کارکرد نمادهای سنتی در شعر متوکل طه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

نمادگرایی معاصر عربی، پس از پیدایش مکتب سمبولیسم در فرانسه هویدا شد. شاعران و نویسندگان عرب زبان ضمن استقبال از این مکتب و بکار بستن نمادهای مختلف در آثار ادبی، این تعبیر های غیر مستقیم را برای بیان اندیشه­های خود مورد استفاده قرار دادند تا شاید بتوانند با کاربرد این نمادها تصویر روشنی از دغدغه­های انسان معاصر را به خوانندگان عرضه کنند. متوکل طه شاعر نامدار فلسطینی از­جمله شاعران عصر حاضر است که در اشعار خود به­صورت رمزگونه و غیر مستقیم به مشکلات مردم فلسطین، اشاره نموده است. جستار حاضر بر آن است تا با تبیین هویت سنت­های شعری و کارکردهای آن در شعر متوکل طه و تأثیر نمادهای سنتی در ساختار قصاید وی جهت­گیری­های فکری شاعر را از طریق تحلیل اشعار نمادین او  نشان دهد و در این راستا با روش تحلیلی - توصیفی به تتبع در دیوان متوکل طه پرداخته تا با تحلیل مضامین نمادین آن، پیوند این سمبلها را با تجربیات درونی این شاعر فلسطینی و همچنین میزان مطابقت این رمزها را با اهداف مدنظر وی بررسی نماید. یافته­های این پژوهش نشان می­دهد که نمادهای سنتی به کار گرفته شده در دیوان اشعار متوکل طه، در واقع  بیانگر تجربیات درونی شاعر از دغدغه­های هم­وطنان خویش است و نمادهای شعری او توانسته ضمن تأمین وجوه زیبا­شناختی، در کنش های انسانی و اجتماعی نسبت به کشور فلسطین نیز مؤثر واقع شود.

کلیدواژه‌ها


ابوشاور، سعدی، تطور الاتجاهات الوطنی فی الشعر الفلسطینی المعاصر، عمان، وزارة الثقافة، ٢٠٠٣.

ادونیس، علی احمد سعید، مقدمة للشعر العربی، بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۶.

اسماعیل، عزالدین، الشعر العربی المعاصر؛ قضایاه و ظواهره الفنیة و المعنویة، بیروت، دارالعودة و الثقافة، 1981.

امین­پور، قیصر، سنت و نوآوری در شعر معاصر، تهران، علمی و فرهنگی، ١٣٨٤.

پورنامداریان، تقی، رمز و داستان­های رمزی در ادب فارسی، تهران، علمی و فرهنگی، 1384.

جدعان، فهمی، نظریه التراث و الدراسات العربیة و الاسلامیة، عمان، دارالشروق، 1985.

حنفی، حسن، التراث و التجدید، بیروت، دارالتنویر، 1981.

ﺍﻟﺠﻴوسی، سلمی الخضراء، ﺍﻻتجاﻫﺎﺕ ﻭﺍﻟﺤرکـﺎﺕ ﻓـﻲ ﺍﻟـﺸﻌﺭ ﺍﻟﻌﺭبی الحدیث، ترجمة عبدالواحد ﻟﺅﻟﺅﺓ، بیرورت، ﺩﺭاساﺕ ﺍﻟﻭحدﺓ ﺍﻟﻌﺭبیة، 2007.

راوی، طه، القصیدة المعاصرة، القاهرة، دارالمعارف، 1980.

زاید، علی عشری، استدعاء الشخصیات التراثیة فی الشعر المعاصر العربی، لیبیا، الشرکة العامة للنشر، 1978.

سلیمان، خالدالله، فلسطین و شعر معاصر عرب، ترجمة شهره باقری و عبدالحسین فرزاد، تهران، چشمه، 1376.

شراب، محمد حسن، شعراء الفلسطین فی العصر الحدیث، اردن، ألهلیة، 2006.

شکری، غالی، التراث و الثورة، بیروت، دارالطلیعة، 1979.

شیلر، یوهان، دوشیزه اورلئان، ترجمة آقابزرگ علوی، تهران، خورشید، بی تا.

صدوق، راضی، شعراء فلسطین فی القرن العشرین، بیروت، المؤسسة العربیة للدراسات والنشر، 2000.  

ضاوی، عرفات، کارکرد سنت در شعر معاصر عرب، ترجمة سیدحسین سیدی، مشهد، دانشگاه فردوسی، 1390.

الضیف، شوقی، تاریخ الادب العربی (العصر العباسی الأول)، قم، ذوی القربی، 1385.

طعمة، صالح جواد، «الشاعر المعاصر و مفهومه النظری للحداثة»، الفصول، العدد 4، صص 1-17، القاهرة، 1984.

طه، متوکل، الاعمال الشعریة، بیروت، الموسسة العربیة للدراسات و النشر، 2003.

عباس، احسان، اتجاهات الشعر العربی المعاصر، الکویت، مجلس الوطنی للثقافة، 1987.

عبدالرحمان، العائشة، قیم جدیدة للأدب القدیم والمعاصر، القاهرة، دارالمعارف، 1970.

عزاوی، ضیاء، «کیف نعید قراءة التراث قراءة معاصرة»، المعرفة، العدد 161، صص 32- 38، الدمشق، 1976.

الکبیسی، طراد، التراث العربی کمصدر فی نظریة المعرفة و الابداع فی الشعر العربی الحدیث، البغداد، وزارة الثقافة و الفنون، 1987.

مظهر، سلیمان، قصة الدیانات، بیروت، الوطن العربی، 1984.