خوانش فمنیستی-اگزیستانسیالیستی مجموعه «أنظر إلیک» مرام المصری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه گیلان

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی

چکیده

شعر سال­های اخیر زبان عربی به شدت تحت تأثیر جریان­های مسلط بر حوزه­های فکری و فرهنگی است؛ شاعران با توسعه بخشیدن به آگاهی­های خود، با حفظ چارچوب­های هنری،
شعرشان را در مسیر اندیشه حرکت می­دهند. آن­ها در تلاشند تا بدین­وسیله بین هنر و آگاهی­های انسانی، ارتباط برقرار نمایند. از­جمله شاعران معاصر عربی، که نوگرایی توأم با اندیشه­ورزی در شعرش نمود می­یابد مرام المصری شاعری سوری است. او در اشعارش به ویژه در مجموعة  أنظر إلیک مقولة هستی­شناسی خویش را  با تجربه­های زیست، در هم آمیخته است و به­عنوان یک زن می­خواهد بین دغدغه­های انسانی مرتبط با مسئلة زنان و آگاهی­های فلسفی با ساختار هنری شعرش رابطه برقرار نماید. بر همین اساس مطالعه و بررسی نشان می­دهد که مجموعة حاضر، قابلیت خوانش بر مبنای دیدگاه­های فمنیستی-اگزیستانسیالیستی سیمون دوبووار را دارد؛ چرا که شاعر  توانسته است با اتخاذ زبانی ساده و حفظ چارچوب­های هنری در فضایی متفاوت، تجربه­های شرقی-غربی خویش را دربارة زن به تماشا گذارد. نتیجة این نوشته نشان می­دهد که مقوله­هایی همچون دغدغه­های حضور واقعی زن، بحران هویت، نقش­­آفرینی زنان و مسئلة خود از مهم­ترین مؤلفه­های مشترک بین شعر المصری و نگرش دوبووار است و البته ممکن است شاعر به­عنوان یک آفرینشگر خلاق، گاهی نگرش­هایش با الگوهای قبلی سازگار نباشد که از­جمله آن­ها باید به مقولة توجه شاعر به خود در پرتو حضور اجتماعی و تکیه بر عناصر هویت­بخش هستی اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها


افضلی، علی و فاطمه اعرجی، «خوانش اگزیستانسیالیستی رمان ستارة آگوست اثر صنع­الله ابراهیم»،  ادب عربی، ش 1، سال 7، صص 40-23، 1394.

اورتنز، شری، «آیا نسبت زن به مرد مانند نسبت طبیعت به فرهنگ است»، ترجمة فیروزه مهاجر، مجموعه مقالات فمنیسم و دیدگاه­ها، تهران، روشنگران، صص 37-72، 1385.

بروتون، داویدلو، جامعه­شناسی بدن، ترجمة ناصر فکوهی، چاپ دوم، تهران، ثالث، 1392.

پاسنو، دایانا، فمنیسم راه­یابی راه، ترجمة محمـدرضا مجیدی، تهران، معارف، 1384.

تانگ، رزمری، درآمدی جامع بر نظریه­های فمنیستی، ترجمة منیژه نجم عراقی، چاپ سوم، تهران، نشرنی، 1387.

تایسن، لوئیس، نظریه­های نقد ادبی معاصر، ترجمة مازیار حسین زاده و فاطمه حسینی، تهران، نگاه امروز، 1387.

تلاوی، تمام، قراءة فی دیوان العودة للشاعرة مرام المصری

جیمز، سوزان، «فمنیسم»، ترجمة عباس یزدانی، مجموعه مقالات فمنیسم و دانش­های فمنیستی، تهران، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، صص 79-98، 1382.

الجیوسی، سلمی الخضراء، الاتجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الحدیث، ترجمه عبدالواحد لؤلؤة، الطبعة الثانیة، بیروت، مرکز دراسات الوحدة العربیة، 2007.

درانتی، ژان فیلیپ، زیبایی شناسی اگزیستانسیالیستی، ترجمة هدی ندایی فر، تهران، ققنوس، 1393.

دوبووار، سیمون، جنس دوم، ترجمة قاسم صنعوی، تهران، توس، 1360.

راغب، نبیل، موسوعة النظریات الادبیة، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون، 2003.

صویلح، خلیل، «مرام المصری تکتب عریها و جحیمها»، جریدة الأخبار، العدد 536، صص31-33، 2008.

علام، مدحت، «مرام المصری و فاطمة ناعوت تحلّقان بالکلمة فی مساحة أنثویة شاسعة»، صحیفة الرأی، العدد 11083، ص 31، 2009.

قاسم، قیس، «وثائقی فرنسی عن الشاعرة السوریة مرام المصری»، صحیفة المدی، العدد 3803، صص 1-2، 2014.

کمال زکی، احمد، دراسات فی النقد الادبی، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون، 1997.

کلیگز، مری، درسنامة نظریة ادبی، ترجمة جلال سخنور و دیگران، چاپ دوم، تهران، اختران، 1394.

گرو، بنوات، زنان از دید مردان، ترجمة محمـد جعفر پوینده، چاپ سوم، تهران، جامی، 1379.

مرکبیان، محمـد، چون گناهی آویخته در تو، تهران، چشمه، 1393.

المصری، مرام، أنظر إلیک، بیروت، شرکة المطبوعات للتوزیع و النشر، 2000.

معلوف، امین، هویت­های مرگبار، ترجمة عبدالحسین نیک­گهر، چاپ دوم، تهران، نشر نی، 1389.

موسوعة الشاعرة مرام المصری (2015) facebook.com/Arabic .

وایلی، آلیسون، «فمنیسم و علوم اجتماعی»، ترجمة عباس یزدانی، مجموعه مقالات فمنیسم و دانشهای فمنیستی، تهران، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، صص 243-252، 1382.

Beasley, chris, what is Feminism? New York: Sage, p 3. 1999.