واکاوی رمزگان‌های ساختاری رمان معاصر لبنان بررسی موردی رمان "الخطایا الشائعة"

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان وادبیات عربی .دانشکده ادبیات.دانشگاه الزهراء

2 گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

چکیده

متن ادبی از جمله رمان برساختی ازنشانگان مختلف است که در لایه‌های مختلف دلالتی تنیده شده‌اند. بارت در خوانش پساساختاری از رمان به ترسیم رمزگان‌های پنجگانه می‌پردازد که از میان آن‌ها سه رمزگان نمادین، معنایی و فرهنگی دلالت ساختاری اثر را در تعامل با عوامل فرامتنی روشن می‌سازد این جستار با بهره از این روش بارت به خوانش رمان معاصر لبنانی می‌پردازد تا ضمن بازنمایی ساختار داستانی به بازنمود ساختارهای فکری آن توجه نماید. رمان «الخطایا الشائعة (اشتباهات رایج)» اثر "فاتن المرّ"، با طرح دیدگاه‌های انسان-شناختی و مقاومت که در سه سطح رمزگان معنایی، نمادین و فرهنگی مورد نظر این پژوهش است و در سه لایه رمزگان معنایی، نمادین و فرهنگی، دال مرکزی رمزگان این رمان رصد می‌شود. در رمزگان معنایی، دلالت ضمنی در خصوصیات شخصیت های داستان و کنش آنها بررسی می‌شود. در سطح رمزگان فرهنگی، فضای فرهنگی وایدئولوژیک نظام ارزشی گفتمان داستانی تحلیل می‌گردد و نهایتا در واکاوی رمزگان نمادین ، رمزگان های سمبولیک و مورد تأکید در داستان بررسی می‌شود. در بازنمایی رمزگان معنایی و با تحلیل داستان در ترسیم شرایط زندگی در لبنان در سایه عدم امنیت وجنگ وکشمکش برای زنده ماندن و در وجه متناقض با وجه مرفه، پر از آرامش و امنیت زندگی اروپا، تصویر شخصیت‌های این دو محیط با وجوه خصلت‌نمای متناسب توصیف می‌گردد و تصویر سفید و سیاه از شخصیت ها ارائه نمی‌شود بلکه شجاعت و وطن دوستی به عنوان وجه مشترک مبارزان ترسیم می‌شود. در رمزگان فرهنگی یا ارجاعی "شهادت" و "شهادت طلبی" از ارزش‌های محوری در داستان، تنها وابسته به ایدئولوژی مسلمانان نیست بلکه برآمده از فرهنگ وطن دوستی و روحیه شرف ومقاومت فراتر از دین و اعتقاد یک ملت است. در سطح رمزگان نمادین مشاهده می شود داستان با رویکرد واقع‌گرایانه با دوری از رمزگان نمادین تنها یک نمونه شخصیت زن مبارز را به عنوان رمزگان وطن بسنده می‌کند.

کلیدواژه‌ها