بازنمایی خشونت در رمان «علی مائدة داعش» با تکیه بر نظریه اسلاوی ژیژک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فرهنگیان

2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران

چکیده

از آنجا که خشونت، ناظر بر وجه سرکوبگر قدرت است، لاجرم در یک رابطة خشونت آمیز، طرفین فرادست و فرودست وجود دارد. «ژیژک» با ترکیب مفاهیم فلسفی و زندگی روزمره، توانسته است ابعاد مختلف امر خشن را ترسیم نماید. رمان «علی مائدة داعش»، روایت رنج‌ مردمان ایزدی است که با هجوم و نسل‌کشی داعش مواجه شدند. این پژوهش با هدف تبیین لایه‌های مختلف خشونت داعش علیه ایزدیان از الگوی ژیژک بهره گرفت تا نشان دهد نویسنده چگونه ابعاد مختلف خشونت را لابلای حوادث داستان، بازنمایی کرده و از مسأله خشونت به عنوان درونمایه روایی بهره جسته است. نتایج تحقیق نشان داد، تمام انواع خشونت در رمان، تحت تاثیر خشونت خدایگانی که ژیژک بدان اشاره کرده، صورت گرفته است. داعش با اعمال خشونت سیستمی، قصد نهادزدایی از خانواده و دیگر بنیان‌های اجتماعی را دارد. شیوه‌های سرکوب زنان توسط داعش، کنشگرانه و نمادین است و در عین حال از روش‌های کنش‌پذیرانه مانند به کارگیری زنان علیه زنان نیز غافل نبوده است. داعش در توجیه خشونت برای اعضای خود از تکفیر «دیگری» استفاده کرده و ایزدیان به عنوان جلوه‌ای از کفر که مانع تحقق اهداف خلافتند محکوم به نابودی شدند. در رمان حاضر، زنان بزرگترین قربانیان خشونت‌اند و جایگاه فرودست آنها از منظر تاریخی، به قدرت داعش برای اعمال خشونت سیستمی و خدایگانی علیه زنان، افزوده است.

کلیدواژه‌ها