اگزیستانسیالیسم در شعر یوسف‌الخال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه مازندران

چکیده

انسان به ‌عنوان اشرف مخلوقات، مورد توجّه فیلسوفان پیشا سقراطی بود؛ ولی با ظهور سقراط این توجّه، کمرنگ‌ شد چون که وی به نسبی بودن‌ برتری‌های انسان اشاره نمود. بعد از گذشت‌ قرن‌های متمادی، فیلسوفان بزرگی چون کیرکگارد، مارتین‌هایدگر، ژان‌پل‌‌سارتر و... ظهور کردند که انسان را محور توجهشان‌ قرار داده و مکتب اگزیستانسیالیسم را بنیان نهادند. این مکتب‌ در مورد انسان و اصالتش سخن گفته، بر تقدم وجود بر ماهیت‌ تأکید ورزیده و همه‌چیز را از آنِ‌ انسان‌ می‌داند‌. اگزیستانسیالیسم در  ادبیات جهانی به خصوص ادبیّات معاصر عربی نفوذ‌ کرده و شاعران و ادیبانی چون أدونیس، سیاب و... از آن‌ تأثیر پذیرفتند. یکی از آن‌ها، یوسف‌الخال، از شاعران بنام مدرنیسم‌ در شعر معاصر عرب است که در این جستار، با روش تحلیل محتوا و تکیه بر ابیات او، به تأثیر اگزیستانسیالیسم در شعر او با محورهای انسان، آزادی و تعهد پرداخته می‌شود؛ چرا که وی برای انسان و اصالت‌ او ارزش و اهمیت‌ زیادی قائل است تا جایی ‌که از نظام‌‌های کمونیستی به ‌دلیل نادیده‌ گرفتن نبوغ انسان‌ و استعدادهای فردی او، شدیداً انتقاد می‌کند. از نظر او انسان همه‌ چیز است و آزادی حق مسلم‌ اوست؛ آزادی‌ای که به شناخت او از حقیقت و تشکیل‌ جامعه‌ای آزاد، کمک‌ کند. او ادبیّات را در خدمت‌ انسان دانسته و ادیبی‌ را ارزشمند می شمارد که نسبت به فرد و جامعه‌، تعهد داشته و حاضر باشد جانش را در راه میهن خود فدا کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Existentialism in: Joseph Alkhal's Poem

نویسنده [English]

  • Hasan Goodarzi Lemraski
Assisstant professer of Arabic Languege and Literature, University of Mazandaran
چکیده [English]

Human as the Superior of the Creature was More Important for Pre-Socrates, But by Emerging Socrates this Remark Become Pale Because he Pointed to be Average of Human's Powers. After many Decades, Some Grand-Phipspher Such as Kierkegaard, Nietzsche, Martin Heidegger and Jean-Paul Sartre Entered and they have Taken Attention to Human and Established Existentialism.This Academy Spoke about Human and His Gentry and Emphasized on Existence Primacy on Identity and that Human is the Only Creature who can Make his Identity.from  This Academy  Point of View, all Things are for Hunan. this Academy has Influenced in World Literature, Especially in Arab's Contemporary Literature, and Affect an Scholars and Poets. One of Them, Joseph Alkhal Named Modernism Poet in Contemporary Arab Poetry. Man and His Originality is Important for Him and Criticals the Communist Systems, Because Ignore the Individual Genius of Man and His Talent.of his View, Human is Everything and Freedom is His Right. Freedom that Help Him for Forming Freedom Society and Recognize the Fact.he Knows the Literature in Serving of Human. he Knows Poet the Value that be Committe to the Human and Society. this Paper by Analyzing his Distiches Try to Describe Existentialism in Joseph Alkhal Poem and Deals thery Element of it Like:Human, Freedom and Commitment.

