بررسی و تحلیل نظریه های عقاد درباره اشعار ابن رومی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری در رشتة زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

چکیده

عقاد از نویسندگان و ناقدان برجستة معاصر مصری است که با نگارش کتاب «ابن الرومی: حیاته من شعره» کوشیده است، دیدگاه­های قابل تأملی دربارة این شاعر بزرگ بدست دهد. او معتقد است که ابن رومی شاعر برجستة عصر عباسی، سرآمد معاصران خود به شمار می­آید، اما برخلاف جایگاه ادبیش پادشاهان از او حمایت نکردند.
از آنجا که عقاد نکات نقدی مهمی را دربارة ابن رومی مطرح می‌کند، بررسی کتاب وی حائز اهمیت است. نوشتة پیش رو به بررسی و تحلیل آراء عقاد می‌پردازد. ولی تمامی نظریه­های عقاد به دور از نقیصه نبوده و یا اینکه برخی از نظریه­های او نیازمند تغییراتی بوده است، از این رو در این جستار دیدگاه­های نویسندگان و ناقدان دیگر برای تایید یا ردّ نظریه­های وی آورده شده و در پایان هر مطلب نیز، نظر برتر و نتیجة منطقی به همراه استدلال، بیان شده است.

کلیدواژه‌ها


آئینه‌وند، صادق، ادبیات انقلاب در شیعه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1359ش.

ابن الرومی، أبوالحسن علی بن العباس، دیوان ابن الرومی، بیروت، شرح و تحقیق عبدالامیر علی مهنا، دار و مکتبه الهلال، الطبعة الاولی، 1411 ﻫ 1991م .

اسماعیل، عزّالدین، التفسیر النفسی للأدب، بیروت، دارالعودة ،الطبعة الرابعة، 1988م .

الأمین العاملی، السید محسن، أعیان الشیعة، تحقیق حسن الأمین، جلد 8، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1403 هـ - 1983م.

حاج سیِّد جوادی، احمد، کامران فانی، بهاءالدین خرمشاهی: دایرةالمعارف تشیّع، جلد 8 و 1، تهران، نشر سعید محبّی، چاپ اول، 1379ش.

جعفری، محمدتقی، فلسفه و هدف زندگی، تهران، انتشارات قلیانی، چاپ اول، 1375ش.

دیّاب، عبدالحی، فصول فی النقد الأدبی، الموسسة المصریة العامة، 1983 م.

زکی، أحمد کمال، النقد الأدبی الحدیث أصوله و إتجاهاته، بیروت، دار النهضة العربیة، 1967م.

السکوت، حمدی،أعلام الأدب المعاصر فی مصر سلسلة بیوجرافیةنقدیةببلیوجرافیة (عباس محمود العقاد)، ج1، القاهرة، دار الکتب المصری، الطبعة الأولی، 1430ﮪ - 1983م.

قطب، سید، النقد الأدبی أصوله ومناهجه، القاهرة، دارالشروق، لاتا.

الشاذلی، عبدالسلام، الأسس النطریة فی مناهج البحث الأدب العربی الـحدیث، بیروت، الحداثة النشر و التوزیع، لا تا .

شفیعی کدکنی، محمدرضا، صورخیال در شعر فارسی، تهران، انتشارات آگاه، چاپ اول، 1358 ش.

طِراد، مجید، دیوان ابن الرومی، جلد 3 و 2 و 1، بیروت، دارالجیل، الطبعة الأولی، 1418 – 1998م.

عبید، أحمد، مشاهیر شعراء العصر فی الأقطار العربیة الثالثة، بیروت، دار صادر، الطبعة الثانیة، 1994م.

عطوفی، فوزی، ابن الرومی، شاعر الغربة النفسیة، بیروت، دارالفکر، الطبعة الأولی، 1989م.

العقاد، عامر، لمحات من حیاةالعقاد الـمجهولة، بیروت، دارالکتب العربیة، 1968م.

العقاد، عباس محمود، ابن الرومی حیاته من شعره، بیروت، المکتبة التجاریة الکبری، الطبعة السادسة 1970م.

ــــــــــ ، أنا، جلد 22، القاهره، دارالکتب المصری، الطبعة الأولی، 1991م.

الفاخوری، حنا، تاریخ الأدب العربی، تهران، انتشارات توس، چاپ دوم، 380 ش .

ــــــــــ ، الجامع فی تاریخ الأدب العربی، (الأدب الحدیث)، بیروت، دارالجیل، الطبعة الأولی، 1986م.

فروخ، عمر، تاریخ الأدب العربی العصر العباسی، بیروت، دارالعلم للملایین، الطبعة الخامسة، 1985م.

مقدادی، بهرام، فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی (از افلاطون تا عصر حاضر)، تهران، انتشارات فکر روز، چاپ اول، 1378ش.

مندور، محمّد، النقد و النقّاد المعاصرون، دارالنهضة.