زبانشناسی متن و الگوی انسجام در آرای نحوی، بلاغی، و نقدی عربی قدیم

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه بین¬المللی امام خمینی(ره)

2 دانشیار دانشگاه تربیت¬مدرس

3 استادیار دانشگاه تربیت¬مدرس

چکیده

زبانشناسی متن بطور عام و انسجام (cohesion) بطور خاص از اواسط نیمة دوم قرن بیست بصورت جدی توسط بسیاری از زبان‌شناسان مورد اهتمام قرار گرفت بطوریکه درحقیقت پایة اساسی تحلیل گفتمان در سالهای بعد بشمار میرفت. با نگاه به مباحث مطرح-شده در این شاخة جدید زبانشناسی و مقایسة آن با پژوهشهای زبانشناختی در بین مسلمانان، به شواهد و آثاری از زبانشناسان قدیم عربی (نحویان، بلاغیان، و ناقدان) برمیخوریم که در آن به بررسی متون با نگرشی کلی متن و عوامل انسجامی توجه داشتند. زبانشناسان مسلمان بویژه در پژوهشهای زبانی قرآن، قائل به وجود تناسب و هماهنگی بوده‌اند و سعی در یافتن عناصر آن داشته‌اند و غالب عوامل انسجام که توسط «هالیدی» و «حسن» مطرح شده بنوعی توسط آنان مورد توجه بوده است هرچند هیچگاه در قالب یک مجموعة کلی و منظم از عوامل انسجام بدان اشاره نکرده‌اند، بلکه بصورت جداگانه به هر یک از آنها پرداخته‌اند؛ همچنین زاویة دید ایشان نیز در برخی عوامل مانند تکرار و هم‌آیی تاحدودی متفاوت از نگاه متن‌محور زبانشناسی کنونی بوده است و در عاملی مانند فصل و وصل، ریزبینی بسیار، و تداخل نحو و بلاغت را شاهد هستیم و در علوم قرآنی نیز با علمی به نام مناسبات برمیخوریم که بیشترین تقارب و تشابه را با رویکردهای متن‌محور زبانشناسی معاصر دارد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

“Textual linguistics and coherent model in syntactic, prosodic, and critical terms in classic Arabic”

نویسندگان [English]

  • Alireza Nazari 1
  • Khalil Parvini 2
  • Kobra Roshanfekr 3
  • Ferdows Aghagolzadeh 2
چکیده [English]

Body linguistic in general and Cohesion in particular have been seriously explored by many linguists since the middle of 20th century so that in fact it was considered as the essential basis for discourse analysis at next years. By looking at the subjects that were purposed in this new branch of linguistics and comparing it with linguistic researches among Muslims, we may encounter some evidences and works from classic Arabic linguists (those who dealt with syntax, rhetoric as well as critics) where they have paid attention to overall genre in body and cohesive factors. Muslim linguists, particularly in their Quranic lingual surveys have attached the presence of proportion and coordination and tried to find their elements while many cohesive factors purposed by “Holiday” and “Hassan” have been typically considered by them, though they never referred to them within framework of an overall and systematic system from cohesive factors, but they dealt with each of them separately. Similarly, their point of view was slightly different from text- orientation perspective in current linguistics in some of factors like iteration and collocation etc and at the same time we witness exhaustive precision and interference among syntax and rhetoric in some factors like separation and connection. And we are also faced with some occasions in Quranic sciences from scholar view that have the highest proximity and similarity with text- oriented approaches of comntemporary linguistics

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arabic Literary criticism
  • Arabic rhetoric
  • Arabic syntax
  • cohesion
  • Textual linguistics
  • Theory of Order