نقد و بررسی تکرارهای هندسی در شعر «أمل دنقل»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 عضو هیأت علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی رشته زبان و ادبیات عرب دانشگاه تهران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

4 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه قم

چکیده

به باور صورت‌گرایان تکرارهای کلامی و نحوه حضور آنها در ساختمان شعر، فرم هنری و زیبایی‌شناسیک متون شعری را به وجود می‌آورد که در برجسته‌سازی کلام تأثیر به سزایی دارد. در متون ادبی انتخاب واژگان مناسب، نوع چینش آنها در ساختمان جمله، چگونگی ارتباط واژگان با یکدیگر در ساختار کلام، توجه به آواها و موسیقی نهفته در حروف تشکیل‌دهنده آنها می‌تواند در ایجاد موسیقی و خلق فضای آهنگین در متون ادبی تأثیرگذار باشد. تکرار در شعر نو عربی فرم و ساختار خاص خود را داراست و در سطوح مختلف کلامی از جمله تکرار حروف، واژگان، جملات و مقاطع نمود یافته است. نحوه حضور و چگونگی قرار گرفتن این گونه از تکرارها در بافت قصیده اشکال مختلفی از ساختارهای تکرار موسوم به تکرار هندسی را در معماری قصیده به وجود می‌آورد که ارتباط محکمی با مضمون شعر و تجربه شعری شاعر دارد و رکن مهمی در پیدایی توازن‌ آوایی و نظماهنگ کلام به حساب می‌آید. در مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی انواع تکرارهای هندسی در شعر أمل دنقل پرداخته خواهد شد. در شعر دنقل انواع تکرارهای کلامی آگاهانه، فنی و با اغراض مشخصی از سوی شاعر صورت گرفته به گونه‌ای که انسجام ساختاری و معنایی قصیده‌های دنقل تا حد زیادی مرهون تکرارهای هندسی است. تکرار در شعر دنقل با هدف گسترش معنا، تأکید و تثبیت پیام در ذهن مخاطب، تصویرسازی و برجسته کردن مفاهیم مورد نظر شاعر صورت گرفته است.

کلیدواژه‌ها