ادب عربی

تحلیل سپهر نشانه های دفتر شعری «المیاه المیاه» ودیع سعاده بر پایه نظریه یوری لوتمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

الهه ستاری 1
حسین شمس آبادی 2

1 دانش آموخته پسادکتری رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

https://doi.org/10.22059/jalit.2024.381086.612859
چکیده
بررسی نشانه‌ها به صورت منفرد و مجزا به نتایج درخور و جامعی منجر نمی‌گردد و ضرورت بررسی آن در بسترهای کلی و جهان‌شمول از نتیجه‌بخشی و کارآمدی بیشتری برخوردار است. در همین راستا نظریه سپهر نشانه‌ای «یوری لوتمان» نظریه‌پرداز روسی قابل اهتمام و بررسی است. طبق این نظریه همه نشانه‌ها به یکدیگر مرتبط هستند و در قالب یک فضای فرهنگی و انتزاعی مشخص و محدود بازتولید می‌گردد. این سپهر سبب تحلیل درست نشانه‌ها و ایجاد انسجام در خود متن ادبی می‌گردد و راهکاری مناسب برای تحلیل دقیق نوشتارهای ادبی است. طرد، تمایز و جذب، سه مؤلفه اصلی این نظریه است که طبق آن نحوه شکل‌گیری نشانه‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد و منجر به تشکیل سپهر نشانه‌ای می‌گردد. این مقاله با اتخاذ روش توصیفی - تحلیلی در صدد است چکامه «المیاه المیاه» از ودیع سعاده شاعر لبنانی را بر پایه همین نظریه بحث و بررسی کند تا سپهر نشانه‌ای که در اثر تشکیل یافته و در ایجاد گفتمان و معنای اثر سهیم است مورد واکاوی قرار گیرد. نتیجه نشان می‌دهد که شاعر عناصر انتزاعی را از سپهر نشانه‌ای خود طرد کرده و مرز میان خود و طبیعت و آب را از میان برداشته و با جذب عناصر طبیعت سعی در القاء گفتمان زیست محیطی دارد.

کلیدواژه‌ها

لوتمان
سپهر نشانه ای
گفتمان زیست محیطی
ودیع‌سعاده
المیاه المیاه
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of the Semiosphere in Wadih Sa'adeh’s Poetry Collection Al-Miyah Al-Miyah Based on Yuri Lotman’s Theory

نویسندگان English

الهه sattari 1
Hossein Shamsabadi 2
1 Postdoctoral Graduate, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Theology and Islamic Studies, Hakim sabzevari University , Sabzevar ,Iran
2 Associate professor Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Theology and Islamic Studies, Hakim sabzevari University , Sabzevar ,Iran.
چکیده English

Analyzing signs within a broader, universal context yields more comprehensive and effective results. This approach allows for the discovery of the dominant worlds and how the discourse of the text is formed in a given work. In this regard, the theory of the semiosphere by the Russian theorist Yuri Lotman is worthy of attention and analysis. According to this theory, all signs are interconnected and are reproduced within a specific, limited cultural and abstract space. This sphere facilitates an accurate analysis of signs and fosters coherence within the literary text, offering a suitable approach for a precise analysis of literary works. Rejection, differentiation, and absorption are the three main components of this theory, which examines how signs are formed and lead to the creation of a semiosphere. This article employs a descriptive-analytical approach to investigate the environmental poem Al-Miyah Al-Miyah by Lebanese poet Wadih Sa'adeh based on this theory, aiming to analyze the semiosphere formed within the work and its role in creating discourse and meaning. The results indicate that the poet has rejected abstract elements from his semiosphere, erased the boundaries between himself and nature and water, and attempted to convey an environmental discourse by absorbing elements of nature

