وصیّتنامه به عنوان فنّی از فنون خطابه و به عنوان متنی ادبی، بخش جداییناپذیر از یک بافت فرهنگی گسترده است که بررسی آن میتواند ما را در شناخت فرهنگ، ایدئولوژی و باورهای حاکم بر جامعه رهنمون سازد. ساختار وصیّتنامههای دورة جاهلی دلالت بر فقدان ادبیات نوشتاری، تکیه بر ذهنِ شفاهی و روایی، فقدان تمرکز قدرت سیاسی، اعتماد بر تجربههای شخصی در قالب امثال و حِکم و... دارد؛ همانگونه که ساختار وصیّتنامههای عصر نخست اسلامی بر بروز رگههایی از مخالفت با اسلوب جاهلی و حاکمیت تدریجی ایدئولوژی و جهانبینی اسلامی دلالت دارد. مقایسة دو متن از وصیّتنامههای مربوط به امر خلافت از دورههای جاهلی و اسلامی، یکی از عبدِ شمس[i] و دیگری از ابوبکر، در این مقاله، مبِیّن این نکته است که اگرچه اسلوب قرآنی، وصیّت ابوبکر را تحت تأثیر خود قرار داده است، اما میتوان دریافت که هنوز اسلوب و معنی در این وصیّت صبغة جاهلی داشته و این امر دلالت بر این نکتة با اهمیّت دارد که مسالة خلافت در نزد ابوبکر به عنوان یک مسالة برون متنی، با اسلوب و معنای جاهلی این وصیتنامه مرتبط بوده و بر اساس ارزشها و ایدئولوژی دورة جاهلی انجام پذیرفته است.
[i]- عبد شمس بن وائل بن غوث، از پادشاهان حمیری یمن و از اعراب قحطانی پیش از اسلام است. (ناصیف، 1415: ص32-31)
امانی چاکُلی, بهرام. (1392). بررسی ادبیات وصیّتنامهنویسی در دوره جاهلی و دوره نخست اسلامی (با تکیه بر وصیتنامه عبدِ شمسِ بنِ وائل و أبوبکر بن أبی قُحافة). ادب عربی, 5(1), 37-56. doi: 10.22059/jalit.2013.35585
MLA
بهرام امانی چاکُلی. "بررسی ادبیات وصیّتنامهنویسی در دوره جاهلی و دوره نخست اسلامی (با تکیه بر وصیتنامه عبدِ شمسِ بنِ وائل و أبوبکر بن أبی قُحافة)". ادب عربی, 5, 1, 1392, 37-56. doi: 10.22059/jalit.2013.35585
HARVARD
امانی چاکُلی, بهرام. (1392). 'بررسی ادبیات وصیّتنامهنویسی در دوره جاهلی و دوره نخست اسلامی (با تکیه بر وصیتنامه عبدِ شمسِ بنِ وائل و أبوبکر بن أبی قُحافة)', ادب عربی, 5(1), pp. 37-56. doi: 10.22059/jalit.2013.35585
VANCOUVER
امانی چاکُلی, بهرام. بررسی ادبیات وصیّتنامهنویسی در دوره جاهلی و دوره نخست اسلامی (با تکیه بر وصیتنامه عبدِ شمسِ بنِ وائل و أبوبکر بن أبی قُحافة). ادب عربی, 1392; 5(1): 37-56. doi: 10.22059/jalit.2013.35585
)