نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمد طاهری ¹
• ناصر قره خانی ²

¹ دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

² استادیار گروه زبان وادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

چکیده

سلیم برکات، شاعر و رمان‌نویس کُرد سوری، در رمان «کهوف هایدراهوداهوس» (۲۰۰۴) با رادیکالیسم روایی، تمام جغرافیای داستانی خود را به جهانی زیرزمینی و محصور در غار منتقل می‌کند. این پژوهش با هدف واکاوی کارکردهای چندگانه این فضا، به این پرسش اصلی می‌پردازد که غار چگونه از یک مکان فیزیکی به یک ساختار پیچیده روایی، هستی‌شناختی و نمادین تبدیل می‌شود. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر چارچوب نظری تلفیقی «شاعرانگی فضا»ی گاستون باشلار، «زمان-مکان» (کرونوتوپ) میخائیل باختین و «هتروتوپیا»ی میشل فوکو است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «غار» در این رمان در سطوح مختلفی عمل می‌کند. در مقام «کرونوتوپ» باختینی، زمان تاریخی را منجمد و زمان اساطیری-چرخه‌ای را جایگزین آن می‌سازد و انسان را از فاعل تاریخی به مفسر زبانی بدل می‌کند. از منظر «پدیدارشناسی باشلاری»، غار کارکردی دوگانه دارد: هم به مثابه «رحم/پناهگاه» امنیت‌بخش عمل می‌کند و هم در جایگاه «گور/هزارتو»، اضطراب وجودی ناشی از حبس را برمی‌انگیزد. در نهایت، به عنوان «هتروتوپیا»ی فوکویی، این فضا به یک «مکان دیگر» و «ضد-فضا» بدل می‌شود که هم آینه واژگون‌ساز جهان بیرون است و هم آزمایشگاهی برای خلق یک «وطن زبانی» در غیاب سرزمین واقعی. نتیجه‌گیری کلی آن است که غار در این رمان، استعاره‌ای چندوجهی از حافظه قومی، تاریخ گسسته و وضعیت وجودی «بی‌مکان» انسان معاصر، به‌ویژه در چارچوب تجربه تاریخی کُردها است.

کلیدواژه‌ها

• سلیم برکات
• کهوف هایدراهوداهوس
• فضای روایی
• شاعرانگی فضا
• کرونوتوپ
• هتروتوپیا

عنوان مقاله [English]

Analysis of the Narrative, Ontological, and Symbolic Space in Salim Barakat's Novel "The Caves of Haydrahudahus

نویسندگان [English]

• Mohammad Taheri ¹
• Naser gharekhani ²

¹ Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.

² Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.

چکیده [English]

Salim Barakat, the Syrian-Kurdish poet and novelist, radically relocates the entire narrative geography of his novel "The Caves of Haydrahudahus" (2004) into a subterranean world confined within a cave. This research aims to dissect the multifunctional nature of this space, addressing the central question of how the cave transforms from a physical location into a complex narrative, ontological, and symbolic structure. Employing a descriptive-analytical method, the study is grounded in a integrated theoretical framework comprising Gaston Bachelard's "Poetics of Space," Mikhail Bakhtin's "Chronotope," and Michel Foucault's "Heterotopia." The findings indicate that the "cave" in this novel operates on multiple levels. As a Bakhtinian "chronotope," it freezes historical time, supplanting it with a mythic-cyclical temporality, thereby transforming humans from historical subjects into linguistic interpreters. From a "Bachelardian phenomenology" perspective, the cave possesses a dual function: it acts both as a protective "womb/shelter" and as a "grave/labyrinth" that provokes existential anxiety stemming from confinement. Finally, as a Foucauldian "heterotopia," this space becomes an "other space" and a "counter-site" that simultaneously serves as a distorting mirror of the external world and a laboratory for creating a "linguistic homeland" in the absence of a physical one. The overarching conclusion is that the cave in this novel constitutes a multifaceted metaphor for collective memory, fragmented history, and the "placeless" existential condition of modern humanity, particularly within the context of the Kurdish historical experience.

کلیدواژه‌ها [English]

• Salim Barakat
• The Caves of Haydrahudahus
• Narrative Space
• Spatial Poetics
• Chronotope
• Heterotopia