التعلیل بالحمل علی المعنی فی کتاب سیبویه

نویسندگان

1 أستاذ مشارک بجامعة الشهید بهشتی

2 ماجستیر فی اللغة العربیة

چکیده

بعد أن فرغ علماء النحو من جمع المادة اللغویة التی أرادوا تقعیدها من وسط شبه الجزیرة العربیة، و بعد أن نسقوها و صنفوها تحت عناوین بارزة تستغرق جمیع مناحی الکلام العربی و مرافقه، بعد القیام بکل تلک المراحل المنهجیة اعتقدوا بوجود مرحلة منهجیة أخری أوجبوا علی أنفسهم إنجازها و القیام بها، و هذه المرحلة هی عملیة التعلیل؛ فذکروا لکل ظاهرة من ظواهر اللغة، ولکل مسألة من مسائل النحو و الصرف علة لتساعد علی سرعة الفهم و تسهیل عملیة التعلم و التعلیم. لکنهم لم یتزمتوا فی القول بحتمیة العلل التی ذکروها. بل صرحوا باحتمالیتها و عدم قطعیتها، و لقد اتصفت التعلیلات التی وردت فی کتاب سیبویه بأنها نابعة من حس لغوی مستنبط من استعمالات کلامیة مختلفة باختلاف المعانی و الأحوال الکلامیة. وقد خصصت هذه المقالة لشرح أمثلة للتعلیل بالحمل علی المعنی منتخبة من کتاب سیبویه.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Finding Causes of Connotation in Sibawayh’s Kitāb

نویسندگان [English]

  • Mohammad Ibrahim Khalifeh Shoushtari 1
  • Hossein Pour-Maddah Ardakani 2
چکیده [English]

After finishing the collection of language elements which they wanted to restrict to the Arabian Peninsula, after organizing and categorizing them under deliberate subjects which include all the language aspects and finally after fulfilling all those scholastic stages, the syntax scholars found another scholastic stage which they felt obliged to deal with and this stage is ‘cause finding’. They observed that for each form of language and for each issue of the syntax and morphology, there is a cause which facilitates the process of understanding, learning and teaching. They do not insist on the certainty of causes but believed in their probability and uncertainty. It is assumed that the causes mentioned in Sibawayh’s Kit?b come from emotions resulting from different speech usages due to diverse meanings and speech conditions. This article intends to explain examples selected from Sibawayh’s Kit?b for cause finding of connotations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • cause finding
  • connotation
  • Sibawayh’s Kitāb