خوانش اگزیستانسیالیستی رمان «ستارة آگوست» اثر صنع الله ابراهیم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

چکیده

مکتب اگزیستانسیالیسم نهضتی برای اعتراض به نظام­ها و قانون­های آرمانگرایانه­ای است که قصد دارند بر انسان سیطره یابند. این نهضت از یک مفهوم صرفِ فلسفی تجاوز کرده و توانست به خوبی در هنر و ادبیات جای خود را باز کند. رمان «ستارة آگوست» اثر صنع الله ابراهیم نیز در سایة این رویکرد فکری، در جست و جوی انسان­گرایی تازه­ای برآمده که به انسان و مفهوم وجودی او می­پردازد و «ماهیت» انسان را از «وجود» او مجزا می­داند. برای او، قدرتِ انتخاب، اختیار و آزادی مطلق قائل
می­شود و همین مسألة انتخاب و تصمیم­گیری برای سرنوشت و آینده، باعث احساس دلشوره، هراس و نومیدی در شخصیت اصلی این داستان می­شود. نگارندة این داستان که خود شاهد دهشت­ها و
محنت­های ناشی از خردگرایی محض و فرو پاشیدن مبانی انسانیت بوده است، می­کوشد رمانی بیافریند که هر چند اقتداری در شخصیت داستان نیافریده و هویتی کامل و یکدست از او منتقل
نمی­کند، در بطن خود برای فعلیت و فاعلیت انسان ارزش قائل می­شود.

کلیدواژه‌ها


منابع

آر.سی. هیکس، استیون، تبیین پست مدرنیسم، ترجمة حسن پور سفیر، تهران، نشر ققنوس، 1391ش.

ابراهیم، صنع الله، نـجمة أغسطس، القاهرة، دار الفارابی، الطبعة الثانیة، 1980م.

احمدی، بابک، مدرنیته و اندیشة انتقادی، تهران، نشر مرکز، چ هشتم، 1389ش.

الکومی، محمد شبل، الوجودیة و الـحریة بین الفلسفة و الأدب، القاهرة، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 2009م.

الهی، محمود رضا، دیباچه­ای بر فلسفة وجود، تهران، انتشارات علمی، 1346ش.

بوخنسکی، ا.م، فلسفة معاصر اروپایی، ترجمة شرف‌الدین شرف خراسانی، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، 1383ش.

پاینده، حسین، گشودن رمان، تهران، انتشارات مروارید، 1392ش.

جدّوع، محمد، الوجودیة و الأدب، دمشق، دار کیوان، 2012م.

سارتر، ژان پل، اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر، ترجمة مصطفی رحیمی، تهران، انتشارات نیلوفر،
چ­سیزدهم، 1389ش.

ـــــــــــــ، ادبیات چیست، ترجمة ابوالحسن نجفی و مصطفی رحیمی، تهران، انتشارات نیلوفر،
چ­هشتم، 1388ش.

عطیة، جورج و دیگران، ادبیات معاصر عربی، ترجمة علی گنجیان خناری و عباس نوروز پور نیازی، تهران، نشر سخن، 1391ش.

فورستر، ادوارد مورگان، جنبه­های رمان، ترجمة ابراهیم یونسی، تهران، مؤسسة انتشارات نگاه، چ پنجم، 1384ش.

مکاریک، ایرناریما، دانش نامة نظریه­های ادبی معاصر، ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران، نشر آگه، چ چهارم، 1390ش.

مک کواری، جان، فلسفة وجودی، ترجمة محمد سعید حنایی کاشانی، تهران، انشارات هرمس، 1377ش.

میشل، ژان آدام، تحلیل انواع داستان، ترجمة آذین حسین زاده و کتایون شهپر راد، تهران، نشر قطره، چ­سوم، 1389ش.

مردوک، آیرس، نقد و بررسی رمان‌های ژان پل سارتر، ترجمة م- ح عباسپور تمیجانی، تهران، انتشارات مروارید، 1353ش.