جلوه‌های پایداری در نمایشنامة الحسین ثائراً شهیداً اثر عبدالرحمن الشرقاوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

2 دانشجوی دکتری زبان وادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

چکیده

در این پژوهش ابتدا به ادبیات مقاومت، فراخوانی تاریخ و میراث کهن، زندگی شرقاوی و آثار او و معرفی نمایشنامة الحسین ثائراً شهیداً پرداخته شده سپس شاخص­های ادبیات مقاومت چون سازش­ناپذیری، مبارزه با ستم، بیدارسازی وجدان­های خفته، دفاع از مظلومان، جهاد و شهادت­طلبی، استقامت و شکیبایی زنان و ادامه دادن راه شهیدان با محوریت حماسة کربلا و قیام امام حسین(ع) مورد تحلیل قرار گرفته است. شرقاوی در این نمایشنامه با الهام از این واقعیت تاریخی و میراث ارزشمند دینی، واقعیت‌های موجود در جامعة مصر را به چالش کشیده و به بیان حوادث و مشکلات اجتماعی و سیاسی جامعة عصر خود می­پردازد. هدف اصلی این جستار تحلیل عناصر پایداری در این نمایشنامه است. یافته­ها حاکی از آن است که شرقاوی با بازگو کردن قیام امام حسین(ع) و نهضت عاشورا و تبیین رسالت آن، ملت خود را به ظلم­ستیزی، شهادت­طلبی، برقراری عدالت، جهاد، مبارزه و ایستادگی در برابر متجاوزان و زورگویان دعوت می­کند.

کلیدواژه‌ها


أبوماضی، ایلیا، تبر وتراب، بیروت، دارالعلم للملایین، 1986.

انصاری، نرگس و عبدالعلی آل­ بویه لنگرودی، «سیمای امام حسین(ع) در شعر عاشورایی معاصر فارسی و عربی»، ادبیات تطبیقی، سال دوم، ش 3، صص 36-15، 1389.

دشتی، محمد، نهج­ البلاغه، قم، اندیشه هادی، 1389.

سوزنی، جمیل، «تحلیل العناصر المسرحیة فی مسرحیة الحسین ثائراً شهیداً للشاعر عبدالرحمن الشرقاوی»،  پایان‌نامة کارشناسی­ارشد، استاد راهنما فرامرز میرزایی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، 1389.

خزعلی، انسیه، امام حسین در شعر معاصر عربی، تهران، امیر کبیر، 1383.

محمدزاده، مرضیه، دانشنامه شعر عاشورایی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1383.

میرزایی، فرامرز، «قیام امام حسین و شعر نو معاصر عربی»، علوم انسانی دانشگاه الزهراء، ش 52، صص 160-130، 1383.

ناظمیان، رضا، متون نظم و نثر معاصر2، تهران، دانشگاه پیام نور، 1387.

الحسین، قصی، الموت و الحیاة فیشعر المقاومة، بیروت، دارالرائد العربی، 1972.

الشرقاوی، عبدالرحمن، الحسین ثائراً شهیداً، الطبعة الثالثة، بیروت، الدار العالمیة، 1995.

ــــ، الحسین شهیداً، ترجمة حجّت­الله فسنقری و مریم توکلی، معارف، 1394.

الصعیدی، عبدالفتاح، معجم الأدباء من العصر الجاهلی حتى سنة 2002، بیروت، دارالکتب العلمیة، 2003.

العسیلی، ثریا، أدب عبدالرحمن الشرقاوی، القاهرة، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1995.

 بلبل، فرحان، مراجعات فی المسرح العربی، دمشق، اتحاد الکتاب العرب، 2001.

زکی، نبیل، «عبدالرحمن الشرقاوی و ملحمة الحسین»، الکاتب، العدد 101، صص 142-128، 1969.

شکری، غالی، أدب المقاومة، بیروت، دارالآفاق الجدیدة، 1979.

عشری زاید، علی، استدعاء الشخصیات التراثیة فی الشعر العربی المعاصر، القاهرة، دارالفکر العربی، 1997.

عید، محمد السید، «فانتازیا، رؤیة نقدیة درامیة لمسرح عبدالرحمن الشرقاوی»، ابداع، السنة الخامسة، العدد 4، صص 30-14، 1407.

نورالدین، حسن، عاشورا فی الأدب العاملی المعاصر، لبنان، الدار الإسلامیة، 1988.