کلیدواژه‌ها English

Lotman
semiosphere
environmental discourse
Wadih Sa'adeh
Al-Miyah Al-Miyah
احمدی، بابک (1370)، ساختار و تأویل متن،  چاپ سیزدهم، تهران، مرکز.
اسودی، علی و پرویز خیری، (1401)، «بررسی ارتباط اجزای سه گانه نشانه­های مربوط به مفهوم عشق در اشعار فاروق جویده با تکیه بر نظریه پیرس»، نشریه ادب عربی، د 14، ش 3، صص 109-128.
اعرجی، فاطمه و انسیه خزعلی، (1402)، «دگردیسی نشانه­ای مفهوم "سدرة المنتهی" با تکیه بر رویکرد نشانه شناسی فرهنگی یوری لوتمان»، نشریه مطالعات تفسیر تطبیقی، د 8، ش1، صص 32-53.
امین مقدسی، ابوالحسن و مهدیه قیصری (1397)، واکاوی کارکرد «رؤیا» در سروده­های ادونیس، نشریه ادب عربی، د 10، ش 2، صص 1-20.
پاکتچی،احمد(1383)، «مفاهیم متقابل طبیعت و فرهنگ : درحوزه نشانه‌شناسی فرهنگی مکتب مسکوـ تارتو، مقالات اولین هم‌اندیشی نشانه‌شناسی هنر، به کوشش فرزان سجودی، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر، صص 179-204.
سجودی، فرزان (1388)، «ارتباطات بین فرهنگی: ترجمه و نقش آن در فرآیندهای جذب و طرد» نشانه‌شناسی: نظریه و عمل، تهران: علم، صص 143-166.
سرافراز، حسین، و همکاران (1396)، واکاوی نظریه فرهنگی «سپهرنشانه­ای» یوری لوتمان و کاربست آن در زمینه تحلیل مناسبات میان دین و سینما، نشریه راهبرد فرهنگ، د 10، ش 39، صص 73-96.
سعاده، ودیع (2016)، دیوان ودیع سعادة، بیروت: دارأبابیل.
سمننکو، الکسی (1396) ، تاروپود فرهنگ،( در آمدی بر نظریه­ نشانه­شناختی یوری لوتمان)، مترجم حسین سرفراز. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
سنسون، گوران. (1390)، «مفهوم متن در نشانه‌شناسی فرهنگ». ترجمه فرزان سجودی، مجموعه مقالات نشانه‌شناسی فرهنگی، به کوشش فرزان سجودی. تهران: علم.صص 75-118.
شمیسا، سیروس. (1370(، بیان، تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس. (1386)، معانی، ویراست دوم. تهران: میترا.
طهماسبی، فرهاد. (1398)، «تقابل و تعامل با دیگری در فردوسی از منظر نشانه‌شناسی فرهنگی (از گیومرت تا فریدون)؛ پژوهشنامه ادب حماسی، د 15، ش 1(پیاپی 28)، صص 255-277.
فاضلی، فیرو و سید احمد طباطبایی (1402)، تحلیل سپهر نشانه‌ای شعر «در آستانه»‌احمد شاملو بر اساس نظریۀ یوری لوتمان، مجله نقد و نظریه ادبی، دوره 8، شماره 1، صص 2-25.
لوتمان، یوری. (1390)،«درباب سپهر نشانه‌ای، نشانه‌شناسی فرهنگی به کوشش فرناز کاکه‌خانی و گروه مترجمان، تهران: علم، صص 221-258.
لوتمان، یوری و بی.ای. اوسپنسکی. (1390)، «در باب سازوکار نشانه‌شناختی فرهنگی»، ترجمه فرزان سجودی،مجموعه مقالات نشانه‌شناسی فرهنگی، به کوشش فرزان سجودی، تهران: علم، صص 41-74.
Aeraji, F., & Khazali, A. (2023). The semiotic transformation of the concept of "Sidrat al-Muntaha" based on Yuri Lotman's cultural semiotics approach. Journal of Comparative Interpretation Studies, 8(1), 32-53. [In Persian].
Ahmadi, B. (1991). Structure and interpretation of text (13th ed.). Tehran: Markaz. [In Persian].
Amin Moqaddasi, A., & Ghaisari, M. (2018). The function of "dream" in Adunis' poems. Journal of Arabic Literature, 10(2), 1-20. [In Persian].
Aswadi, A., & Kheiri, P. (1401). The relationship between the three components of signs related to the concept of love in Farooq Jawideh's poetry based on Peirce's theory. Arabic Literature Journal, 14(3), 109-128. [In Persian].
Fazli, F., & Tabatabaei, S. A. (2023). Semiotic Sphere Analysis of Ahmad Shamlu's Poem "On the Threshold" Based on Yuri Lotman's Theory. Journal of Literary Criticism and Theory, 8(1), 2-25. [In Persian].
Lotman, Y. (2011). On the semiotic sphere and Cultural Semiotics (F. Kakehkhani et al., Trans.). Tehran: Elm, pp. 221-258. [In Persian].
Lotman, Y., & Uspensky, B. A. (2011). On the Cultural Semiotic Mechanism. In F. Sojudi (Ed.), Collection of Articles on Cultural Semiotics (pp. 41-74). Tehran: Elm. [In Persian].
Pakatchi, A. (2004). Contrasting concepts of culture and nature: In the field of cultural semiotics of the Moscow-Tartu school. In F. Sojudi (Ed.), The First Conference on the Semiotics of Art (pp. 179-204). Institute for Compilation, Translation, and Publication of Artistic Works. [In Persian].
Sa'adeh, W. (2016). Diwan of Wadih Sa'adeh. Beirut: Dar al-Ababil. [In Persian].
Sarafraz, H., & colleagues (2017). An analysis of Yuri Lotman's cultural theory of "semiosphere" and its application in analyzing the relationship between religion and cinema. Rahbord-e Farhang Journal, 10(39), 73-96. [In Persian].
Semenenko, A. (2017). The Texture of Culture: An introduction to the semiotic theory of Yuri Lotman (H. Sarafraz, Trans.). Tehran: Elmi va Farhangi Publications. [In Persian].
Shamisa, S. (1991). Bayan. Tehran: Ferdows. [In Persian].
Shamisa, S. (2007). Ma'ani (2nd ed.). Tehran: Mitra. [In Persian].
Sojudi, F. (2009). Intercultural communication: Translation and its role in the processes of acceptance and rejection. Semiotics: Theory and Practice, 143-166. [In Persian].
Sonesson, G. (2010). “The concept of text in cultural semiotics”. Translated by F. Sojudi. In F. [In Persian].
Tahmasebi, F. (2019). Confrontation and interaction with the other in Ferdowsi's Shahnameh from the perspective of cultural semiotics (From Giyoomart to Fereydun). Journal of Epic Literature, 15(2), 255-277.[In Persian].

  • تاریخ دریافت 05 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 19 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 30 آذر 1403

صفحه اصلی

تماس با ما