شخصیّت‌پردازی در رمان اللّص والکلاب اثر نجیب محفوظ

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

چکیده

در هر رمان اساسی­ترین عنصر منتقل­کنندة موضوع، شخصیّت­های آن رمان است؛ رمان تجلی­گر رفتار و حالات شخصیت­هایی است با نام­ها و ویژگی­های منحصربه­فرد که هریک بدیل یک شخصیّت در عالم خارج هستند که نویسنده این شخصیت­ها را با الگو گرفتن از افراد واقعی می­آفریند و تصویرگر رفتار این شخصیّت­ها در برابر محیط و دیگر افراد است؛ از این رو وی برای خلق اثری ارزشمند، باید مهارت کافی در شخصیّت­پردازی داشته باشد. پژوهش حاضر کوششی است برای نشان­دادن اهتمام نجیب محفوظ، رمان­نویس مشهور و معاصر مصری، به عنصر شخصیّت و شیوه‌های گوناگون شخصیّت­پردازی در آثار خود که در این مجال به بررسی این عنصر در رمان «اللّص والکلاب» بسنده شده است. عامل اصلی گزینش رمان اللص والکلاب اثر نجیب محفوظ، جایگاه و موقعیت ادبی نویسنده و رمان­های او به­ویژه رمان موردنظر در عرصة داستان­نویسی عربی است؛ چراکه برخی او را نقطة عطف داستان­نویسی عربی به شمار آورده­اند. در این پژوهش ابتدا به تعریف و جایگاه شخصیّت در ادبیات داستانی اشاره شده است و پس از برشمردن اقسام شخصیّت و شیوه­های پردازش آن، شخصیّت­های رمان اللص والکلاب اعم از ایستا، پویا، قراردادی و ... با توجّه به معیارهای ارزیابی، معرّفی و در معرض دید خواننده قرار داده شده­اند.

کلیدواژه‌ها


آلوت، میریام، رمان به روایت رمان­نویسان، ترجمه علی­محمّد حق­شناس، تهران، مرکز، 1368.

ابزامیز، م. ه، رمان چیست؟، ترجمة محسن سلیمانی، تهران، برگ، 1366.

أبوشهاب، رامی نزیه، بناء الشخصیة الرمزیة فی الروایة الأردنیة، أردن، منشورات أمانة عمان، 2008.

بورنوف، رولان و اوئله رئال، جهان رمان، ترجمه نازیلا خلخالی، تهران، مرکز، 1378.

بیات، حسین، داستان­نویسی جریان سیّال ذهن، تهران، علمی- فرهنگی، 1387.

پاینده، حسین، نقد ادبی و دموکراسی، تهران، نیلوفر، 1385.

                  ، «شخصیت‌پردازیِ کوبیستی در یک رمان مدرن ایرانی»، 7/4/1389،

www.ettelaathekmatvamarefat.com

الفیصل، سمر روحی، الروایة العربیة (البناء و الرؤیا)، دمشق، اتحاد الکتاب العربی، 2003.

القبانی، حسین، فن کتابة القصة، بیروت، دارالجیل، الطبعة الثالثة، 1979.

لاج و دیگران، نظریه­های رمان، ترجمه حسین پاینده، تهران، نیلوفر، 1386.

لوکاچ، جامعه­شناسی رمان، ترجمه محمد جعفر پوینده، تهران، چشمه، چاپ دوم، 1381.

لئونارد، بیشاب، درس­هایی دربارة داستان­نویسی، ترجمه محسن سلیمانی، تهران، زلال، 1374.

محفوظ، نجیب، اللّص والکلاب، القاهرة، مکتبة مصر، د.ت.

مرتاض، عبدالملک، فی نظریة الروایة، إشراف احمد مشاری العدوانی، الکویت: عالم المعرفة، 1998.

مستور، مصطفی، مبانی داستان کوتاه، تهران، مرکز، 1379.

مندنی­پور، شهریار، ارواح شهرزاد، تهران، ققنوس، چاپ دوّم، 1384.

میرصادقی، جمال، عناصر داستان، تهران، سخن، چاپ چهارم، 1380.

                  ، ادبیات داستانی، تهران، بهمن، چاپ چهارم، 1382.

                 و میمنت میرصادقی، واژه­نامة هنر داستان نویسی، تهران، کتاب مهناز، 1377.

یونسی، ابراهیم، هنر داستان­نویسی، تهران، نگاه، چاپ ششم، 1379.