دنیای متفاوت نمادهای طبیعی در شعر ادونیس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه

2 استاد دانشگاه

چکیده

شعر معاصر، همواره کوشیده است تا با بهره­گیری از تکنیک­های جدید ادبی، رسالت خویش را در راستای انعکاس واقعیات اجتماعی و سیاسی و آگاه سازی مردم و تشویق آنها به تغییر در جهت پیشرفت، محقق سازد. در این میان، کاربرد فراوان نماد به عنوان یکی از وسائل و تعبیرات ادبی، از بارزترین نمونه­های شعر معاصر عرب و از جسورانه­ترین رویکردهای شاعران معاصر عربی است. ادونیس از جمله شاعران برجستة معاصر عرب است که ویژگی بارز اشعار وی نمادپردازی است. با توجه به گستردگی زبان نمادین ادونیس، این پژوهش، تنها به نمادهای طبیعی می­پردازد و بر آن است تا ضمن ارائة پدیده­های طبیعی که به صورت برجسته در اشعار ادونیس، کاربردی نمادین یافته­اند، به نتایجی جدید از تحلیل نمادهای مذکور، دست یابد. نتیجة به دست آمده، نشان دهندة این موضوع است که برخی عناصر طبیعی همچون آب، آتش، سنگ و... به جهت همسویی با اعتقادات و اندیشه­های اساسی وی، نقشی محوری و بنیادین را ایفا می­کنند و دارای بسآمد بالایی هستند. عناصر گیاهی و جانوری نیز در مراحل بعدی قرار دارند. وجه مشترک معنایی بیشتر این نمادهای طبیعی، تحرّک، جابجایی و پویایی است. دیگر اینکه غالب عناصر طبیعی و گیاهی در شعر او، جنبة مثبت دارند و تنها برخی عناصر جانوری مثل عنکبوت، جنبة منفی دارند.

کلیدواژه‌ها


آذرنوش، آذرتاش. فرهنگ معاصر عربی- فارسی. بر اساس فرهنگ عربی- انگلیسی هانس ور، تهران، نشر نی، چ: 2، 1381.

ابوفخر، صقر، حوارٌمع أدونیس: الطفولة، الشعر، الـمنفی/الـحوارات، بیروت، الـموسسة العربیة للدارسات و النشر. ط 1، 2000م.

اتابکی، پرویز، فرهنگ جامع کاربردی فرزان، عربی- فارسی، تهران، نشر و پژوهش فرزان روز. ج 3، 1380.

أدونیس، علی أحمد سعید، الأعمال الشعریة الکاملة، 2ج، بیروت، دارالعودة، ط 5، 1988م.

اسـماعیل، عزالدین، الشعر العربی الـمعاصر: قضایاه و ظواهره الفنیة و الـمعنویة، بیروت، دارالعوده – دارالثقافه. ط 20، 1972م.

بایار، ژان پیر، رمزپردازی آتش، ترجمة جلال ستاری، تهران، نشر مرکز، بی تا، 1376.

براهنی، رضا، طلا در مس، تهران، انتشارات زریاب، 1380.

پورنامداریان، تقی، رمز و داستانهای رمزی در ادب فارسی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چ 4، 1375.

تـحتاوی، راویه، شعر ادونیس: البنیة و الدلالة. سلسلة الدراسات (1). منشورات اتـحاد الکتاب العرب، دمشق، دار رسلان للطباعة و النشر. د.ط، 2008م (در این کتاب دقیقا به همین شکل آمده است).

چدویک، چارلز، سمبولیسم، ترجمه مهدی سحابی، تهران، نشر مرکز، بی تا، 1375.

داد، سیما، فرهنگ اصلاحات ادبی، تهران، انتشارات مروارید، چ4، 1380.

دهخدا،علی اکبر، لغتنامة دهخدا ، زیر نظر محمد معین و جعفر شهیدی، تهران:دانشگاه تهران، 1373.

روز، و، هـ . ، خدایان، پهلوانان و انسان در یونان باستان، ترجمة علیرضا قربانیان، تهران: امیرکبیر، 1385.

سعد برغل، محمد؛ باک، میلیا، لغة الشعر العربی الـمعاصر من خلال أغانی مهیار الدمشقی، تونس، د.ن. ط 1، 1996م.

سید حسینی، رضا، مکتب های ادبی، تهران: انتشارات نگاه، چ 10، 1376.

الشرع، علی، بنیة القصیدة القصیرة فی شعر ادونیس، دمشق: اتـحاد الکتاب العرب، 1987م.

شوالیه، ژان؛ گربران، آلن، فرهنگ نمادها، ترجمة سودابه فضایلی، تهران، انتشارات جیحون، 1378.

عبد علی، عصام، مهیار الدیلمی: حیاته و شعره ، بغداد، دار الـحریة للطباعة، 1976م.

عرفات الضاوی، أحمد، کارکرد سنت در شعر معاصر عرب، ترجمة سیدحسین سیدی، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد، 1384.

فروم، اریک، زبان از یاد رفته، ترجمة دکتر ابراهیم امانت، ج6، تهران، انتشارات فیروز، 1378.

کرم، أنطون غطّاس، الرمزیة والأدب العربی الـحدیث، بیروت، دارالنهار للنشر،2004م.

لوفر، دلاشو، زبان رمزی افسانه، ترجمة جلال ستاری، تهران، توس، 1364.

مسعود،جبران، الرائد:فرهنگ الفبایی عربی- فارسی، ترجمة رضا انزابی نژاد.مشهد، شرکت به نشر، 1386.

معلوف، لویس،الـمنجد فی اللغة، مـجدّدة، بیروت، دار المشرق، الطبعة الـحادیة و الأربعون ، 2005م.

معین، مـحمّد، فرهنگ معین ، تهران: امیرکبیر، 1378.

میرصادقی، میمنت، واژه نامة هنر شاعری، تهران، انتشارات مهناز، 1373.

یونگ، کارل گوستاو، انسان و سمبولهایش، ترجمة دکتر محمود سلطانیه، تهران، انتشارات جامی، 1383.