one of the most poetic lyric poetry. It has also become clear that the absolute rhymes - rhymes connected to soft character- are predominant on the restricted rhymes and it was characterized with the voices (Alif, Vav and Ya) which are the most appropriate sounds for the purpose of description and singing. The results indicate that the implication was used only for the purpose of organic unity and the unity of the psychological atmosphere and he also resorted to repetition technique to enhance the rhythmic structure of his poetic texts but the main purpose of intellectual music is creating a kind of invention and innovation. الموسیقی عنصر أساسی من عناصر الشعر، ومن أبرز التقنیات التی یستخدمها الشعراء فی بناء قصائدهم، من هنا، تناول هذا البحث هذا العنصر بالمنهج الوصفی – التحلیلی فی قصائد نزار قبانی، لاسیما مجموعتی "الرسم بالکلمات وهکذا أکتب تاریخ النساء"؛ مما عالجنا الظواهر الإیقاعیة علی المحورین: المحور الأول ما یسمّی بالموسیقی الخارجیة، حیث قمنا بتحلیل الأوزان والقوافی، وتبیّن لنا أنّ الشاعر استثمر إیقاع بحر "الکامل" وحلاوته ونظم فیه کثیراً من تجاربه الفنّیة؛ لأنّه من أکثر بحور الشعر غنائیة، ولیناً وانسیابیة، واتضح أیضاً أنّ القوافی المطلقة- مردوفة موصولة بلین – هی غالبة علی القوافی المقیّدة فهی تمیزت بأصوات (ألف، والواو والیاء) المهموسة التی هی أکثر الأصوات مناسبة لغرض الوصف والتغنّی به. أمّا بالنسبة إلی المحور الثانی الموسوم بالموسیقی الداخلیة فقمنا بدراسة القضایا الإیقاعیة التی قد أکثر الشاعر فی استخدامها کالتدویر والتکرار والانزیاح، مما تدلّ النتائج علی أنّ التدویر لم یستخدم إلا لغرض الوحدة العضویة ووحدة الجوّ النفسی، کما أنّه لجأ إلی تقنیّة التکرار لیعزِّز البنیة الإیقاعیة لنصوصه الشعرّیة أمّا الغرض الرئیس للموسیقی الفکریة المتمثلة بالانزیاح، فهو یکمن فی تحقیق حالة من الابداع.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 The Story Poetry of Khalil Mutrān In the Mirror of Sociological Criticism الشعر القصصی عند خلیل مطران فی مرآة النقد الاجتماعی 231 248 64286 10.22059/jalit.2017.111418.611177 FA ناصر قاسمی أستاذ مساعد فی قسم اللغة العربیة و آدابها بجامعة طهران بردیس فارابی زین العابدین فرامرزی أستاذ مساعد فی قسم اللغة العربیة و آدابها بجامعة گنبد کاووس Journal Article 2016 12 22 Story poetry is a literary genre which portraits given phenomenon in the story frame. Though this genre of poetry functionally and formally was well known at historical Arabic poetry but Mutrānrebuilt it by imitating western literary movements. This paper concentrates on the narrative poems of Khalil Mutran studying social-historical aspects by analyzing his main poems by using sociological criticism. Mutran through historical projection encourage oppressed nations to revolt against ignominy and tyranny reign in Arab worlds and created in them mobility in sake of illustrious future. Mutrān took his poetic themes from reality of people’s life to reform Arab society and enunciated for ideal life full of morality. Mutran poems had two explanatory aspects: 1-political aspects embodied in resisting to eastern autocratic rule of Othmani- Arabic. 2- Changing of Arabic lyrics from its inheritable and classic form to the individualism and dynamism frame. الشعر القصصی هو شعر یروی أحداث معینة مصوغة علی شکل قصة، وهو الذی یذکر الوقائع والحوادث فی ثوب القصة، وکان خلیل مطران رائداً من روّاد التجدید فی الشعر العربی الحدیث، ومن المظاهر الجدیدة التی قام بها مطران هو الشعر القصصی المتمیّز. وهذه المقالة تهدف إلى الکشف عن القصة فی شعر مطران من خلال التتبع فی أشهر قصائده، ورصد أهدافه من وراء هذه الأشعار ببعدیها التاریخی والاجتماعی بالاستعانة من منهج النقد الاجتماعی. وأراد مطران من قصائده القصصیة بالاستفادة من الإسقاط التاریخی، توعیة الشعوب الضعیفة وتحریضها على تحطیم قیودها والثورة فی وجه الظالمین وإثارة الحمیة والاندفاع فی النفوس وبناء مستقبل مشرق، واختار بعض موضوعاته من واقع الحیاة للدعوة إلی الإصلاح والمثالیة وإلی التمسک بالأخلاق وأهداب الفضیلة. وکان لشعره القصصی دور تنویری على مستویین: الأول سیاسی وهو مواجهة الاستبداد الشرقی (العثمانی، العربی(، والثانی إخراج القصیدة العربیة فی مرحلة ما بعد «الإحیاء» أو «الانبعاث» من هیکلیة عمومیة متوارثة ثابتة إلى وضع فردی متحول.