شعر بهتر است یا نثر (مقابلة آراء و دیدگاه ها در ادب فارسی و عربی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار در رشتة زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

چکیده

مسألة برتری شعر یا نثر و سخن دربارة هریک، مسألة تازه­ای نیست، بلکه همزمان با پیدایش دانش­های زبانی، یعنی: نحو، بیان و بلاغت مطرح گردید و به عنوان مشکلی حل نشدنی تاکنون باقی مانده است. بطور کلی ادبا و اندیشمندانی که به این موضوع پرداخته­اند به دو دسته تقسیم می­شوند: گروهی طرفدار نظم یا شعرند و گروه دیگر طرفدار نثر. در این میان گروه سومی نیز وجود دارد که دیدگاه منصفانه­ای داشته و تاکید دارند که این برتری از پایه و اساس لزومی ندارد و روا نیست چنین کاری انجام پذیرد.
به هر روی هرگز نمی­توان حکم به برتری قطعی یکی بر دیگری یا ناتوانی یکی از آن دو در مقایسه با دیگری داد؛ زیرا بن­مایة نظم و نثر یکی است، اما می­توان گفت که شعر، هنر انتقال احساس از طریق کلام موزون است همانگونه که نثر، هنر انتقال اندیشه از طریق کلام منثور است.

کلیدواژه‌ها


نهج البلاغه

براون، ادوارد، تاریخ ادبیات ایران، ترجمة غلامحسین صدری افشار، انتشارات مروارید، چ سوم، 1366.

توحیدی، أبو حیان، الإمتاع والـمؤانسة، به تحقیق؛ أحمد أمین وأحمد الزِّین، بیروت، دار مکتبة الـحیاة، بی­تا.‏

توحیدی، أبو حیان، المقابسات، به تحقیق؛ محمد توفیق حسین، بیروت، انتشارات دار الآداب، 1989م.‏

خطیبی، حسین، فن نثر در ادب فارسی، تهران، انتشارات زوار، چاپ چهارم، 1390.

خفاجی، ابن سنان، سر الفصاحة، شرح و تصحیح: عبد المتعال الصعیدی، مصر، انتشارات محمد علی صبیح، 1969م.

رستگار فسایی، منصور، انواع نثر فارسی، تهران، انتشارات سمت، چاپ سوم، 1391.

زرین کوب، عبد الحسین، ارسطو وفن شعر، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1369 .

شفیعی کدکنی، محمدرضا، موسیقی شعر، تهران، نشرآگاه، 1376.

شفیعی کدکنی، محمدرضا، صور خیال در شعر فارسی، تهران، نشرآگاه، چ هفتم، 1378.

صفا، ذبیح الله، گنج سخن، تهران، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1357.

قلقشندی، أبو العباس أحمد بن علی، صبح الأعشی فی صناعة الانشا، جزء نخست، مصر، وزارة الثقافة و الارشاد القومی، بی تا.

القرطاجنی، حازم، منهاج البلغاء وسراج الأدباء، به تحقیق: محمد الـخوجة، بیروت، انتشارات دار الغرب الإسلامی، چ 3، 1986.

گلبن، محمد، بهار و ادب فارسی، تهران، امیرکبیر، ج 1، چاپ 1، 1370.

ناتل خانلری، پرویز، وزن شعر فارسی، تهران، انتشارات توس، چ 2، 1367.

همایی، جلال الدین، صناعات ادبی، تهران، موسسه مطبوعات علمی، بی تا.