پژوهشی پیرامون اتوپیای مدرن و رویکرد آن در آثار طالب عمران نویسندة سوری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه پیام نور

چکیده

تاریخ زندگی بشر گواه است که سودای نیل به سعادت فردی و اجتماعی و جامعه­ای دور از کاستی، همواره ذهن اندیشمندان را به خود مشغول ساخته است. آرمان ­شهرگرایی تا سال­های متمادی و حتی در عصر کنونی، دغدغه ذهنی بسیاری از فیلسوفان و ادبا بوده و باعث شده آثار گران ­سنگی را خلق کنند تا در پیشبرد اندیشة­ بهتر زیستن در دنیا، بسیار کارآمد و سودمند افتد. در عرصة­ ادبیات، به مدد علم و تکنولوژی، آرمان ­شهرها یا «اتوپیاهایی» جدید با عنوان «اتوپیای علمی- تخیّلی» یا «اتوپیای مدرن» پای به عرصه­ وجود نهادند که به نمونه­هایی از آن در ادبیات نوین عرب به ویژه در آثار طالب عمران، نویسندة­ سوری می­توان اشاره کرد. آرمان ­شهرهایی که طالب عمران ترسیم می­کند، بر سه عنصر خیر، صلح و دانش استوار بوده و حامی سنّت­های نیک پیشینیان است. زمام اتوپیا در دست دانشمندان، فیلسوفان و فرزانگان بوده و ساکنان آن، بیشتر شبیه انسان­هایند. او سعی دارد با موجودات فرا زمینی ارتباط سالم برقرار کرده و از توانایی آنها در جهت غلبه بر نیروی شرّ زمینی بهره­مند شود. این نوع از ادبیات در حوزة­ ادبیات شرق، نه تنها جدید و مبتکرانه است، بلکه گامی است مثبت در جهت اعتلا بخشی به ادبیات و از سوی دیگر به علم و تکنولوژی.

کلیدواژه‌ها


آریانپور، عبّاس، فرهنگ کامل انگلیسی به فارسی، تهران، امیرکبیر، ج5، 1369هـ.ش.

اصیل، حجت الله، آرمانشهر در اندیشة ایرانی، تهران، نشر نی، 1381هـ.ش.

خبّاز، حنّا، جمهوریه افلاطون، دمشق، دار القلم، 2006م.

عزّام، محمّد، خیال بلا حدود: طالب عمران رائد أدب الـخیال العلمی، دمشق، دار الفکر، الطبعة الأولى، 2000م.

ــــــــــــ ، الـخیال العلمی فی الأدب، دمشق، دار طلاس، الطبعة الأولى، 1994م.

عمران، طالب، خلف حاجز الزّمن، دمشق، اتّحاد الکتّاب العرب، 1985م.

ــــــــــــ ، کوکب الأحلام، دمشق، اتّحاد الکتّاب العرب، 1990م.

ــــــــــــ ، البحث عن عوالم أُخری، دمشق، دارالفکر، 2003م.

ــــــــــــ ، أسرارٌ مِن مَدینه الـحِکمة، دمشق، اتحاد الکتّاب العرب، 1992م.

ــــــــــــ ، الخروج من الجحیم، دمشق، منشورات وزاره الثّقافة، 1994م.

الکبسی، مـحمّد علی، الیوتوبیا و التّراث، دمشق، دارالفرقد، الطبعة الأولی، 2008م.

هاکسلی، آلدوس، دنیای شگفت­انگیز نو، ترجمة صباغی و کاویار، کارگاه هنر، تهران، 1366هـ.ش.