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 Semantic Analysis of the Term “Salām” in Sheikh Tūsi' s Tafsir بررسی معناشناسی واژة سلام در تفسیر تبیان شیخ طوسی 249 260 64297 10.22059/jalit.2017.124252.611320 FA حسن کاظمی سهلوانی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران سید ابراهیم دیباجی استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران غلام عباس رضایی هفتادر دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران Journal Article 2016 08 28 Being repeated for 43 times and having 5 semantic implications, “Salām” is a Quran term through it God greeted his prophets and ordered human beings to greet each other accordingly. The term has been used in Quran in various morphological structures and syntactic implications. The current article aims at analyse the diacritical dimensions and morphological structures of the term and to discover its semantic relation in order to find the reason for the differences, using analytic methods. The perspective of the article is to compare Sheikh Tūsi's viewpoints to those of others. It concluded that the text of the Surah and the kind of its addressees influences directly the morphological formation of the term as well as its implications. Sometime in one verse with one style we see two sides of Arab which says one of the aspect of structure miracles of Quran and evaluation literary of that in district of grammar and eloquence come in this article. سلام واژهای است قرآنی با 43 بار تکرار و پنج جلوه معنایی که خداوند، انبیای خود را با آن درود گفته و مردمان را در جهت تحیّت به آن فرمان داده است. این واژه در ساختهای گوناگون صرفی و وجوه متعدد نحوی در قرآن آمده است. بررسی وجوه اعرابی و ساختهای صرفی این واژه و کشف رابطة معنایی آن، رسالت این مقاله است تا با شیوة تحلیلی پاسخی بر این تفاوتها بیابد. افق نگاه این مقاله آرای طوسی و گاه مقایسه با آرای دیگران بوده و دریافته که بافت متن سوره و نوع مخاطب آن، در ساخت صرفی خاص این واژه و دلالت آن تأثیر مستقیم دارد و گاه در یک آیه و در یک اسلوب دو جلوۀ اعرابی را شاهدیم که این خود بیانگر یکی از جنبههای اعجاز ساختاری قرآن بوده و بررسی ادبی آن در حوزههای صرف و نحو و بلاغت در این مقاله آمده است.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 Olive,the Symbol of Resistance in the Palestinian Contemporary Poetry الزیتون رمز المقاومة فی الشعر الفلسطینی المعاصر 261 278 64285 10.22059/jalit.2017.110309.611164 FA امیر مقدم متقی أستاذ مشارک فی قسم اللغة العربیة و آدابها بجامعة الشهید مدنی بأذربیجان Journal Article 2016 10 28 Symbol has always had a significant role in contemporary Arab literature, particularly in poetry of resistance; as we always see the frequent use of symbolic terms and words in it. Symbols let the poet to see what others can't, and enable them to go deep in the experiences of life and understand the facts, and also get to the root of concepts and topics.One of these symbols being center of attention for poets of resistance is olive and they have continuously used it in their poems as a sign of resistance of Palestinians against the Zionist’s invasion. Olive stands for many different concepts and topics. Some of these concepts are invaded land, Palestinian resistance, encouraging a revolution and Intifada, farms of Arabs in Palestine, peace, report, Arab anger in Palestine, birth, sanctity, the folk culture of Palestine, homelessness of Palestinians, poetic inspiration, superiority and glory, patience and resistance and freedom and etc. Olive’s ever green colour is also the symbol of life and continuous resistance. On the