بررسی انتقادهای محمود صاوی بر رمان‌های تاریخی جرجی زیدان (مطالعة موردی: اُرمانوسة الـمصریة و عذراء قریش)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیّات عربی دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

2 استادیار زبان و ادبیّات عربی دانشگاه علّامه طباطبایی

چکیده

رمان تاریخی در دورة معاصر ادب عربی، جایگاه ویژه‌ای میان صاحب‌نظران و مخاطبان یافته است. در این میان، رمان‌های تاریخی جرجی زیدان، نویسندة معاصر و مسیحی لبنانی، به سبب پرداختن به تاریخ اسلام، طرفداران و منتقدان فراوانی دارد. یکی از منتقدان برجستة داستان‌های وی، محمود صاوی است که انتقادهای فراوانی بر رمان‌های جرجی زیدان، وارد ساخته است. گفتار حاضر بر آن است تا با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، نظرات وی را مورد بررسی قرار دهد. آنچه به دست آمده این است که بخش عمدة انتقادات وی درخور تأمل است و به دلیل برخی دیدگاه­های یک سو نگرانه به طور قطع پذیرفتنی نیست. 

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

ابوخلیل، شوقی، جرجی زیدان فی المیزان، دمشق، دارالفکر، 1998.

اکبرزاده، زیبا، «نقد و بررسی رمان‌های جرجی زیدان»، کتاب ماه ادبیّات، شمارة 27. 1388.

پروینی، خلیل، «جایگاه جرجی زیدان در داستان‌نویسی معاصر عربی»، مجلة علمی- پژوهشی انجمن زبان و ادبیّات عربی، شمارة 2، 1385.

جر، خلیل، فرهنگ لاروس، ترجمة حمید طبیبیان، ج 2، تهران، امیرکبیر. 1386.

حسن، محمد عبدالغنی، جرجی زیدان، القاهره، الهیئة المصریة للتألیف و النشر، 1970.

الدسوقی، عمر، فی الأدب الحدیث، بیروت، دارالثقافه، 2001.

دواره، فؤاد، مقدمه 17رمضان، بیروت، دارالعلم للملایین، 2000.

الدیب، محمد مسعد، القصة التاریخیة الاسلامیة فی مصر، قاهره، دارالعلم للملایین، 1998.

زیدان، جرجی، ارمانوسة المصریه، بیروت، دارصادر، 1998.

                           ، عذراء قریش، بیروت، دارصادر، 1998.

السیوطی، عبدالرحمن، تاریخ الخلفاء، تحقیق احمد ابراهیم زهوه، بیروت، دارالکتاب العربی، 2010.

سیدرضی، نهج البلاغه، ترجمة محمد دشتی، قم، دارالعلم، 1384.

شهیدی، سیدجعفر، تاریخ تحلیلی تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1363.

الصاوی، محمود، کتابات جرجی زیدان، بیروت، دارالهدایة للنشر، 2000.

طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری، ترجمة ابوالقاسم پاینده، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، 1352.

عصام، محفوظ؛ حوار مع رواد النهضة العربیة، بیروت، دارالایمان، 1998.

عبدالمقصود، عبدالفتاح، امام علی (ع)، ترجمة سیدمحمد جعفری، تهران، هرمس، 1372.

القاعود، محمد حلمی، الروایه فی أدبنا الحدیث، بیروت، دارالعلم للملایین، 2009.

المحص، محمد عبدالجواد، روایات جرجی زیدان، لا مکان، مکتبة النهضة المصریه، 2004.

محمد، یوسف نجم، القصة فی الأدب العربی الحدیث، بیروت، دارالثقافه، 1976.

معتمدی آذری، پرویز، قالب‌های رمان، تهران، روزگار، 1381.

میرصادقی، جمال، ادبیّات داستانی، تهران، سخن، 1379.

                           ، عناصر داستان، تهران، سخن، 1385.

ناظمیان، هومن، «رمان‌های تاریخی جرجی زیدان بر پایة مکتب رمانتیسم»، مجلة دانشکدة ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه سمنان، شمارة 4. 1384ش

الواقدی، محمد بن سعد، الطبقات، ترجمة محمدمهدی دامغانی، تهران، فرهنگ و اندیشه، 1374.

ولی‌نیا، بهارک و ابراهیم محمدی، «نوع‌شناسی تطبیقی رمان تاریخی عربی و فارسی»، کاوش‌نامه ادبیات تطبیقی،  سال سوم، شمارة 11، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی، 1392.

هلال، محمد غنیمی ، ادبیات تطبیقی، ترجمة مرتضی آیت‌اله‌زاده شیرازی، تهران، امیرکبیر، 1373.

الیوسف، یوسف سامی، الروایة و التاریخ، بیروت، اتحاد الکتّاب العربی، 2009.