سبک‌شناسی بلاغی مجموعة شاهدة قبر من رخام الکلمات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی

2 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی

3 دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی

چکیده

سبک­شناسی با انواع مختلف آن جنبه­های مختلف متن و فرامتن اثر را با ریزبینی مورد بررسی و واکاوی قرار می­دهد و هدف آن ارائه شناختی از ویژگی­های اثر و شیوه یا چگونگی خلق آن در ساخت و بافتی منحصر به خالق اثر است. سبک‌شناسی از گذشته تاکنون، در پژوهش­های کلاسیک و مدرن، مبنای بحث و بررسی آثار ادبی است و در سه سطح زبانی، محتوایی و بلاغی صورت می­گیرد. در جستار حاضر، سبک­شناسی بلاغیِ مجموعة شاهدة قبر من رخام الکلمات(2009م) اثر یحیی سماوی شاعر معاصر مبنای بحث و بررسی قرارگرفت. با بحث و بررسی در متن این مجموعه، دریافتیم که مؤلّفه­های سبکی بلاغی شاعر در این مجموعه بدین قرار است: بیان متناقض­نما، نمادگرایی، استفاده از میراث در قالب تلمیح، آشنایی­زدایی­های مفهومی، گرایش به صنایع بیانی تشبیه و استعاره و تصویرسازی دیداری که هریک از اینها کارکرد خاصی برای شاعر در این مجموعه دارند. هدف از این مقاله، دریافت درکی از جنبه­های برجستة بلاغی شاعر در مجموعة مذکور است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

مکاریک، ایرنا ریما، دانش­نامه نظریه ادبی معاصر، ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران، چاپ چهارم، آگه، 1390.

آباد، مرضیه و رسول بلاوی، «موتیف ابوذر غفاری در شعر یحیی سماوی»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، ش 4، 81-96، پاییز 1391الف.

                                            ، «دلالات الألوان فی شعر یحیی السماوی»، إضاءات نقدیة، ش 8، 9-32، 1391ب.

                                            ، «موتیف النهر والبحر فی شعر یحیی السماوی»، العلوم الانسانیة، ش 1، 1-18، 1391ج.

باقری، بهنام، «دراسة أسلوبیة فی شعر یحیی السماوی دیوان نقوش علی جذع النخلة نموذجاً»، پایان­نامة کارشناسی ارشد، به راهنمایی یحیی معروف، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه، 1390.

بلاوی، رسول و مرضیه آباد، «استدعاء المدن فی شعر یحیی السّماوی»، ادبیّات تطبیقی، ش 6، 121-136، 1391.

                                            ، «استدعاء شخصیّة الإمام الحسین فی شعر یحیی السماوی»، مجلة انجمن عربی، ش 27، 1-16، 1392.

بلاوی، رسول و همکاران ، «موتیف الاغتراب فی شعر یحیی السماوی»، العلوم الإنسانیة الدولیة، تسعة عشر عاماً، العدد 3، 77-92، 1433.

بهره­مند، زهرا، «آیرونی و تفاوت آن با طنز و صنایه بلاغی مشابه آن»، زبان و ادبیات پارسی، ش 45، 9-36، 1389.

پاینده، حسین، داستان کوتاه در ایران (داستان­های مدرن)، تهران، نیلوفر، 1389.

تسلیمی، علی، نقد ادبی؛ نظریه­های ادبی و کاربرد آنها در ادبیات فارسی، تهران، کتاب آمه، چاپ دوم، 1390.

جباری کیلانده، لیلا، «مفاهیم مقاومت در شعر یحیی سماوی»، پایان­نامة کارشناسی ارشد، به راهنمایی عبدالاحد غیبی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، 1390.

حسن­پور آلاشتی، حسین و عیسی امن­خانی، «اسطوره سیزیف و تأثیر آن بر شعر معاصر»، پژوهشنامه علوم انسانی، ش 57، 69-86، 1387.

حسینی، حسن، مشت در نمای درشت، تهران، سروش، 1388.

زمردی، حمیرا، نمادها و رمزهای گیاهی در شعر فارسی، تهران، زوار، 1387.

زیتونی، لطیف، معجم مصطلحات نقد الروایة، بیروت، دارالنهار للنشر، 2002.

السماوی، یحیی، شاهدة قبر من رخام الکلمات، دمشق، التکوین، 2009.

سمیعی، احمد، «مبانی سبک شناسی شعر»، ادب پژوهی، ش 2، 49-76، 1386.

شریفیان، مهدی و یوسف داربیدی، «بررسی سمبل­های سیب، کبوتر، گل سرخ و نیلوفر، در اشعار سهراب سپهری»، نثر پژوهی ادب فارسی (ادب و زبان)، ش  21 (پیاپی 18)، 59-84، 1386.

شفیعی­کدکنی، محمدرضا، ادوار شعر فارسی؛ از مشروطه تا سقوط سلطنت، تهران، سخن، 1380.

شمیسا، سیروس، نگاهی تازه به بدیع، تهران، میترا، 1383.

کریمی­فرد، غلامرضا و فرزانه مهرگان، «پارادوکس؛ خاستگاه و پیشینه آن در بلاغت عربی»، انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی، ش  19، 145-173، 1390.

کوپر، جی سی، فرهنگ مصور نمادهای سنتی، ترجمة ملیحه کرباسیان، تهران، فرهنگ نشر نو، 1386.

گلی، احمد و سردار بافکر، «پارادوکس (متناقض­نمایی) در شعر صائب»، پژوهش­های ادبی، ش 20، 132-159، 1387.

لاج، دیوید ، هنر داستان نویسی، تهران، نی، 1388.

معروف، یحیی، «دراسة و تحلیل فی المضامین الشعریة للشاعر العراقی یحیی السماوی»، اللغة العربیة وآدابها، سال هشتم، ش 14، 127-153، 1391.

وحیدیان کامیار، تقی،  بدیع از دیدگاه زبان­شناسی، تهران، سمت، چاپ سوم، 1387.