نوگرایی در ادبیّات عربی پس از حملة ناپلئون به مصر در سال(1798م) آغاز شد

احمدی، بابک، سارتر که می‌نوشت، تهران، مرکز، 1384هـ.ش.
استراترن، پل، آشنایی‌ با کیرکگور، ترجمة علی جوادزاده، تهران، چاپ دوم: 1385هـ.ش.
اسوار، موسی، پیشگامان‌ شعر امروز عرب، تهران، سخن، 1381هـ.ش.
بارت، ویلیام، اگزیستانسیالیسم چیست؟ ترجمة منصور مشکین‌پوش، تهران، آگاه، 1362هـ.ش.
بایزر، فردریک و دیگران، نگاهی به مدرنیته و ناخرسندی‌های آن، ترجمة محمد ضیمران، تهران، گلرنگ یکتا، 1385هـ.ش.
برلین، آیزایا، متفکران روس، ترجمة نجف دریابندری، تهران، انتشارات خوارزمی، چاپ اول: 1361هـ.ش.
الـخال، یوسف، الأعمال الشعریة الکاملة، بیروت، دارالعودة،  1979م.
ــــــــــ، الـحریة، مجموعة شعر، بیروت، 1947م.
ــــــــــ، «خواطر یکتبها یوسف‌الخال» النهار28: 7765، 5 نیسان1961م.
ــــــــــ، دفاترالأیام، لندن، ریاض‌ الریس‌ للکتب‌ والنشر‌،  1987م.
ــــــــــ، هل ناسک الشخروب‌ صاحب‌ رسالة روحیه؟ میخائیل‌نعیمه‌ فی‌ مراحله من(الغربال) إلی زاد‌الـمعاد، الـمکشوف85:3، 3آذار1937م.
الـخفاجی، محمدعبدالـمنعم، مدارس النقد الأدبی الـحدیث، القاهرة، الدار الـمصریة اللبنانیة، الطبعة الأولی، 1995م.
خیربک، کمال، حرکة الـحداثة فی‌الشعر العربی‌ الـمعاصر، بیروت، دارالفکر،  1986م.
زمانی، محمدرضا، بررسی روابط اگزیستانسیالیسم و اصالت‌ بشر، ترجمة مصطفی‌ رحیمی، تهران، نشر قطره، 1380هـ.ش.
سارتر، ژان پل، ادبیات چیست؟،ترجمة ابوالحسن نجفی و مصطفی رحیمی، تهران، کتاب رمان، 1365هـ.ش.
ــــــــــ ، اگزیستانسیالیسم‌ و اصالت‌ بشر، ترجمة مصطفی رحیمی، تهران، نشر قطره،  1380هـ.ش.
ــــــــــ ، تهوع، ترجمة امیرجلال‌الدّین‌ أعلم، تهران، نیلوفر، 1365هـ.ش.
السالسی، جاک أماتاییس، یوسف‌الـخال‌ و مـجلته‌ «شعر»، بیروت، دارالنهار، 2004م.
شریعتی، علی، اگزیستانسیالیسم‌ و علم‌ و اسکولاستیک‌ جدید، قم، عمار، 1355هـ.ش.
عبدالصبور، صلاح‌‌، الأعمال الشعریة الکاملة، بیروت، دارالعودة، 2006م.
الغمری، مکارم، تأثیر فرهنگ‌ اسلامی بر ادبیّات‌ روسیه، ترجمة موسی بیدج، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، 1378هـ.ش.
فرزاد، عبدالحسین، «نقد و بررسی اندیشة خردگرایی و آزاداندیشی در شعر متنبی و ناصرخسرو»، مجلة زبان و ادبیات، شماره 45 و 46، بهار و تابستان، تهران، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی،  1384هـ.ش.
گیب، هامیلتون‌، ادبیّات‌ نوین عرب، ترجمة یعقوب‌ آژند، تهران، اطلاعات، چاپ اوّل، 1366هـ.ش.
مقلّد، محمدعلی، قضایا حضاریة عربیة معاصرة، بیروت‌، دارالـمنهل‌ اللبنانی، 2003م.
مک‌کواری، جان، فلسفة وجودی‌، ترجمة محمدسعید حنایی، تهران، هرمس،  1377هـ.ش.
میرزایی، فرامرز؛ پروانه، علی؛ « الموت‌ الخیامی فی شعر صلاح‌ عبدالصبور »، مجلة‌ اللغة العربیة وآدابها، العدد الخامس‌، قم، دانشگاه تهران پردیس قم، السنة الـخامسة، ربیع‌ و صیف، 2009م.
میرزایی، فرامرز؛ شریفیان، مهدی؛ پروانه‌، علی، «مرگ‌اندیشی خیامی در آثار دو شاعر فارسی‌ و عربی: صلاح‌ عبدالصبور و نادر نادرپور»، مجلة زبان و ادبیّات تطبیقی، شمارة2، دورة14، تهران، دانشگاه تربیت ‌مدرس  بهار 1389هـ.ش.
اینترنت:
اگزیستانسیالیسم (2010م.)، 13/9/1389 ش.                                       http://pajoohe.com
الالتزام فی الأدب،20/9/ 89                                            http://www.arab-ency.com  تجربة الضیاع و الغرب (2007م.)                           http://lychaldon.mountactif.com
الوجودیة(2010م.)، 20/9/1389ش.                          http://www.hazemsakeek.com