فراخوانی پیامبران الهی در شعر ممدوح عَدوان (بررسی مورد پژوهانه حضرت یوسف، نوح و موسی(ع))

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان

2 کارشناس ارشد در رشته زبان و ادبیات عربی

چکیده

ممدوح عدوان(2004-1941م)، شاعر معاصر سوری است که در اشعار خود از سنت، بهرة فراوان برده و کوشیده است تا به صورتی نمادین و از رهگذر شخصیت‌های سنتی به ابراز اندیشه‌ها و
موضع­گیری‌های خود دربارة مسائل امروز دنیای عرب بپردازد. وی که به عنوان شاعری متعهد نسبت به وطن و مردم، شناخته می‌شود، دغدغة اصلی شعر خویش را  بیان مشکلات و بدست دادن راه حلی برای آن می­داند؛ از این روی، در بیان این مسائل و راه­های برون رفت از آن، به فراخوانی شخصیت‌های سنتی روی آورده است و از آنجا که بیشتر مخاطبان شعرش، عامۀ مردمند، مقبول‌ترین چهره‌ها در منظر وی برای به دوش کشیدن این مسؤولیت، پیامبرانند که به عنوان الگوهای شناخته شده و مورد اعتماد در شرایط سخت، بهترین پناهگاهند. حضور سه پیامبر الهی:حضرات یوسف، نوح و موسی علیهم السلام و الهام گیری از آنان در شعر ممدوح عدوان، قابل تأمل است. وی از رهگذر فراخوانی شخصیت این پیامبران، قیام و انقلاب را می‌ستاید و از سکوت در برابر ظلم، ابراز نارضایتی می­کند و برای خود رسالتی چون رسالت پیامبران، متصور است؛ تا مردم را به رهایی از طاغوت، رهنمون سازد. این مقاله بر آن است تا ضمن واکاوی فراخوانی این سه پیامبر در شعر ممدوح عدوان، به دلالت‌های این شخصیت‌ها و رویکرد شاعر در  فراخوانی آنها بپردازد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم

بلبل، فرحان، منالتقلیدإلیالتجدیدفیالأدبالـمسرحیالسوری، دمشق، وزارة الثقافة، 2002م.

الـحسینی، راشد، البنی الأسلوبیة فی النص الشعری، لندن، دار الـحکمة، 2004م.

زاید، علی عشری، إستدعاء الشخصیّات التراثیّة فی الشعر العربیّ الـمعاصر، القاهرة، دار غریب، 2006م.

زین الدین، ثائر، أبو الطیب الـمتنبی فی الشعر العربی الـمعاصر، دمشق، اتحاد الکتاب العرب، 1999م.

سلیمان، محمد، ظواهر أسلوبیة فی شعر ممدوح عدوان، الأردن، دار الیازوری العلمیة للنشر والتوزیع، 2007م.

الطبری، محمد بن جریر، جامع البیان عن تأویل آی القرآن، حققه: محمد شاکر، بیروت، مؤسسة الرسالة، چاپ اول،1420هـ.

عباس، إحسان، إتـجاهات الشعر العربی الـمعاصر، الأردن، دار الشروق للنشر والتوزیع، 2001م.

عدوان، ممدوح، الأعمال الشعریة الکاملة، مـجلّدان، بیروت، دارالعودة، 1986م.

ــــــ، للریح ذاکرة ولی، بیروت، دار الآداب، 1997م.

ــــــ، علیک تتکئ الـحیاة، القاهرة، آفاق الکتابة- الهیئة العامة لقصور الثقافة، 1999م.

مجاهد، أحمد، أشکال التناص الشعری، القاهره، الهیئة الـمصریة العامة للکتاب، 1998م.

مکارم شیرازی، ناصر، برگزیدة تفسیر نـمونه، تـهران، دار الکتب الاسلامیة، 1376ش.

الـموسی، خلیل، بنیة القصیدة الـمعاصرة الـمتکاملة، دمشق، اتـحاد الکتاب العرب، 2003م.