other hand, these concepts and other olive related topics in poetry of resistance indicate that intensity and verity of olive meanings is the result of amazing vitality of resistance poets and their love to their land. Relying on some poem samples and descriptive-analytic way, this research addresses the concepts and different topics of olive in resistance poetry. إنّ من أبرز الظواهر الفنیة فی التجربة الشعریة الجدیدة هی الإکثار من استخدام الرموز ذات الدلالات العدیدة ولاشـﻚ أن استخدامها لیس مقصوداً لذاتها أو لمجرد التجریب أو المحاکاة وإنما جاءت تعبیراً عن أفکار الشاعر ورؤاه بصورة أکثر تأثیراً وفاعلیة. ومن هذه الرموز التی عُنی بها الشعراء عنایة بالغةً لاسیّما شعراء المقاومة الفلسطینیة حیث استخدموها أداة للتعبیر عن مقاومتهم ضد الاحتلال الصهیونی، رمز «الزیتون» الذﻱ ینطوی على دلالات ومعانٍ تتکاثف وتتنوع حسب توظیفه فی شعرهم. تهدف هذه المقالة معتمدة علی المنهج الوصفی التحلیلی إلی تبیین مدى اهتمام شعراء المقاومة الفلسطینیة برمز الزیتون فی شعرهم کما تسعى عن طریق استعراض بعض صوره المختلفة إلى استشفاف بعض ما رُمز إلیه عندهم. ومن أهم النتائج التی توصلت إلیها هذه الدراسة أنّ الزیتون فی شعر المقاومة الفلسطینیة یرمز إلی معانٍ کثیرة منها: الـأرض المغتصبة، المقاومة الفلسطینیة، التحریض على الثورة، السلام ،الانتشار، الغضب العربی فی فلسطین، التجدّد والتولّد، القدسیة، الثقافة العریقة الفلسطینیة، تشرّد الفلسطینیین، الإلهام الشعرﻱ، الشموخ، الصلابة والحریة؛کما أنّ اخضراره الدائم یرمز للحیاة والمقاومة المستمرة؛کلُّها ترجع إلى فلسطین وقضایاها. وأخیرا تبیّن أنّ تعدّد رموز الزیتون وتنوّعها لیست إلا نتیجةً لخصوبة هؤلاء الشعراء المذهلة وحبّهم العمیق لوطنهم.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ادب عربی 2251 -9238 9 1 2017 08 23 Verbal Irony in Jāhiz’s Fables in the Book of “al-Būkhalā” آیرونی کلامی در حکایت هایی از کتاب البخلاء جاحظ 279 294 64301 10.22059/jalit.2017.214530.611537 FA حسن مقیاسی استادیار گروه زبان و ادبیّات عربی دانشگاه قم سمیرا فراهانی دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات عربی دانشگاه تهران Journal Article 2016 08 27 One of the most important kinds of ironies is verbal irony which has been utilized in the level, and in this oral method which words meaning, consciously and unconsciously, opposite their real meaning. it is a type of bidirectional and contradictory state in the speech in which words and surface structures lose their dictionary meaning and, implicitly and ironically, are opposite to the narrator’s intended speech. this kind of irony which in Arab literature is known as verbal irony has been applied ridiculously and satirically which some of its uses can be seen in Jāhiz’s fables. This paper investigates the narrations of Albukhala using descriptive-analytical method and evaluates Jāhiz’s wording in describing the parsimonious people and their characteristics from the view of verbal irony in the template of mock, sarcasm, humor, pseudo humor and etc. in order to ridicule the parsimonious people and criticize his contemporary community. آیرونی کلامی از مهمترین انواع آیرونی است که در سطح کلام رخ میدهد و در قالب این تکنیک بیانی، جملات آگاهانه یا ناآگاهانه کارکرد ارجاعی خود را از دست داده و معنای حقیقی را متضاد و واژگونه نشان میدهند؛ از اینرو نوعی دوگانگی در سخنان گوینده پدید آمده که عمدتا به عنوان شگردی بلاغی کاربرد دارد. آیرونی کلامی در ادبیات عربی با اصطلاح «المفارقة اللفظیة» شناخته شده و به مثابه تکنیکی بیانی برای مقاصد استهزائی به کار میرود که نمونههایی از آن را میتوان در حکایتهای جاحظ مشاهده نمود. در این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی حکایتهای کتاب البخلاء پرداخته میشود و نوع بیان جاحظ در توصیف احوالات بخیلان و ذکر خصوصیتهای اخلاقی آنان از منظر آیرونی کلامی ارزیابی میگردد. جاحظ در حکایتهای خود از برخی شیوههای آیرونی کلامی در قالب تهکم، طعن و کنایه، هزل، شوخینما و... به قصد استهزاء بخیلان و نقد جامعۀ معاصر خود بهره میبرد.